دستبرد تخصصی به حیات وحش

جام جم آنلاین - سنجاب‌های کوچک مستاصل و به شدت هراسان به نظر می‌رسند. دستان یکی از سنجاب‌ها به وضوح می‌لرزد. اینها بچه سنجاب‌هایی هستند که به احتمال فراوان از لانه خود در جنگل‌های زاگرس بیرون آورده شده‌اند. قاچاقچیان حیوان و سودجویان بازار غیرقانونی خرید و فروش حیوانات این بچه سنجاب‌ها را از مادر جدا کرده‌اند تا هر یک از آنها را حداقل به قیمت سه میلیون تومان به فروش برسانند. این سرنوشت تلخ بسیاری از بچه سنجاب هاست. نه فقط گونه‌های سنجاب که بسیاری حیوانات دیگر به خصوص پرندگان شکاری و غیرشکاری در تیررس قاچاقچیان حیوانات هستند. 

 

سال هاست خرید و فروش حیوانات کمیاب از مهم‌ترین دغدغه‌های محیط زیستی به شمار م‌یرود. در این رابطه شایعات متعددی هم به گوش می‌رسند، از دستبرد به حیات وحش جنگل‌های شمالی و شکار گراز‌های وحشی گرفته تا به دام انداختن انواع پرندگان کمیاب شکاری نظیر شاهین‌ها و گونه‌های مختلف عقاب. کار تا جایی پیش رفته که بچه روباه و جوجه کرکس هم خرید و فروش می‌شوند. این نوع خرید و فروش نه تنها از جنبه‌های اخلاقی بسیار دور است بلکه از نظر بهداشتی نیز اشکالات فراوانی دارد. 

 

یکی از مهم‌ترین اشکالات این است که به قول دست‌اندرکاران خرید و فروش هر نوع حیوان و پرنده، برخی از گونه‌های جانوری امکان «نگهداری» در منزل و یا حتی حیاط را ندارند، همانند سنجاب، روباه و یا پرنده‌ های شکاری. حیوانی نظیر سنجاب که میزان خرید و فروش آن بیشتر از هر حیوان دیگری است هرگز مناسب نگهداری در قفس پرندگان نیست. نگهداری این گونه ارزشمند حیات وحش در قفس باعث شکنجه شدید این حیوان می‌شود چرا که زیستگاه این جانور کوچک‌ترین ارتباطی به فضای بسته و محصور قفس سرد و آهنین ندارد. شاید پرندگان و یا حتی گونه دیگر همانند همستر را بتوان در قفس نگه داشت، اما سنجاب هرگز. چنین شرایطی برای روباه هم وجود دارد. این گونه از حیوان نیز شرایط نگهداری در منزل ندارد این در حالی است که تقاضا برای خرید آن در بازار‌های غیرقانونی زیاد است و روباه هم حیوانی تربیت پذیر و اهلی نیست. 

 

بحث دیگر بر سر مسائل بهداشتی این حیوانات است. در شرایطی که شنیده می‌شود حیواناتی نظیر راکون هم در بازار خرید و فروش مشتریان خود را دارند توجه به مسائلی همانند بیماری‌های انگلی و انتقال شپش از این حیوانات بسیار زیاد است. بدن حیواناتی نظیر سنجاب و همین راکون در طبیعت مملو از انواع حشرات ریز است که در میان انبوه مو‌های این جانوران یافت می‌شوند. حتی با چشم غیرمسلح هم می‌توان حشرات ریز، عمدتا شپش، را روی بدن این حیوانات پیدا کرد. 

 

شکارچیان غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان بر حسب موقعیت جغرافیایی تخصص شکار در همان منطقه را هم پیدا کرده‌اند. شکارچیان بچه سنجاب‌های جنگل‌های بلوط زاگرس با تخصص شگفت انگیزی از درختان رفیع و تنومند با ابزار‌های مخصوص بالا می‌روند تا با دسترسی به لانه سنجاب‌های بلوط بچه سنجاب‌ها را جهت فروش بیرون بکشند. 

شکارچیان قرقی و شاهین و عقاب نیز برای پیدا کردن لانه این پرندگان روز‌ها و هفته‌ها به جست‌و‌جو می‌پردازند و در نهایت بعد از پیدا کردن لانه با ریسک خطر صعود و دور کردن پرنده مادر از لانه با کمک آتش افزا‌ها جوجه‌های آنها را بیرون می‌آورند. در حالی که بحث «راکون پرورشی» و شکار گراز هم میان شکارچیان غیرقانونی داغ است بازار خرید و فروش انواع پرندگان و حیوانات بسیار داغ است. 

