بیشک یکی از ابزارهای موثر و کارآمد در نیل به این هدف مهم و حیاتی، رسانه به مفهوم کلی آن و رادیو در مقام یک رسانه شنیداری قدیمی و اصیل با گستردگی و وسعت جامعه مخاطبان هدف و ضریب نفوذ بالا است.رادیو از دیرباز اهتمام ویژه در معرفی مفاخر و شخصیتهای برجسته در حوزههای مختلف داشته و برنامههای متنوعی را در قالبهای مختلف با محوریت پرداخت به شخصیتهای فرهنگی، تاریخی،ورزشی،اجتماعی،مذهبی،سیاسی و...تولیدمیکندوروی آنتن میفرستد. این سیاست وراهبرد کلی واصولی شامل تقریباهمه شبکههای رادیویی میشود وهر شبکه با لحاظ ماموریتها و کارکردهای تعریف شده، برنامهای را متناسب با سلایق شنوندگانش و با هدف معرفی چهرهها و نخبگان ایرانی تولید میکند.
معرفی علمای بزرگ جهان اسلام در «سیمای فرزانگان»
شبکه رادیویی ایران با برنامه سیمای فرزانگان معرفی علمای بزرگ جهان اسلام را در دستور کار دارد.
مهدی رستمی، مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران درباره اهداف ساخت سیمای فرزانگان توضیح میدهد: برنامه سیمای فرزانگان با معرفی الگوهای برتر و موفق جامعه در حوزه علماندوزی و پاسداشت تلاشهای ارزشمند آنها تولید میشود. در این برنامه همچنین معرفی سبک زندگی قرآنی علمای اسلامی وقرآنی جامعه به ویژه برای نسل جوان و تقویت گرایش مخاطبان به علماندوزی و تطبیق با عملکرد رفتار قرآنی درجامعه انجام میشود.رستمی هدف اصلی از تولید برنامه سیمای فرزانگان را معرفی سبک زندگی ایرانی اسلامی ذکر میکند و ادامه میدهد: معرفی آثار علمی عالمان دینی و زندگی قرآنی، اشاره کوتاه به زندگینامه آنها، بیان نکات جنبی الگوبخش و زیبا مبتنی بر قرآن اززندگی عادی عالمان دین، تبیین سبک زندگی علمای ربانی و معرفی الگوهای حقیقی زیست مؤمنانه، بررسی ابعاد مختلف حیات فردی، اجتماعی، علمی و اخلاقی علمای تأثیرگذار در جهان اسلام از جمله دیگر اهداف برنامه است. تلاش میکنیم تا با استفاده از گویندههای مختلف، استفاده از کارشناسان برتر کشور، پرداختن به موضوعات مهم سبک زندگی اسلامی از ابعادی که برای مخاطب تازه و جالب باشد، شنوندگان بیشتری را جذب برنامه کنیم.
همراه با صاحبنظران
برنامه «بلامانع» شبکه رادیویی جوان ساختاری متفاوت از برنامههای مشابه دارد. در این برنامه که هر روز از شنبه تا چهارشنبه ساعت ۸ صبح روی آنتن رادیو جوان میرود، مردم مشکلاتشان را به شکل مستقیم و بدون واسطه مطرح میکنند و این مشکل با شخصیتهای برجسته و چهرههای مطرح در میان گذاشته میشود.
راضیهسادات هاشمی، تهیهکننده بلامانع تاکید میکند: مشکلات مطرح شده در برنامه را به جد پیگیر میکنیم و با اساتید و صاحبنظران در میان میگذاریم تا به یک راهکار وپاسخ مناسب واصولی برسیم.تهیهکننده این برنامه تاکید میکند: بلامانع یک برنامه کاملا مردمی است و شعار نمیدهد. دراین مدت بازخوردهای خیلی خوبی از شنوندگان دریافت کردهایم، چراکه در برنامه با صداقت و مردمی رفتار میکنیم.
