اجرای این طرح اگرچه برای خانوارها بسیار مطلوب بود هر چند ایراداتی داشت که برخی از آنها بهمروررفع شد اما برخی از آنها همچنان باقیمانده است. درابتدای اجرای طرح کالابرگ، کمبود برخی کالاها دربازاروجود داشت اما رفتهرفته عرضه آنها افزایش یافت. چندروز پس ازاجرای این طرح شیوه دوم کالابرگ به اجرا درآمد که ۹ کالای مشخص تا پایان فروردین ماه با قیمت ثابت عرضه خواهد شد.
روش استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی
برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی دو روش وجود دارد. در روش اول سرپرست خانوار میتواند اعتبار خود را برمبنای سلیقه خود از بین ۱۱قلم کالاانتخاب و خریداری کندودرصورتی که میزان خرید ازاعتبارموجود بیشتر باشد، باید مابهالتفاوت آن را از بودجه شخصی خود پرداخت کند. بهطور مثال فرض کنید به یک خانوار یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ تعلق گرفته است. این خانوار میتواند با این اعتبار، هر ترکیبی از ۱۱قلم کالای مشمول را مثلا برنج، روغن، لبنیات و مرغ براساس نیاز و سلیقه خود انتخاب کند. اگر این خانوار ۲۰۰هزار تومان برنج و یک میلیون تومان گوشت خریداری کند، مجموع خرید آنها یک میلیون و ۲۰۰هزار تومان میشود.در این حالت، یک میلیون تومان از طریق اعتبار کالابرگ پوشش داده میشود و خانوار باید ۲۰۰هزار تومان مابهالتفاوت را از منابع شخصی خود پرداخت کند.
در روش دوم، اعتبار کالابرگ همان یک میلیون تومان است اما تفاوتهایی با روش اول دارد که به بررسی آن میپردازیم. براساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، روش دوم کالابرگ بهصورت تحویل کالایی با قیمت مشخص اجرا میشود از بهمنماه ۱۴۰۴ آغاز شده است. در روش دوم، به ازای هر نفر یک بسته کالایی شامل ۹قلم کالا با مقدار مشخص در نظر گرفته شده است. این اقلام شامل مرغ ۱.۵کیلوگرم، روغن ۸۱۰گرم، تخم مرغ یک کیلوگرم، برنج یک کیلوگرم، قند و شکر ۵۰۰گرم، ماکارونی ۷۰۰گرم،شیرکمچرب نایلونی۹۰۰گرم، پنیر UFبسته۴۰۰گرمی و ماست کمچرب ۹۰۰گرم است. متقاضیان با پرداخت مبلغی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰هزار تومان میتوانند این بسته کالایی را دریافت کنند. تفاوت قیمت به نوع برنج انتخابی یا مرغ منجمد یا تازه (کشتار روز) بستگی دارد و قیمت نهایی باید توسط فروشنده به خریدار اعلام شود. خانوارها این امکان را دارند که همه اقلام را یکجا از یک فروشگاه طرف قرارداد تهیه یا هر یک از کالاها را در فروشگاههای مختلف و در زمانهای متفاوت خریداری کنند.
تخلف فروشگاهی
نکته قابل توجه دیگر اینجاست که برخی فروشگاهها از خریداران۵۰۰۰تومان بهعنوان کارمزد دریافت میکردند که وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی اعلام کرد این اقدام خلاف قانون است وخریداران درصورت مشاهده شکایت خودرااطلاع دهند.
یکی دیگر از ایراداتی که در طرح کالابرگ وجود دارد آن است که سرپرست خانوار این امکان را ندارد که بتواند برای یکی از اعضای خانواده خود از روش دوم استفاده کند. درواقع اگر روش دوم را استفاده کند برای همه اعضای خانوار باید براساس همان روش خرید کند. تخلف دیگری که در برخی فروشگاهها انجام میشود این است که متصدی فروشگاه اعلام میکند حتما همه خریدها باید از همین فروشگاه انجام شود. از سوی دیگر قیمت کالابرگی با قیمت درج شده با روی کالا در برخی موارد متفاوت است و بالاتر از قیمت واقعی به فروش میرسد.
