در این میان، رسانهملی بهعنوان آینه حضور مردم نقشی کلیدی ایفا میکند و تلاش کرد با برنامهریزی گسترده و پوشش همزمان تصویری و شنیداری، لحظات حضور ملت را به بهترین شکل بازتاب دهد.
نقش رسانهملی در این روز فراتر از اطلاعرسانی صرف است؛ تلویزیون و رادیو با بازنمایی حضور مردمی، درواقع سکویی برای تثبیت هویت جمعی و انسجام اجتماعی ایجاد میکنند. این عملکرد، رسانه را از ابزار صرف خبری به رسانهای با کارکرد فرهنگی ــ اجتماعی تبدیل میکند که در آن مردم خود را در تاریخ معاصر کشور بازمییابند.
پوشش تصویری گسترده: از میدان آزادی تا شهرستانها
در این روز مرکز تولید و فنی سازمان صداوسیما با استقرار بیش از صد دوربین و ۱۰ واحد سیار، حضور مردم را در مسیرهای مختلف تهران و شهرستانها ثبت کرد. از میدان آزادی و برج آزادی، خیابان آزادی و چهارراه ولیعصر(عج)، تا شهرستانهایی در دورترین نقاط کشور، دوربینهای سیما لحظهبهلحظه حضور میلیونی مردم را به شبکههای مختلف تلویزیونی مخابره کردند.
این پوشش گسترده، فراتر از ثبت صرف رویدادها، سازوکاری برای تقویت حس همبستگی و تعمیق تعلق خاطر به جامعه است. مخاطبی که در هر گوشه از کشور این برنامه را دنبال میکند، خود را بخشی جداییناپذیر از یک جریان ملی و تاریخی میبیند؛ ادراکی که درنهایت به تقویت سرمایه اجتماعی و تحکیم هویت جمعی میانجامد. این اتفاق در بعد روانشناختی، موجب تقویت حس مشارکت و مسئولیتپذیری اجتماعی شده و در ساحت سیاسی، حضور مردم را بهعنوان شاخصی برای تثبیت مشروعیت و مقبولیت نظام تجلی میبخشد.
شبکههای تلویزیونی: از سراسری تا تخصصی
رسانهملی با بهرهگیری از شبکههای سراسری و تخصصی، تلاش کرد تا همه سلایق و گروههای مخاطب را پوشش دهد. برای نمونه:
شبکه یک با ویژهبرنامه «ایران دوستداشتنی» از ساعت
۸:۳۰، حضور مردم در سراسر کشور را پوشش داد و تصویر شور و حماسه ملی را به نمایش گذاشت.
شبکه دو با پخش زنده راهپیمایی، همزمان برنامه
«عصر خانواده» را اجرا کرد که میزبان ۱۵۰۰ زوج دانشجویی در مشهد بود؛ نمادی از پیوند زندگی اجتماعی مردم با جشن ملی انقلاب.
شبکههای سه و چهار حضور گزارشگران در میان جمعیت را فراهم کردند و علاوه بر تصاویر زنده، بازپخش مستندها و تصاویر تاریخی انقلاب را ارائه دادند تا نسلهای مختلف ارتباط خود با حماسه انقلاب را احساس کنند.
این تنوع برنامهها نشان میدهد که رسانهملی علاوه بر بازنمایی رویداد، نقش راهبری فرهنگی نیز دارد. تلفیق هوشمندانه مضامین تاریخی، فرهنگی و سرگرمی، باعث میشود مفاهیم انقلاب به متن زندگی روزمره مردم وارد شود و از حصار یک واقعه صرفا تقویمی و مناسبتی فراتر رود. چنین رویکردی به تثبیت روایت رسمی انقلاب کمک میکند و نسلهای جدید را با ارزشهای آن آشنا میسازد.
رادیو: همصدا با مردم در مسیر انقلاب
رادیو ملی همگام با تلویزیون، رسالتی کلیدی در پوشش حماسه ۲۲ بهمن بر عهده داشت. شبکههای مختلف رادیویی ازجمله ایران، فرهنگ، صبا، معارف، قرآن، ورزش، اقتصاد و سلامت، با استقرار استودیوهای سیار و اعزام تیمهای گزارشگر، لحظات پرشور حضور مردم را بهصورت زنده و مستقیم مخابره کردند. بهعنوان نمونه، رادیوصبا با ویژهبرنامه «جشن پیروزی»، مستقیما از دل مسیر راهپیمایی با مخاطبان همراه شد. این شبکه با برگزاری مسابقات زنده، پخش سرودهای خاطرهانگیز و میزبانی از گروههای سرود، نقشی کلیدی در پویایی و تقویت شور اجتماعی ایفا کرد. رادیو اقتصاد با راهاندازی پویش «روایت اقتدار»، ضمن دعوت از آحاد مردم برای بیان دلایل عزت و پیروزی ملت، به پوشش زنده و اختصاصی حضور فعالان عرصه اقتصاد و صنعت در راهپیمایی پرداخت. انعکاس حضور جامعه مذهبی در حماسه ملی، محور فعالیت رادیوقرآن و معارف بود. این دو شبکه از طریق آیتمهای متنوعی چون اجرای تواشیح و همکلامی با خانواده شهدا، جلوههای نابی از درهمتنیدگی فرهنگ ایثار و باورهای دینی را به نمایش گذاشتند.
