نخستین سال دوره دوم ریاست‎جمهوری ترامپ با آشوب‎افکنی در جهان به ‎پایان رسید

یک‌سال بلوا و بلوف

در یک سال گذشته، متحدان راهبردی واشنگتن بارها از رفتار قاطع و حتی مماشات‌ناپذیر دونالد ترامپ نسبت به خودشان گزارش داده‌اند که تنش‌های فراآتلانتیک را به سطح جدیدی رسانده است. سیاست «اول آمریکا» و اصرار بر منافع اقتصادی مستقیم باعث شده تا واشنگتن تعرفه‌های سنگین بر کالاهای اروپایی وضع کند و حتی به افزایش آنها در صورت مخالفت با طرح‌های ویژه دولت آمریکا تهدید کند؛ این اقدامات که بازتاب منفی در بروکسل و پاریس داشته و باعث شده اتحادیه اروپا درباره استفاده از «بازوکای تجاری» یعنی تعرفه‎های ۹۳میلیارد دلاری بر خدمات علیه ایالات متحده صحبت کند.
در یک سال گذشته، متحدان راهبردی واشنگتن بارها از رفتار قاطع و حتی مماشات‌ناپذیر دونالد ترامپ نسبت به خودشان گزارش داده‌اند که تنش‌های فراآتلانتیک را به سطح جدیدی رسانده است. سیاست «اول آمریکا» و اصرار بر منافع اقتصادی مستقیم باعث شده تا واشنگتن تعرفه‌های سنگین بر کالاهای اروپایی وضع کند و حتی به افزایش آنها در صورت مخالفت با طرح‌های ویژه دولت آمریکا تهدید کند؛ این اقدامات که بازتاب منفی در بروکسل و پاریس داشته و باعث شده اتحادیه اروپا درباره استفاده از «بازوکای تجاری» یعنی تعرفه‎های ۹۳میلیارد دلاری بر خدمات علیه ایالات متحده صحبت کند.
کد خبر: ۱۵۳۹۵۵۸
 
در حوزه امنیتی، ترامپ با زیر سؤال بردن حمایت آمریکا از ناتو و بستن شیر کمک‌های نظامی به اوکراین، اروپا را زیر فشار گذاشت تا هزینه‌های دفاعی خود را بالا ببرد یا به استقلال دفاعی روی آورد.
همزمان کاخ‎سفید با ابراز تمایل به تصاحب گرینلند، سطح تنش را طی روزهای اخیر به بالاترین سطح رسانده و لحن سرکردگان دوسوی آتلانتیک رنگ‎وبوی خصمانه‎تری گرفته است.
در همین‎ راستا، روزنامه فایننشال‎تایمز از قول مقامات اروپایی خاطرنشان کرد که بسته حمایتی ۸۰۰میلیارد دلاری به‌واسطه اختلافات حول‎ محور گرینلند به‎ محاق رفته است. پیش‌تر نیز ناتو برنامه اشتراک‌گذاری اطلاعات با آمریکا را کاهش داد؛ اقدامی که در هشت ‌دهه تاریخ این پیمان کم‌سابقه است.
مته فردریکسن، نخست‎وزیر دانمارک نیز هشدار داد که اگر آمریکا به یک کشور عضو ناتو حمله کند، «همه‌چیز متوقف می‌شود.»
   
جنگ تعرفه‌ای با شرکا
دونالد ترامپ، رئیس‎جمهور آمریکا در ۲ آورریل ۲۰۲۵ (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) موسوم به «روز آزادی» به ‎جهانیان ثابت کرد که با اسلاف چهار دهه گذشته‎اش تفاوت آشکاری دارد. مطابق «فرمان اجرایی ۱۴۲۵۷» دولت فدرال در این روز بر کلیه شرکای تجاری تعرفه‎های ۱۰ تا ۵۰ درصدی وضع کرد تا به «عصر تجارت آزاد» که واشنگتن از پایان جنگ جهانی دوم ادعای حراست آن را داشت پایان دهد.
آغاز جنگ جهانی تعرفه‎ای تنها بخش کوچکی از مجموعه سیاست‎های هرج‎ومرج‎طلب سکان‎دار کاخ‎سفید در امور بین‎الملل بود؛ تحقیر مداوم متحدان دیرینه اروپایی، تعرض به تاسیسات هسته‎ای ایران، ربایش نیکلاس مادورو و همچنین مداخلات بی‎سرانجام در باریکه غزه و جنگ علیه یمن و اوکراین زمینه ظهور آنارشی بی‎مانند را به کشورهای جهان ارزانی داشته است.
امواج بی‌‎ثباتی ترامپ تنها گریبان بازیگران نظام بین‎الملل را نگرفت و شهروندان آمریکایی از ترس ماموران اداره گمرک موسوم به «آیس» مدارک تابعیت‎شان را در کوچه و خیابان حمل می‎کنند. سایه حکومت پلیسی کاخ‎سفید بر آمریکا زمینه چند دور اعتراضات نظیر «نه‎ به‎ پادشاه» و «اعتراضات زمستانی مینه‎سوتا» علیه منش اقتدارگرایانه دولت فدرال را هموار کرده است.
با توجه به افول محبوبیت ترامپ در کنار نارضایتی عمومی از سیاست‎های اقتصادی‎اش، باید انتظار شکست کاخ‎سفید در انتخابات میان‎دوره‎ای را داشت؛ موضوعی که نگرانی چهل‎وهفتمین رئیس‎جمهور آمریکا نسبت به «سومین استیضاح» را روزبه‎روز افزایش می‎دهد.

