این سفر که به منظور شرکت در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و نشست «شانگهای پلاس» انجام میشود، این پیام را به همراه دارد که ایران با تکیه بر ظرفیتهای بینالمللی و همکاری با قدرتهای اقتصادی بزرگ جهانی، در مسیر شکستن محاصره سیاسی و اقتصادی ناشی از یکجانبهگرایی آمریکا گام برمیدارد.
اهمیت ژئوپلیتیکی اجلاس شانگهای
اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، که به میزبانی چین درشهر تیانجین برگزار میشود، با حضور بیش از ۳۰ کشور، از جمله اعضای اصلی نظیر چین، روسیه، هند، پاکستان، ایران و همچنین اعضای ناظر و نمایندگان سازمانهای بینالمللی مانند دبیرکل سازمان ملل، به بستری برای تقویت همکاریهای منطقهای و جهانی تبدیل شده است. عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در پکن، تأکید کرد: «اجلاس سران شانگهای با توجه به اهمیتی که دارد، تمام سران عضو و ۱۰عضو ناظر و ۱۰ دبیرکل سازمانهای منطقهای و بینالمللی در آن شرکت دارند.حضور رئیسجمهور و وزرای مربوطه نشاندهنده رابطه بسیار صمیمی و سازنده بین ایران و چین است.»
این اجلاس که ایران از سال ۱۴۰۰ بهعنوان عضو رسمی در آن حضور دارد، فرصتی بینظیر برای تقویت دیپلماسی چندجانبه ایران فراهم میکند. رحمانی فضلی افزود: «ایران بهعنوان عضو فعال و مؤثر در تمام جلسات و اجلاسها شرکت داشته و حضور رئیسجمهور در جلسه نهایی که محورهای مهم تصمیمگیری در آن مصوب میشود، تأثیرگذاری ویژهای خواهد داشت.» این مشارکت فعال، نشاندهنده تعهد ایران به ایفای نقش محوری در شکلدهی به نظم نوین جهانی مبتنی بر همکاری و چندجانبهگرایی است.
همکاری با شرق؛ پاسخی به یکجانبهگرایی غرب
درحالی که کشورهای اروپایی، تحت فشار آمریکا، بافعالسازی مکانیسم ماشه درتلاش برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران هستند، سفر پزشکیان به چین نشانهای از تغییر معادلات ژئوپلیتیکی به نفع ایران است. چین، بهعنوان بزرگترین واردکننده نفتخام جهان و شریک راهبردی ایران، نقشی کلیدی در خنثیسازی فشارهای غرب ایفا میکند. چین در سال ۱۳۹۹ سند جامع همکاری ۲۵ساله با ایران امضا کرد که شامل همکاریهای همهجانبه است. این سند که میتوانست سالها زودتر امضا شده و ریلگذاری مسیر تهران و پکن را انجام دهد با نگاهی غربگرایانه دولت روحانی و تحت تأثیر سیاست خارجی برجامی با تأخیر امضا شد. با این حال دولت شهید آیتالله رئیسی مسیر اجراییشدن آن را به سرعت هموار کرد و در سفر وزیر امور خارجه کشورمان شهید حسین امیرعبداللهیان دو کشور اجرا شدن آن را در شرایط فشار حداکثری دشمن اعلام کردند. اکنون این مسیر در سفر پزشکیان احتمالا مورد تأکید قرار خواهد گرفت تا بستری برای گسترش همکاریهای اقتصادی، سیاسی و نظامی فراهم میکند.رئیسجمهور پزشکیان پیش از سفر، در جلسه هماهنگی با مقامات ایرانی تأکید کرد: «ایران علاقهمند به همکاری جدی و سازنده با چین، بهویژه در زمینه ابتکار استراتژیک کمربند و راه است.» این ابتکار که ستون فقرات دیپلماسی اقتصادی چین در سطح جهانی است، میتواند ایران را بهعنوان هاب ترانزیتی منطقهای به شبکههای تجاری جهانی متصل کند و وابستگی اقتصادی به غرب را کاهش دهد.
