با افزایش تحرکات واشنگتن علیه گرینلند، اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی قدرتمندترین ابزارهای تجاری خود برای مقابله با تهدیدهای فزاینده تعرفهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در مورد گرینلند است و قصد دارد بسته تعرفههای تلافیجویانه ۹۳میلیارد یورویی (معادل ۱۰۸میلیارد دلار) علیه کالاهای آمریکایی را که قبلا معلق شده بود، دوباره احیا کند. هرچند اتحادیه تصمیم گرفته این اقدامات را فعلا در حالت آمادهباش نگهدارد و درعوض بهدنبال یک راهحل دیپلماتیک آخرینلحظهای باشد.در راستای همین روند لارس کلینگبیل، وزیر دارایی آلمان تصریح کرد که تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهورآمریکا برای الحاق گرینلند،خط قرمزی برای اتحادیه اروپاست واین بلوک۲۷عضوی بایداستفاده ازیک مکانیسم قانونی طراحیشده برای دفع ارعاب اقتصادی را درنظربگیرد.اسکات بسنت،وزیر خزانهداری آمریکا نیزدر شامگاه یکشنبه در پاسخ به این سؤال که ناتو یا گرینلند، کدام برای امنیت ملی ایالات متحده ضروریتر است، گفت: «هر دو مورد.»
عملیات نظامی در جزیره قطبی
تحرکات نظامی ــ اطلاعاتی واشنگتن درحوالی گرینلند، زنگ خطر را در کپنهاگ بهصدا درآورده است. مقامات نظامی دانمارک شامگاه یکشنبه در گزارشی هشدار داد: «ایالات متحده مخفیانه اطلاعات محرمانهای را درباره استقرار نظامی بدون اطلاعرسانی دانمارک جمعآوری میکند.» مقامات نظامی دانمارک این اقدام آمریکا را «نگرانکننده» توصیف کردند و هشدار دادند که تحرکات واشنگتن میتواند به «اعمال فشار» یا «اقدام نظامی علیه گرینلند» مربوط شود.با توجه به اقدامات خصمانه پنتاگون علیه تمامیت ارضی دانمارک، روزنامه گلوب اند میل به نقل از دو مقام ارشد دولتی کانادا اعلام کرد که اتاوا برای شرکت در رزمایش نظامی با اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، در حال تدوین برنامههایی برای اعزام نیرو به گرینلند است. همزمان شبکه بیافام فرانسه نیز افزود که دیروز نشستی به ریاست ماکرون از ساعت ۱۲ ظهر به وقت محلی در پاریس حول محور تهدیدهای تعرفهای کاخسفید برگزار شد.
پیشتر ترامپ در جهت توجیه تعرض به جزیره استعماری دانمارک ادعا کرده بود که ناتو از دانمارک خواسته تهدید روسیه را از گرینلند برطرف کند، اما کپنهاگ نتوانسته این کار را انجام دهد. اکنون زمان آن [تصاحب گرینلند] فرا رسیده است و این اتفاق ناگزیر رخ خواهد داد. تشدید جدالهای سرد متحدان آتلانتیکی با تلاش مارک روته، دبیرکل ناتو برای تحدید اختلافات پیگیری شد. روته یکشنبه دیداری با ترامپ داشت و ملاقات مذکور را «سازنده» توصیف کرد.
اختلاف در قاره سبز
رهبران اروپایی، سلاح تعرفه بر خدمات آمریکایی، شاخصیکه واشنگتن تراز تجاری مثبت دارد را روی میز گذاشتهاند. در راستای همین روند، یک دیپلمات اتحادیه اروپا به اصحاب رسانه غربی گفته که این بسته میتواند بهطور خودکار از ششم فوریه (۱۷ بهمن) دوباره اجرایی شود، اگر توافقی به دست نیاید. اما مهمتر از آن، رهبران اتحادیه در حال بحث جدی درباره استفاده بیسابقه از ابزار ضد اجبار (ACI) هستند.این ابزار در سال ۲۰۲۳ تصویب شد و به اتحادیه اجازه میدهد در برابر اجبار اقتصادی، اقداماتی مانند محدود کردن دسترسی به بازار، سرمایهگذاری و حقوق مالکیت فکری اعمال کند. این ابزار دقیقا برای مقابله با قدرتهای اقتصادی متخاصم طراحی شده است. بهرغم رونمایی از ابزارهای اقتصادی علیه ترامپ، اتحادیه اروپا از فقدان انسجام رنج فراوانی میبرد. بهعنوان نمونه، ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان پس از دیدار با رهبران اتحادیه اروپا هشدار داد: «رئیس کمیسیون اروپا یک زن آلمانی است. صدراعظم آلمان را هم باید در نظر گرفت. رهبر بزرگترین جناح در پارلمان اروپا هم یک مرد آلمانی بوده و این سه نفر کسانی هستند که امروز سیاست جنگی اروپا را شکل میدهند. در نتیجه، ما باید از تامین مالی جنگ امتناع کنیم. اروپا امروز توسط یک ماشین جنگ اداره و کنترل میشود. در اینجا یک یونیفرم جنگی آلمانی وجود دارد.»