عقب‎‌نشینی در برابر رقبا
دولت دوم ترامپ، برخلاف شعارهای تهاجمی و بلندپروازانه‌اش، در موارد مهمی پا پس کشیده و در برابر رقبا عقب‌نشینی کرده است.
به‌عنوان‌مثال،تهدید و درنهایت تأخیر و حتی رد اقدام نظامی مستقیم علیه جمهوری اسلامی ایران در چند مقطع، بازتاب‌دهنده محاسبه مجدد سیاست واشنگتن بود؛ تصمیمی که رسانه‌ها آن را عقب‌نشینی در برابر پیامدهای پرهزینه احتمالی دانستند و تحلیل کردند که ترکیب فشار دیپلماتیک، محاسبات هزینه ــ فایده و نگرانی از واکنش‌های جهانی باعث شده رئیس‌جمهور آمریکا گام جنگی برندارد.
روابط با روسیه نیز در این دوره دستخوش بازتعریف شده است؛ در اجلاس سال ۲۰۲۵ میان ترامپ و پوتین در آلاسکا، هیچ توافق جدی درباره پایان جنگ اوکراین حاصل نشد و ترامپ بعدها تلویحا بار مسئولیت مذاکره را به دوش اوکراین انداخت که نشانه‌ای از کاهش فشار مستقیم کاخ‎سفید بر مسکو در مناقشات ژئوپلیتیک بزرگ ارزیابی می‎شود. این نوع برخورد، در مقابل انتظارات رایج درباره مواجهه سخت با روسیه، به‌عنوان نوعی عقب‌نشینی از سیاست رقابت با قدرت قدیمی اوراسیاست. 
همزمان، روابط اقتصادی با چین و پیام‌های رسمی دو طرف منعکس‌کننده فضایی متفاوت از رقابت کامل است. وزارت امور خارجه چین در روزهای اخیر بر ضرورت همکاری با آمریکا تأکید کرده وگفته که رویارویی به ضرر هر دو کشور است، بااین‎حال کاخ‎سفید با اعمال تعرفه‎های ۴۷.۵درصدی برمحصولات چینی به جنگ بزرگ‎ترین کارخانه تولیدی جهان رفت. تحلیل‌های رسانه‌ای و نظرسنجی‌های بین‌المللی حاکی از آن است که سیاست‌های ترامپ در عمل به تقویت موقعیت چین در عرصه جهانی کمک کرده‌اند. نظرسنجی‎های گسترده نشان می‌دهد که تحت سیاست اول آمریکا و تغییر اولویت‌ها، اعتماد و نفوذ چین در بسیاری از کشورها بالا رفته و تصویر جهانی آمریکا تضعیف شده است؛ نتیجه‌ای که تحلیلگران آن را به‌عنوان نوعی عقب‌نشینی غیرمستقیم آمریکا در رقابت با چین تعبیر کرده‌اند، چون تمرکز واشنگتن به‌جای تقابل سخت بر بازارها و توافق‌های اقتصادی موقتی استوار شده است.

حکومت وحشت بر ایالات‎ آمریکایی
گزند رویکرد اقتدارگرایانه ترامپ، محدود به خارجی‎ها نیست و شهروندان آمریکایی نیز اسیر رویکردهای خصمانه وی طی یک‌سال اخیر بودند. صدور دستورهای اجرایی برای تقویت نیروهای فدرال و اختیارات گسترده در برخورد با معترضان، گسترش نقش نیروهای سرکوب کاخ‎سفید و شبه‌نظامیان در شهرها واستفاده از نیروهای ‌گارد ملی برای سرکوب اعتراضات محلی ازجمله اقدامات ترامپ علیه مردم آمریکاست. از دید سازمان‌های مدافع حقوق‌بشر، این اقدامات نشانه‌ای از افزایش تمرکز قدرت اجرایی در نهادهای امنیتی وکاهش فضای مدنی بوده‌اند که موجب انتقاد گسترده افکارعمومی و کارشناسان شده است.
این سیاست‌های امنیتی باعث شده اعتراضات سراسری در سطح کشور ازجنبش‌های اعتراض علیه سختگیری‌های مهاجرتی و عملیات آیس گرفته تا تجمعات بزرگ سالانه مثل جنبش‎های«۵۰۵۰۱» و «نه‎ به ‎پادشاه» در ۲۰۲۵ که میلیون‌ها نفر در ده‌ها ایالت شرکت کردند و خواهان توقف اقدامات ترامپ بودند. در ایالت‌هایی مانند اورگن نیز اعتراضات با مداخله نیروهای گارد ملی و برخورد مستقیم همراه شد و به بازداشت صدها نفر انجامید. این رویکرد تا آنجا پیش رفت که برنامه استقرار گسترده گارد ملی در پورتلند تا پایان سال متوقف و پیگردهای قضایی درباره این موضوع آغاز شد.
درنهایت ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶، سالگرد یک‌سالگی ریاست‌جمهوری ترامپ، موجی دیگر از اعتراض‌ها تحت عنوان «اعتصاب سراسری برای آزادی آمریکا» در سراسر ایالات متحده برگزار شد؛ معترضان از کار، مدرسه و فعالیت‌های تجاری دست کشیدند تا مخالفت خود را با سیاست‌های مهاجرتی، نقش گسترده نیروهای فدرال و آنچه «تضعیف آزادی‌های مدنی» می‌نامیدند، ابراز کنند. در همین حال، وزارت دادگستری تحقیقات جنایی علیه مقامات ایالتی که با سیاست‌های ترامپ مخالفت کرده‌اند را دنبال کرده که منتقدان آن را ابزار فشار سیاسی و تلاش برای سرکوب صدای مخالف می‌دانند. منظومه رفتارهای ضددموکراتیک ترامپ به‎شکست محتمل وی در انتخابات میان‎دوره‎ای نوامبر ۲۰۲۶ دامن زده است.
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۱ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها