صبح پنجشنبه، برگ زرین دیگری در دفتر توسعه فناوریهای فضایی و رسانهای ایران ورق خورد. سازمان صداوسیمای کشورمان با همکاری راهبردی آژانس فضایی روسیه (روسکاسموس)، ماهواره مخابراتی «جامجم ۱» را با موفقیت از پایگاه فضایی بایکونور قزاقستان به فضا پرتاب کرد. این ماهواره که در مجامع بینالمللی با نام «ایران دیبیاس» (Iran DBS) شناخته میشود، سوار بر موشک سنگین و قدرتمند «پروتون-ام» راهی مدار زمینآهنگ شد.
در دهههای نخستین پیدایش اینترنت، این پدیده بهمثابه فضایی بیمرز، آزاد و جهانی تصور میشد که قرار بود «دهکده جهانی» را محقق سازد اما با گذشت زمان و نفوذ فناوری در شریانهای حیاتی اقتصاد و امنیت کشورها، مفهوم تازهای در ادبیات فضای مجازی جهان شکل گرفت: «اینترنت ملی» یا «اینترانت ملی».
مردم از پیامکهای تبلیغاتی مزاحم متنفرند، این یک واقعیت است. هزاران سیمکارت متخلف بارها از سوی مراجع ذیصلاح مسدود شده اما این جریان باز هم ادامه دارد و متاسفانه سرمنشاءها و هزینه پیگیری قضایی آن زیاد است.
در عصری زندگی میکنیم که مرزهای میان سرگرمی و آموزش روز به روز کمرنگتر میشود. اگر تا دو دهه پیش، بازیهای ویدئویی به عنوان «قاتل زمان» و «دشمن تمرکز» دانشآموزان شناخته میشدند، امروز تحقیقات علمی و پداگوژی مدرن ثابت کرده که تعامل (Interaction) کلید طلایی یادگیری عمیق است.
درحالی که صدای زنگ مدارس همچنان نوستالژی دوران کودکی را تداعی میکند، فضای داخل کلاسها با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر است. تختههای سیاه جای خود را به نمایشگرهای هوشمند دادهاند اما انقلاب واقعی نه در سختافزار، بلکه در الگوریتمهای نامرئی رخ میدهد که در حال بازتعریف مفهوم یادگیری هستند.
صنعت بازی در چند دهه اخیر طبق آمارهای بینالمللی توانسته رشد قابلتوجهی داشته باشد و از یک سرگرمی صرف به یک قدرت فرهنگی تبدیل شود. بهعنوان مثال در بازیهای رایانهای آمریکایی شاهد هستیم که ملیت شخصیتهای شرور از دشمنان این کشور در دنیای واقعی هستند و اینگونه بازیها نه فقط در تلاشند که مرز میان دنیای خودساخته خود با جهان حقیقی را کمتر کند بلکه به ابزاری برای اعمال سیاستهای حاکمیت تبدیل شده است.
به دنبال اعمال محدودیت در ارتباطات کشور به دلایل امنیتی، امکان تماس با خارج از کشور هم از شش روز گذشته محدود شده بود، طبق پیگیریهای ایسنا، به تدریج این امکان در حال برقراری است.
سال ۲۰۲۶ را میتوان سال «همگرایی نهایی» در فناوری نامید. اگر ۲۰۲۵ سال بلوغ هوش مصنوعی و کاربردهای پایدار بود، ۲۰۲۶ شاهد ادغام عمیقتر فناوری با زندگی روزمره است. گزارشهای معتبر مانند گارتنر و دیلویت نشان میدهند که هوش مصنوعی از حالت آزمایشی به هسته تصمیمگیریهای جهانی تبدیل شده، در حالی که چالشهای اخلاقی و زیرساختی برجستهتر میشوند. این روندها نهتنها صنایع را دگرگون میکنند بلکه مرزهای انسانیت را بازتعریف خواهند کرد.
وقتی شمارش معکوس در پایگاههای فضایی به صفر میرسد و غرش موتورهای موشک، سکوت بیابان را میشکند، تمام نگاهها به لحظه جداشدن ماهواره از پرتابگر دوخته شده است. اما این پایان ماجرا نیست؛ بلکه آغاز سفر به یک «آدرس» دقیق در فضاست. فضا برخلاف تصور عمومی، یک خلأ بیانتها و بینظم نیست؛ بلکه مانند خیابانهای یک کلانشهر، دارای بزرگراهها، کوچهها و مناطق ممنوعهای است که هرکدام ویژگی، قیمت و کاربری خاص خود را دارند.
عقربههای ساعت در پایگاه فضایی «وستوچنی» در شرق روسیه بار دیگر برای ایران به حرکت درآمدهاند. قرار است امروز، آسمان سرد سیبری با غرش موشک افسانهای «سایوز» شکافته شود تا محمولهای حیاتی از جمهوری اسلامی ایران شامل ماهوارههای «پایا»، «ظفر-۲» و نمونه جدید «کوثر» را در مدار زمین قرار دهد.