درحالیکه کمدیهای پُرفروش همچنان سهم بزرگی ازگیشه رابه خوداختصاص میدهند،کارگردانان سرشناس وجوان در حال آزمودن راههای جدیدی هستند؛ از درامهای اجتماعی عمیق تا تریلرهای روانشناختی پیچیده وحتی بازسازی فرنچایزهای محبوب دهههای گذشته. این سال،نه فقط آزمونی برای تحمل سینمای ایران در برابر هجوم کمدیهای زودبازده است، بلکه فرصتی است برای اثبات ظرفیتهای پنهان این سینما درخلق آثاری که هم مخاطب داخلی راراضی کندوهم در جشنوارههای معتبرجهانی طنینانداز شود.
نوید محمدزاده با «زن و بچه» میآید
احتمالا مهمترین فیلمی که در سال ۱۴۰۴ باید منتظر آن باشیم، «زن و بچه» به کارگردانی سعید روستایی است. روستایی، شهریور سال گذشته پروانه ساخت زن و بچه را دریافت کرد و پیش از اعلام رسمی، در صفحه مجازی خود خبر نوشتن فیلمنامه آن را اعلام کرد. تا به اینجا حضور پیمان معادی و پریناز ایزدیار دراین فیلم قطعی شده.هنوزخبررسمی ازآغاز فیلمبرداری زن و بچه نهایی نشده اما ازآنجایی که مهلت ارسال آثاربه کن۲۰۲۵دراسفند به پایان رسید،بهنظر نمیرسد روستایی دوباره قصد اکران فیلمش در جشنواره فیلم کن را داشته باشد؛مگر اینکه دبیراین رویداد ازاختیارات خود استفاده کرده وشرایط ویژهای برای این فیلم درنظر بگیرد.
«۵۵ روز در تهران» با ابوالحسن داوودی
تا پیش از رکوردشکنی «فسیل»، «هزارپا» پرفروشترین فیلم تاریخ سینمای ایران بود. کمدی ابوالحسن داوودی که آغازی بر آویختن کارگردانان به نوستالژیبازی با دهه ۶۰ بود. امسال اما خبر رسید که داوودی قصد دارد کمدی دیگری با عنوان «۵۵روز در تهران» بسازد. با توجه به اینکه داوودی کمدیهای پرمخاطب دیگری چون «نان، عشق، موتور ۱۰۰۰»، «جیببرها به بهشت نمیروند»، «سفر جادویی» و... را درکارنامه دارد و سینمای حال حاضر ایران نیز همچنان تشنه کمدی است، میتوان انتظار کمدی متفاوتی را در سال ۱۴۰۴ برای گیشه سینمای ایران داشت.
مطالبه مردمی «اخراجیها»
در سالی که گذشت، زمزمه تولید قسمتی تازه برای دو فیلم قدیمی، رسانهای شد؛ «سنپترزبورگ ۲» و «اخراجیها ۴». خبر تولید اولی چندین بار تایید و تکذیب شد و در نهایت نه بهروز افخمی و نه رامبد جوان، هیچکدام بهطور قطع کارگردانی قسمت جدید سنپترزبورگ را برعهده نگرفتند.مسعود دهنمکی اما فیلمنامه «اخراجیها ۴» را نوشت و این احتمالا یکی از فیلمهایی است که سال آینده باید منتظر آن باشیم. این قسمت اخراجیها، اسپینآفی از قسمت اول این مجموعه است که به گفته ابوالفضل همراه، بازیگر اخراجیها، بهدلیل مطالبه مردم از دهنمکی نوشته شده و قرار است تولید شود.
پژمان جمشیدی و تضمین گیشه ۱۴۰۴ با چهار فیلم
پژمان جمشیدی سال ۱۴۰۳، چهار فیلم در گیشه داشت. امسال هم با دو فیلم در گیشه نوروز، سال جدید را آغاز کرده و فیلمهای دیگری نیز با حضور این بازیگر در راه است. تا همینجا حضور این بازیگر در «ذوقمرگ» قطعی شده، کمدی دیگری که آن را داوود اطیابی(برادر مسعود اطیابی) کارگردانی میکند. همکاری کریم امینی کارگردان فسیل با این بازیگر نیز در قسطنطنیه قطعی شده و این فیلم نیز چند ماهی است که در ترکیه و ایران در حال فیلمبرداری است.
