تقویت سرمایه فرهنگی خانواده

نگاهی به آثار نمایشی سال‌های اخیر نشان می‌دهد تلویزیون تلاش کرده با نگاهی مسئولانه‌تر، به نیازها و مسائل فرهنگی و اجتماعی خانواده‌ها بپردازد و تصویری واقع‌بینانه و در عین‌حال امیدبخش ارائه دهد.
یکی از نکات قابل توجه در سریال‌های تلویزیونی، تمرکز بر روابط درون‌خانوادگی و کیفیت تعامل میان اعضای خانواده است. پرداخت به موضوعاتی چون احترام متقابل، گفت‌وگوی سازنده، نقش والدین در تربیت فرزندان و مسئولیت‌پذیری فردی و جمعی، ازجمله محورهایی است که در بسیاری از آثار نمایشی مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد به‌ویژه در شرایطی که تحولات اجتماعی و تغییر سبک زندگی بر ساختار خانواده تأثیر گذاشته، اهمیتی دوچندان دارد.سریال‌های تلویزیونی در سال‌های اخیر کوشیده‌ از نگاه کلیشه‌ای و یک‌بعدی به خانواده فاصله بگیرد و تصویری چندلایه و واقعی‌تر ارائه دهد. خانواده‌ها در این روایت‌ها نه کاملا آرمانی وبی‌چالشند و نه صرفا گرفتار بحران؛ بلکه مجموعه‌ای از انسان‌ها با تفاوت‌های فکری،نسلی ورفتاری هستندکه درمسیرهمزیستی،یادگیری ورشدقراردارند.همین واقع‌گرایی،امکان همذات‌پنداری مخاطب را افزایش داده و پیام‌های فرهنگی را مؤثرتر منتقل کرده است.از دیگر امتیازهای قابل‌توجه این آثار، تاکید بر نقش گفت‌وگو و تعامل در حل مسائل خانوادگی است. نمایش خانواده‌هایی که به‌جای تقابل و گسست، مسیر شنیدن، صبوری و تفاهم را انتخاب می‌کنند، الگویی فرهنگی برای جامعه به‌شمار می‌آید. این پیام‌ها، بدون آن‌که به شکل مستقیم و شعاری بیان شود، در بطن روایت داستانی جای گرفته و به‌تدریج در ذهن مخاطب نهادینه می‌شود.تلویزیون همچنین در بسیاری از سریال‌ها به هویت فرهنگی خانواده ایرانی توجه نشان داده است. پرداختن به سنت‌ها، آیین‌ها، مناسبت‌های مذهبی و اجتماعی، جایگاه بزرگ‌ترها و اهمیت پیوندهای خویشاوندی، موجب شده خانواده در چارچوب فرهنگی خود معنا پیدا کند. این نگاه، به تقویت حس تعلق، انسجام اجتماعی و انتقال ارزش‌های فرهنگی میان نسل‌ها کمک می‌کند.از منظر اجتماعی، سریال‌های تلویزیونی به موضوعاتی همچون فاصله نسلی، تغییر نقش‌ها در خانواده، تأثیرفضای مجازی بر روابط خانوادگی و چالش‌های تربیتی پرداخته است. طرح این مسائل در قالب داستان، بدون داوری صریح، مخاطب را به تأمل و گفت‌وگو دعوت می‌کند و زمینه‌ای برای بازاندیشی در رفتارها و روابط فراهم می‌آورد. چنین رویکردی، نشان‌دهنده درک درست از نقش رسانه در هدایت فرهنگی جامعه است.
در مجموع، توجه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی خانواده در سریال‌های تلویزیونی را می‌توان یکی از نقاط قوت مهم رسانه‌ملی دانست. این آثار، با بهره‌گیری از زبان داستان و شخصیت‌پردازی، توانسته‌اند در مسیر تقویت سرمایه فرهنگی، تحکیم بنیان خانواده و ارتقای کیفیت روابط اجتماعی گام بردارند. تداوم این مسیر، همراه با دقت در فیلمنامه‌نویسی، شناخت تحولات اجتماعی و پرهیز از سطحی‌نگری، می‌تواند نقش سریال‌های تلویزیونی را به‌عنوان ابزاری مؤثر در شکل‌دهی الگوهای فرهنگی و اجتماعی بیش از پیش تثبیت کند.