روند غیرقانونی قاچاق حیوانات و پرندگان بسیار غم‌انگیز است و بیشترین بخش غمبار آن نیز به شرایط نگهداری این جانوران بی زبان برمی‌گردد که از زیستگاه اصلی خود جدا می‌شوند و به محیطی برده می‌شوند که به هیچ عنوان مناسب زیست حیوانی آنها نیست. آنچه که در بازار خرید و فروش حیوانات به نظر می‌رسد نیازمند یک برخورد بسیار چشمگیرتر و سختگیرانه‌تر است. تا امروز تجربه نشان داده که جریمه‌های مالی هرگز گره گشا نبوده است. بازنگری قوانین مربوط به مجازات قاچاقچیان حیوان یک ضرورت مهم است. 

 

علیرضا آدینه محمدیان – دامپزشک 

ما در زمینه نگهداری حیوانات در محیطی غیر از زیستگاه اصلی آنها با یک مسئله عمومی رو‌به‌رو هستیم. برخی از گونه‌های جانوری می‌توانند به راحتی در محیط‌های خارج از طبیعت زندگی کنند، همانند انواع ماکیان و یا برخی پرندگان زینتی. اما نگهداری بسیاری دیگر از حیوانات و پرندگان در زیستگاهی غیر از زیستگاه اصلی آنها «صحیح» نیست. اینجا مسئله غیرممکن بودن با صحیح نبودن تفاوت دارد. نگهداری برخی گونه‌های حیات وحش در محیط‌های انسانی نظیر خانه هرچند «غیرممکن» نیست، اما «صحیح» هم نیست. مشکل عمده این است که چالش‌های بسیاری بر سر نگهداری این گونه‌های جانوری نظیر سنجاب، روباه، گرگ، گربه سانان و دیگر حیوانات مختص به حیات وحش وجود دارد. نخستین چالش مربوط به شرایط بهداشتی آنهاست که بر کسی پوشیده نیست. در این باره باید مقایسه‌‎ای انجام شود. حفظ شرایط بهداشتی و ایمنی برخی حیوانات نظیر پرندگان زینتی بسیار راحت‌تر از برخی گونه‌های حیات وحش است هرچن دشرایط بهداشتی این پرندگان زینتی نیز خالی از ریسک نیست. در رابطه با حیواناتی نظیر سنجاب باید به این نکته اشاره کرد که بهداشت این حیوانات را به سختی می‌توان حفظ کرد. سنجاب حیوانی نیست که شما در دست بگیرید و در حمام آن را استحمام کنید. شرایط سخت حفظ بهداشت برای دیگر حیوانات قاچاق هم وجود دارد، همانند پرندگان شکارچی و انواع خزنده و حیوانات کمیاب. مسئله دیگر به «تربیت پذیری» برمیگردد. حیوانی نظیر سگ نگهبان تربیت پذیر است. اما مسئله تربیت پذیری در رابطه با حیواناتی نظیر سنجاب، گرگ، روباه، شیر و دیگر حیوانات وجود ندارد. یک سنجاب هرگز به سمت و سوی تربیتی نمی‌‎رود که همانند یک طوطی روی دست بنشیند. شاید خلاف این را بسیاری نشان بدهند و بگویند مثلا یک شیر و یا سنجاب به سمت صاحب خود می‌‎رود و از سر و پای او بالا می‌‎رود. منظور این موارد نیست. منظور این است که حیواناتی از این دست سخت‌تر از حیوانی مثل سگ نگهبان و یا گربه‌هایی موسوم به «پرشین کت» تربیت می‌پذیرند بنابراین در بدترین شرایط زندگی می‌کنند و زندگی کوتاه آنها توام با تحمل رنج فراوانی خواهد بود که در دایره درک انسانی قرار نمی‌گیرد. آنها هرگز زیستگاه غیراصلی را نمی‌پذیرند و اصولا عمر آنها نیز بسیار کمتر می‌شود. نگهداری از حیوانات در زیستگاه انسانی نیازمند فرهنگ سازی است. هر کسی شرایط نگهداری از حیوانات حتی پرندگان زینتی کوچک را هم ندارد. فرهنگ سازی در این زمینه و مشخص کردن مرز‌های اخلاقی در این زمینه می‌تواند از ورود گونه‌های حیات وحش به منازل جلوگیری کند. در این باره ساده‌ترین اصل این است که جای حیوان در خانه نیست، مسئله‌ای که بسیاری نسبت به آن ناآگاهی گسترده‌ای دارند.