مجیدی «غذای نیمروز» را آماده میکند
در میان هیاهوی فیلمهای پربازیگر و رقابت بر سر حضور بازیگران پرکار نمایش خانگی در سینما، مجید مجیدی همچون گذشته راه خودش را میرود و فیلم جدیدش را با بازیگران بومی تولید کرده است. «غذای نیمروز» اثر تازه کارگردان «بچههای آسمان» است که این روزها فیلمبرداریاش در چابهار به پایان رسیده و احتمالا برای اکران به گیشه سینمای ۱۴۰۴ میرسد. هرچند احتمال دارد مجیدی با تکیه بر وجهه بینالمللی خود، ابتدا این فیلم را در جشنوارههای بینالمللی اکران کند. از آنجایی که کانون پرورش فکری روی این فیلم سرمایهگذاری کرده و پکیج کلی فیلم، مخاطب را به یاد فیلمهای کودکمحور مجیدی با همکاری کانون میاندازد.
امید حمید نعمتالله به اکران «بُت»
فرازونشیبهای اکران «قاتل و وحشی» باعث نشد حمید نعمتالله دست ازتولید اثر جدیدش برداردو«بُت» همچنان متوقف بماند. پیش از شروع جشنواره چهلوسوم بود که خبر توقف فیلمبرداری بُت رسانهای شد. در میانه جشنواره نیز نام این کارگردان با اکران ویژه قاتل و وحشی بر سر زبانها بود تا آنکه در اسفند نیز خبر اتمام فیلمبرداری بُت پس از ۸۵ جلسه منتشر شد. حضور لیلا حاتمی و محمدرضا فروتن، یادآور همبازیشدن این دو در فیلم «چهلسالگی» است.نعمتالله نیزاحتمالا این فیلم رابرای حضوردر جشنوارههای جهانی آماده میکند؛ درامی اجتماعی که در میان قبضه گیشه توسط کمدیها، روح تازهای به این جنس از سینما خواهد بخشید.
«رویان من» با عطاران موفق میشود؟
گیشه ۱۴۰۴ احتمالا انتظار کمدیهای فراوانی را میکشد. «رویان من» به کارگردانی سهیل موفق و تهیهکنندگی سیدابراهیم عامریان فیلمبرداری خود را آغاز کرده و حضور رضا عطاران در آن قطعی شده است. از آنجایی که عامریانفیلم، تقریبا هر سال با یکی، دو فیلم در گیشه حضور داشته، به نظر میرسد باید منتظر اکران این فیلم در سال۱۴۰۴ باشیم.هر چند نام «کفایت مذاکرات» برای اکران عید فطر نیز به گوش نرسیده اما گیشهای که از کمدی تغذیه میکند، احتمالا فرصت نخواهد داد هیچکدام از کمدیها در کشوی میز تهیهکنندگان خود باقی بمانند. علاوه بر این فیلمها، «زوزه» به کارگردانی امید شمس که حضور امیر جدیدی در آن قطعی شده، «کجپیله» به کارگردانی هاتف علیمردانی که حضور الناز شاکردوست در آن قطعی شده و «زالو» به کارگردانی مهران احمدی که حضور امین حیایی در آن قطعی شده، دیگر فیلمهایی هستند که احتمالا باید منتظر اکران آنها در سال ۱۴۰۴ باشیم.
«زوزه» یک تریلر روانشناختی
«زوزه» به کارگردانی امید شمس یکی از فیلمهای تریلر روانشناختی سال ۱۴۰۴ است که با حضور امیر جدیدی روی پرده میآید. امیر جدیدی که اخیرا در فیلمهای مختلفی نقشآفرینی کرده، در این اثر نیز به ایفای نقش در یک داستان پیچیده و پر از تعلیق خواهد پرداخت. فیلم زوزه با تمرکز بر عناصر تریلر روانشناختی، مخاطبان را در یک ماجرای پیچیده و پر از شگفتی قرار خواهد داد. امید شمس با تجربه قبلی در کارگردانی فیلمهای تریلر، تلاش میکند تا با زوزه یک اثر فراموشنشدنی خلق کند.
«کجپیله» کمدی جدید علیمردانی
«کجپیله» به کارگردانی هاتف علیمردانی یکی دیگر از کمدیهای سال ۱۴۰۴ است که با حضور الناز شاکردوست روی پرده میآید. این فیلم با تمرکز بر طنز موقعیتمحور، تلاش دارد تا مخاطبان را با یک داستان کمدی جذاب سرگرم کند. هاتف علیمردانی با سابقه کارگردانی در فیلمهای کمدی، در کجپیله نیز بهدنبال خلق یک اثر پرفروش است. الناز شاکردوست نیز با تجربه قبلی در فیلمهای کمدی، نقش خود را بهخوبی ایفا خواهد کرد.