معرفی مفاخر در «مستند فرهنگ»
شبکه رادیویی فرهنگ با برنامه «مستند فرهنگ» شخصیتهای برجسته فرهنگی، ادبی و هنری را به مخاطبان خود معرفی میکند. حمیرا فراتی علاوه بر تهیهکنندگی و نویسندگی، اجرای این برنامه را برعهده دارد و درباره آن توضیح میدهد: معمولا به مناسبتهای خاص مثل تولد یا سالگرد فوت به شخصیتهای برجسته فرهنگی، ادبی و هنری میپردازیم که دارای کارنامه پربار و قابل اعتنایی در حوزه کاری خود هستند.
وی با اشاره به اینکه مستند فرهنگ یک برنامه ترکیبی است، ادامه میدهد: با توجه به رسالت رادیو فرهنگ که یک رسانه فرهنگی است، بیشتر سراغ شخصیتهایی میرویم که در حوزه فرهنگ جزو مفاخر و چهرههای شاخص بهشمار میروند و سعی میکنیم با تحقیق و پژوهشهای فراوان، شخصیت مورد نظر را به شکل کامل و درست به شنوندگان معرفی کنیم. تلاش داریم هم چهرههای داخلی و هم شخصیتهای خارجی در برنامه معرفی شوند؛ بهویژه روی فلاسفه و اسلامشناسان خارجی یا نویسندگانی که به ایران سفر داشتهاند و درباره کشور نوشتهاند تمرکز داریم. همچنین به شهدای دفاعمقدس و جنگ تحمیلی ۱۲روزه میپردازیم و فرماندهان و قهرمانان این حماسهها را به مردم معرفی میکنیم.
چهره های شاخص روی «صندلی صفر»
برنامه «صندلی صفر» مدت شش ماه است که از شبکه رادیویی گفتوگو روی آنتن میرود. این برنامه که با تهیهکنندگی زهرا خردمندنیک و با اجرای امیرمحمد زند ومحمدحسین مولایی تولید میشود، هر هفته میزبان یکی از چهرههای شاخص و شناختهشده در زمینههای مختلف سیاسی، هنری، ورزشی و... است.
تهیهکننده برنامه در اینباره توضیح میدهد: در هر قسمت برنامه به مدت ۴۵ دقیقه میزبان یکی از چهرههای شاخص میشویم و درباره مسائل مختلف از زندگی شخصی گرفته تا فعالیتهای حال و گذشتهشان گفتوگو میکنیم. درواقع این برنامه فرصتی است تا مهمانان در یک گفتوگوی کاملا بیواسطه و خودمانی و در یک محیط خارج از فضای رسمی، ناگفتههای خود را درباره مسائل مختلف بیان کنند که قطعا میتواند برای شنوندگان برنامه جذاب و شنیدنی باشد. آقایان قاضیزاده هاشمی، دکتر ساغری (پدر علم پزشکی هستهای کشور)، مسعود فروتن، رضا فیاضی، حسن روشن، محمدرضا طالقانی، حجتالاسلام شهاب مرادی، دکتر قبادی نایبرئیس انجمن اهدای عضو، محمد محمودی قهرمان و پیشکسوت کشتی و رئیس فدراسیون کشتی ناشنوایان و... ازجمله مدعوین در این برنامه بودهاند.
معرفی نوبلیستهای اقتصاد
شبکه رادیویی اقتصاد با برنامه «از دینامیت تا نظریه» نوبلیستهای اقتصاد جهان را به شنوندگان خود معرفی میکند.
به گفته طاهره جولانی، مدیر گروه کارآفرینی و کسب و کار رادیو اقتصاد، ساخت این برنامه در راستای یکی از اهداف سند تحول سازمان صداوسیما در حوزه کار و مستندسازی است.
جولانی تصریح میکند: ساخت برنامه «از دینامیت تا نظریه» در راستای حرکت به سمت مجموعههایی است که تاریخ انقضا نداشته باشد و به نوعی یک سرمایه برای شبکه محسوب شود. این سری از برنامه ۹۳ قسمت بوده که پخش آن به مدت پنج ماه است که شروع شده و هر بار یکی از نوبلیستهای اقتصادی را به زبان ساده به مخاطبان رادیو اقتصاد معرفی میکند. در کنار معرفی، به کتاب و مقالاتی که نظرات آن نوبلیست در آن مطرح شده، میپردازیم.