رادیو، بهعنوان رسانهای که اغلب در حال حرکت و زندگی روزمره مخاطبان شنیده میشود، نقش تثبیت روایت و ایجاد پیوستگی فرهنگی را ایفا میکند. رسانهملی از طریق این تنوع برنامهسازی، توانسته مفهوم انقلاب را در دو ساحت پویای «حافظه تاریخی» و «زیست روزمره» تقویت کند. این رویکرد، فراتر از یک بزرگداشت ساده، پیوند میان آحاد مردم و آرمانهای ملی را بهصورت مستمر و زنده نگاه میدارد.
ویژگیهای متمایز پوشش رسانهملی
۱. جامعیت و تنوع شبکهها: تمامی گروههای مخاطب از کودکان و نوجوانان تا جامعه حرفهای و دانشگاهی، به گونهای پوشش داده میشوند که حضورشان معنادار و مؤثر باشد.
۲. پوشش زنده و لحظهای: دوربینهای متعدد و گزارشگران میدانی، لحظات ناب حضور مردم را ثبت و تجربهای نزدیک به واقعیت را به مخاطب ارائه میکنند.
۳. ترکیب تاریخی و معاصر: بازپخش تصاویر انقلاب و مستندها، پیوستگی نسلها را نشان میدهد و حس استمرار حضور مردم در صحنههای تاریخی را تقویت میکند.
۴. مشارکت مردمی: پویشهای مجازی مانند «پرچم»، «روایت اقتدار» و «رواوی شو»، صدای مردم را منعکس کرده و آنها را در روایت تاریخی مشارکت میدهند.
۵. پیوند زندگی روزمره با مناسبت ملی: برنامههایی همچون ازدواج دانشجویی، فعالیتهای کودکونوجوان و مسابقات زنده، مخاطب را درگیر تجربه ملی و جشن انقلاب میکنند.
این ویژگیها نشان میدهد که رسانهملی نهتنها بازتابدهنده حوادث است، بلکه در شکلدهی تجربه اجتماعی و فرهنگی فعال است. با ترکیب تصویر، صوت و محتواهای تعاملی، مخاطب در یک تجربه چندبعدی از مناسبت ملی قرار میگیرد که اثرات روانی و اجتماعی آن بهمراتب عمیقتر از یک گزارش ساده خبری است.
پوشش رسانهملی در مناسبتهایی مانند ۲۲بهمن، نمونهای شاخص از همگرایی رسانهای، فرهنگی و اجتماعی است.
رسانهملی با طراحی برنامههای زنده، ویژهبرنامهها، مستندها و پویشهای مردمی، موفق میشود چند وظیفه همزمان را انجام دهد: ثبت حضور تاریخی مردم، بازنمایی ارزشهای انقلاب اسلامی، تقویت همبستگی ملی و ایجاد تجربه مشارکت مستقیم برای مخاطبان.اما تحلیل عمیقتر نشان میدهد که این عملکرد دارای ابعاد تاثیرگذار روانشناختی، فرهنگی و اجتماعی نیز هست: تقویت هویت جمعی و احساس تعلق به مناسبتهای ملی، ایجاد سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی از طریق نمایش حضور میلیونی و همبستگی مردم، تثبیت روایت رسمی و ارزشهای انقلاب در ذهن نسلهای جوان، افزایش مشارکت فعالانه مردم از طریق برنامههای تعاملی و پویشهای مردمی.
درواقع، رسانهملی نهتنها روایتگر تاریخ است، بلکه خلقکننده تجربه تاریخی در زمان حال نیز محسوب میشود. هر قاب تصویری، هر گزارش زنده و هر پویش مردمی، فراتر از ثبت یک لحظه، به بازتولید مداوم هویت ملی و انسجام اجتماعی میپردازد. این فرآیند، انقلاب را از یک واقعه محصور در تاریخ، به تجربهای مستمر، پویا و جاری در لایههای مختلف زندگی مردم بدل میسازد.