برخی فروشگاهها نیز از تسلیم فاکتور خودداری میکنند و برخی دیگر محدودیتهایی را برای خرید در نظر میگیرند. به این صورت که اعلام میشود تنها یک مرغ میتوانید بردارید و مابقی مبلغ را با کالاهای دیگر تکمیل کنید. کالاهایی که اغلب پرخرید و فروش نیستند و فروشنده به منظور فروش اقلام مورد نظر این روش را پیشنهاد میدهد. این در حالی است که با کالابرگ تنها ۱۱قلم کالا باید در اختیار خانوارها قرار بگیرد.
جاماندگان کالابرگی
نکته مهم دیگر این است که به اغلب افرادی که در گروه ۱۰درآمدی قرار دارند کالابرگ تعلق نگرفته است. این اتفاق برای بازنشستگان لشکری و کشوری افتاده که به خبرنگار ما اطلاع دادهاند و راستیآزمایی شده است. پیگیری خبرنگار ما از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حاکی از آن است که متقاضیان ابتدا باید بُعد خانوار خود را در سامانه سیمین تعیین و سپس نسبت به تکمیل درخواست در سامانه شمیم و یا در سایت hemayat.sfara.ir اقدام کنند.
مقامات مسئول اعلام کردهاند در صورت ضرورت ارتباط با کارشناسان مربوطه افراد میتوانند با شماره ۶۳۶۹ _۰۲۱ تماس بگیرند. این مرکز تماس از ساعت ۸ تا ۲۴ همه روزهای هفته حتی ایام تعطیل پاسخگوی یارانهبگیران است، اما نکته قابل توجه اینجاست که این اپراتور پاسخگو نیست یا افراد برای برقراری مکالمه باید مدتی طولانی منتظر بمانند.
نبود یک گزینه مشخص
نکته قابل توجه اینجاست که در سامانههای ذکر شده مورد مشخصی وجود ندارد و افراد در این سامانهها سردرگم میشوند. وجود سه سامانه همزمان برای انجام یک خدمت واحد چالشهایی را برای مردم ایجاد کرده است. درواقع کسانی از هنوز کالابرگ دریافت نکردهاند میان چند سردرگم سامانه هستند و کارشناسان معتقدند وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی میتواند با معرفی یک سامانه و ثبت یک گزینه مشخص فرآیند ثبتنام را تسهیل کند.نکته قابل توجه دیگر اینجاست که ثبتنام تا ۲۲بهمن ماه مهلت داشت و پیشنهاد میشود زمانی برای ثبتنام جاماندگان درنظرگرفته شود. ایراد دیگری که یکی از متقاضیان کالابرگی در اختیار جامجم گذاشت این بود که سامانه سیمین در روزهای تعطیل فعالیت ندارد و این موضوع باعث نارضایتی آنها شده است.
پیگیری خبرنگار ما از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان داد برخی از این سامانهها در اختیار سازمان هدفمندی یارانهها و برخی دیگر در اختیار ثبت احوال است. همچنین گفته میشود این افراد بهدلیل اینکه یارانه دریافت نمیکردند یا مدت زیادی از حذف آنها از لیست یارانهبگیران میگذردباعث شده نامشان درلیست دریافت کالابرگ نباشد.برخی کارشناسان در این باره معتقدند این شرایط نشان میدهد که پایگاه رفاه ایرانیان نیازمند بهروزرسانی اطلاعات است و این اطلاعات تکمیل نیست و برای انجام پرداخت یا قطع یارانه ضریب خطا را افزایش میدهد.
ایرادات کالابرگی
مشخص نبودن روند ثبتنام
مدت زمان کوتاه برای ثبتنام
وجود چند سامانه برای ثبتنام
نداشتن گزینه مشخص ثبتنام
یکپارچه نبودن سامانهها
عدم پاسخگویی شمارههای تماس
اختلال سامانهها در روز های تعطیل
عرضه قطرهچکانی کالاهای اساسی