«زالو» یک کمدی با امین حیایی
«زالو» به کارگردانی مهران احمدی با حضور امین حیایی یکی دیگر از کمدیهای سال ۱۴۰۴ است. این فیلم با تمرکز بر طنز موقعیتمحور و استفاده از عناصر کمدی سنتی، تلاش دارد تا مخاطبان را با یک داستان سرگرمکننده سرگرم کند. امین حیایی که یکی از چهرههای شناختهشده در سینمای ایران است، در زالو نیز به ایفای نقش در یک داستان کمدی خواهد پرداخت. مهران احمدی با تجربه قبلی در کارگردانی فیلمهای کمدی، تلاش میکند تا با زالو یک اثر پرفروش خلق کند.
سینمای ایران در سال ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ برای سینمای ایران سالی پر از تحولات و روندهای نوین است. از بازگشت به فرمولهای موفق دهه ۸۰ تا تلفیق ژانرها و جهانیسازی محتوای محلی، این سال نویدبخش تغییرات عمدهای در صنعت سینما است. در این گزارش به بررسی این روندها و پیشبینی تأثیرات اقتصادی آنها میپردازیم.
بازگشت به فرمولهای موفق دهه ۸۰
در سالهای اخیر، سینمای ایران شاهد بازگشت به فرمولهای موفق دهه ۸۰ بوده است. این روند با بازسازی فرنچایزهایی مانند اخراجیها و سنپترزبورگ تشدید شده است. اخراجیها۴ به کارگردانی مسعود دهنمکی پس از ۱۴ سال وقفه، یکی از مهمترین بازگشتها به این فرمولها است. این فیلم که بهعنوان اسپینآف از قسمت اول ساخته شده، نشاندهنده تمایل به استفاده از نوستالژی جمعی برای جذب مخاطب است. بازگشت کارگردانان مطرح مانند ابوالحسن داوودی با فیلم ۵۵ روز در تهران نیز بخشی از این روند است. داوودی که پیشتر با کمدیهایی چون هزارپا و نان، عشق، موتور ۱۰۰۰ به شهرت رسید، با این اثر تلاش دارد تا بار دیگر مخاطبان را با طنز موقعیتمحور خود سرگرم کند.
تلفیق ژانرها
سینمای ایران در سالهای اخیر شاهد تلفیق ژانرهای مختلف بوده؛ فیلمهایی مانند باد وحشی که ترکیبی از درام اجتماعی و تریلر روانشناختی است، نشاندهنده این روند هستند. این تلفیق پاسخی به اشباع بازار از کمدیهای تکژانره است و تلاش دارد تا مخاطبان را با داستانهای پیچیدهتر و جذابتر سرگرم کند. نوید محمدزاده با حضور در باد وحشی و زن و بچه، یکی از چهرههای فعال در این زمینه است.
جهانیسازی محتوای محلی
تلاش برای حضور در جشنوارههای بینالمللی یکی از استراتژیهای جدید سینمای ایران است.کارگردانانی مانندمجید مجیدی میتوانند با آثار خود در جشنوارههای معتبر جهانی حضور داشته باشند. زن و بچه به کارگردانی سعید روستایی و غذای نیمروز به کارگردانی مجید مجیدی ازجمله فیلمهایی است که احتمالا در جشنوارههای بینالمللی اکران خواهند شد. این تلاش برای جهانیسازی محتوای محلی نشاندهنده تمایل به خروج از حصار بازار داخلی و دسترسی به مخاطبان بینالمللی است. این استراتژی نه فقط میتواند به افزایش شهرت سینمای ایران کمک کند، بلکه میتواند در درآمدزایی نیز مؤثر باشد.
گذر از مرزهای سنتی
سال۱۴۰۴ برای سینمای ایران سالی است که در آن مرزهای سنتی و مدرن درهم میآمیزند و تلاشهای نوین برای خلق آثاری فراتر از فرمولهای تکراری به چشم میخورد. این سال، با وجود هجوم کمدیهای پُرفروش و زودبازده به گیشه، فرصتی است تا سینمای ایران ظرفیتهای پنهان خود را در ژانرهای مختلف به نمایش بگذارد. از یک سو، نوستالژی دهههای گذشته با بازسازی فرنچایزهای محبوب مانند «اخراجیها ۴» و «۵۵ روز در تهران» زنده میشود و از سوی دیگر کارگردانان سرشناسی مانند سعید روستایی و مجید مجیدی با پروژههای بلندپروازانه خود، مرزهای جغرافیایی و فرهنگی را درمینوردند تا سینمای ایران را به مخاطبان جهانی معرفی کنند. در این میان، تنوع ژانرها از درامهای اجتماعی عمیق تا تریلرهای روانشناختی پیچیده و کمدیهای موقعیتمحور، نشاندهنده تحولی است که میتواند سینمای ایران را از تکبُعدی بودن نجات دهد.