مرثیهای برای یک شراکت راهبردی
در کنار بحثهای تلافیجویانه علیه تجارت آمریکا، دیپلماتها و مقامات پایتختهای اروپایی در حال بررسی این هستند که جدایی طولانیمدت از واشنگتن چه تبعاتی خواهد داشت. برای بیشترشان این چشمانداز تلخ است؛ پایان ۸۰ سال همکاری آرام، حمایت دوجانبه و تجارت سودمند و ضربه نهایی به ناتو به شکلی که امروز میشناسیم. به اعتقاد پولیتیکو خیلی از دولتهای قاره سبز هنوز میخواهند هرچه باقیمانده را حفظ کنند؛ جورجیا ملونی در ایتالیا تلاش میکند که روابط آتلانتیکیها را ترمیم کند، اما برای بعضی مقامها، تصور آینده بدون آمریکا برای متحدان غربی چندان هم سخت نیست. از همین حالا کشورهای اروپایی، حتی آنهایی که عضو اتحادیه مثل انگلستان و نروژ نیستند در دوره دوم ترامپ در گروهی روزبهروز کارآمدتر و بدون حضور آمریکا همانند «ائتلاف مشتاقان» مشارکت کردهاند.در زمانی که آمریکا دیگر حامی ناتو و امنیت اروپا نیست ممکن است ساختار فوق پایه یک اتحاد امنیتی جدید شود. چنین اتحادی همکاری با آمریکا را رد نکرده اما آن را قطعی نیز فرض نمیکند. اوکراین درحالحاضر نظامیترین کشور اروپا با ارتش بزرگ، صنعت پهپاد بسیار پیشرفته و تجربه واقعی جنگ بیشتر از همه است. درحالیکه سالها عضویت در ناتو برایشان مهم بود، حالا این هدف کمتر جذاب به نظر میرسد، چون تضمینهای آمریکا روزبهروز کماعتبارتر میشود. اگر قدرت نظامی اوکراین به فرانسه، آلمان، لهستان، انگلستان و بقیه اضافه شود، ائتلاف مشتاقان شامل کشورهای هستهای و غیرهستهای به یک نیروی نظامی بسیار قدرتمند تبدیل خواهد شد.
پایانی بر ژست صلحدوستی ترامپ
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در نامهای به یوناس گار استوره نخستوزیر نروژ باتکرار این ادعا که او از زمان روی کار آمدن مجدد خود در کاخ سفید به چندین جنگ پایان داده است، نوشت: با توجه به اینکه کشور شما تصمیم گرفت جایزه صلح نوبل رابهخاطرمتوقفکردن هشت جنگ به من ندهد، دیگراحساس تعهدی نسبت به اینکه صرفابه صلح فکرکنم ندارم. اگرچه صلح همیشه فائق خواهد آمد اما اکنون میتوانم به آنچه برای ایالات متحده آمریکا خوب و مناسب است فکر کنم.
او در ادامه با اشاره به ادعاهای خود مبنی بر اینکه اگر ایالات متحده جزیره گرینلند را تصرف نکند،روسیه وچین بهزودی این کار را خواهند کرد، افزود: دانمارک نمیتواند از آن سرزمین در برابر روسیه یا چین محافظت کند و چرا آنها در هر صورت حق مالکیت دارند؟ هیچ سند کتبیای در این خصوص وجود ندارد. فقط اینکه صدها سال پیش یک قایق در آنجا به ساحل رسید اما ما هم قایقهایی داشتیم که در آنجا پهلو گرفتند.
چشم طمع به کانادا
جزیره قطبی گرینلند تنها هدف کلان استراتژی نبوده و کانادا به گواهی برخی مقامات آمریکایی هدف بعدی ترامپ ارزیابی میشود. دو مقام آمریکایی، یک مقام ارشد دولتی و سه مقام ارشد سابق آمریکایی به شبکه خبری انبیسی گفتند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ۷۹ساله ایالاتمتحده توجه خود را به سمت کانادا معطوف کرده و بر آنچه که آسیبپذیریهای مرز شمالی آن میداند و میتواند توسط دشمنان آمریکا، روسیه یا چین مورد سوءاستفاده قرار گیرد، متمرکز شده است. کانادا با ۳.۸۵میلیونمایلمربع مساحت و۴۰میلیونجمعیت بزرگترین هدف درلیست روبه رشدتصرفاتبالقوهزمینی ترامپ محسوب میشود. این مناقشات بر سر کانادا در حالی مطرح شده که مارک کارنی، نخستوزیراین کشورروزجمعه با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین دیدار داشت و این امر، نشانهای از تلاش برای تعمیق روابط بین اوتاوا و پکن محسوب میشود.