دیدار با رهبران جهانی و تقویت دیپلماسی فعال
سفر پزشکیان به چین تنها به اجلاس شانگهای محدود نمیشود. او در حاشیه این رویداد، دیدارهای مهمی با رهبرانی نظیر شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهورروسیه خواهدداشت.سفیر ایران درپکن گفت: «رئیسجمهور علاوه بر حضور در اجلاس، دیدارها و نشستهایی با رؤسای جمهور کشورهای دیگر، از جمله روسیه برگزار میکند و بازدیدهایی در چین انجام خواهد داد.» این دیدارها فرصتی برای هماهنگی مواضع ایران، چین و روسیه در برابر فشارهای غرب، بهویژه در موضوعات هستهای و قطعنامه ۲۲۳۱، فراهم میکند.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه ایران، در گفتوگوی تلفنی با همتای چینی خود، بر تنظیم مواضع مشترک سه کشور تأکید کرد و گفت: «چین به نقش سازنده خود در حلوفصل سیاسی و دیپلماتیک موضوعات هستهای ادامه خواهد داد.» این هماهنگی، در شرایطی که غرب با ادعاهای بیاساس به دنبال مشروعیتبخشی به تحریمهای جدید است، اهمیتی حیاتی دارد.
مانور اقتدار در برابر تنشزایی غرب
سفرپزشکیان به چین درحالی انجام میشودکه تروئیکای اروپایی(بریتانیا، فرانسه و آلمان)با تهدید فعالسازی مکانیسم ماشه،به دنبال بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت علیه ایران هستند.این اقدام که نقض صریح تعهدات برجامی اروپا محسوب میشود، با هدف تضعیف اقتصاد ایران و ایجاد بیثباتی داخلی انجام میشود اما حضور دکتر پزشکیان در اجلاس شانگهای و دیدار با رهبران قدرتهای شرقی، پیامی قاطع به غرب است که ایران با تکیه بر همکاریهای منطقهای و بینالمللی، نهتنها در برابر تحریمها مقاومت میکند، بلکه جایگاه خود را در نظم نوین جهانی مستحکمتر میسازد.
سفیر ایران اظهار داشت: «درشرایطی که اروپاییها تحت عنوان مکانیسم ماشه در تلاش برای افزایش فشارها به ایران هستند، حضور رئیسجمهوردراین جلسات نشاندهنده همگرایی بیشتر بین ایران،چین،روسیه ودیگر اعضای سازمان همکاری شانگهای است.» این همگرایی که ریشه در «روح شانگهای» با اصول استقلالطلبی و همکاری برابر دارد، به ایران امکان میدهد در برابر یکجانبهگرایی غرب، جبههای قدرتمند تشکیل دهد.
مشارکت در رژه نظامی و نمایش همبستگی جهانی
یکی از نکات برجسته سفر دکتر پزشکیان، حضور او در مراسم هشتادمین سالگرد پیروزی چین در جنگ جهانی دوم و رژه نظامی پکن است. این رویداد که به نمایش آخرین فناوریهای نظامی چین اختصاص دارد، فرصتی برای ایران است تا همبستگی خود را با کشوری که مانند ایران در برابر سلطهگری غرب ایستادگی کرده، به نمایش بگذارد. حضور ایران در این مراسم، پیامی نمادین به غرب دارد که تهران در کنار متحدان شرقی خود، برای مقابله با هرگونه تهدید آماده است.
گامی به سوی نظم نوین جهانی
سفر رئیسجمهور پزشکیان به چین، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک، نقطه عطفی در دیپلماسی ایران است. این سفر در میانه تنشزایی غرب، نهتنها نشاندهنده عزم ایران برای تقویت روابط با قدرتهای اقتصادی نظیر چین است، بلکه با تکیه بر ظرفیتهای سازمان همکاری شانگهای، گامی بلند درجهت شکستن محاصره سیاسی و اقتصادی و تحقق نظم چندجانبه جهانی محسوب میشود. در این سفر «رابطه صمیمی و سازنده ایران و چین» در این اجلاس به نمایش گذاشته خواهد شد و نتایج آن، از تصمیمگیریهای کلان در اجلاس شانگهای تا توافقات دوجانبه با چین، میتواند آیندهای روشن برای ایران در عرصه بینالمللی رقم بزند.
این سفر، پاسخی قاطع به یکجانبهگرایی غرب و نشانهای از اقتدار ایران در برابر فشارهای جهانی است. ایران با تکیه بر دیپلماسی فعال و همکاریهای راهبردی، نهتنها منزوی نمیشود، بلکه بهعنوان شریکی قابل اعتماد در کنار قدرتهایی چون چین و روسیه، در حال بازتعریف نظم جهانی است.