در تولید این برنامه توجه به مخاطب تحصیلکرده رشته اقتصاد و شنونده عادی، هر دو لحاظ شده و به همین دلیل، اطلاعات و دادههای برنامه به زبان ساده و به شکل همهفهم ارائه میشود تا همه مخاطبان بتوانند از آن استفاده کنند. مسائل پیچیده و دانشگاهی اقتصاد به زبان ساده و همهفهم در برنامه ارائه میشود.
از سوی دیگر، مخاطبان با نوبلیستهای معروف اقتصادی آشنا شده و از نظریات آنها در حوزه اقتصاد آگاه میشوند.
تقدیر از پیشکسوتان در «جهان کشتی»
برنامه «جهان کشتی» بیش از یک دهه است که به شکل ویژه و هر هفته سهشنبهها از ساعت ۹ تا ۱۰ تقدیم شنوندگان رادیو ورزش میشود.
حسن عبدالهاشمپور بهعنوان مجری وتهیهکننده این برنامه قدیمی شبکه ورزش اظهارمیکند:جهان کشتی برنامهای زنده است و درآن به قهرمانان وچهرههای شاخص تاریخ ورزش کشتی ایران میپردازیم.درهربرنامه فرصتی دست میدهدتا درخدمت جمعی از پیشکسوتان، مربیان، داوران، دستاندرکاران، قهرمانان و نخبگان و در واقع خانواده عظیم کشتی ایران باشیم.
تهیهکننده برنامه، یادآور میشود: کشتی بهعنوان ورزش اول شناخته میشود و با توجه به علاقه روزافزونی که در کشورمان به این ورزش وجود دارد، رشته تعیینکنندهای هم محسوب میشود.کشتی ۵۵مدال از۸۸نشان تاریخ ورزش ایران را در المپیکها گرفته و قاعدتا بهعنوان یک ورزش استراتژیک درتولید غرور ملی، محبوب است که این نیاز و ضرورت هم در شبکه رادیویی ورزش احساس شد که به شکل پیوسته و همیشگی چنین برنامهای را تولید کند. چون این برنامه تخصصی صرفا یک بار در هفته پخش میشود خود را ملزم دانستهایم که با تهیه برنامکهای اختصاصی، زوایای نهفته یا کمرنگ شده از کشتی در حوزههای مختلف را به سمع مخاطبان برسانیم. همچنین هر هفته در بخش همپای خاطرهها با یک پیشکسوت قدیمی همراه میشویم و در بخش آنسوی مرزها نیز وضعیت تیمهای ملی رقیب را بررسی میکنیم.
یادی از شهدا در «یاقوت»
معرفی مفاخر و چهرههای شاخص ایرانزمین در عرصههای مختلف در دستور کار همه شبکههای رادیویی و حتی رادیو سلامت قرار دارد. این شبکه رادیویی سه روز در هفته با برنامه «یاقوت» به زندگی و معرفی شهدا میپردازد. محمد یوسفی، مدیر گروه فضای مجازی رادیو سلامت دراینباره میگوید: برنامه یاقوت سه روز درهفته قبل از اذان ظهر به مدت ۲۰ دقیقه به صورت روایی به زندگی شهدا میپردازد. این شهدا شامل شهدای دفاع مقدس، جنگ ۱۲روزه، مدافع حرم و صنعت هستهای میشوند. یوسفی درباره اهداف تولید یاقوت تأکید کرد: بخشی ازرسالت رادیوسلامت،بهبود سلامت روانی جامعه است و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و زندهنگهداشتن یاد شهدا میتواند به این هدف کمک کند.ضمن اینکه معرفی این شهدا و حماسهسازان به مردم و بهویژه نسل جوان ازجمله وظایف هر رسانهای بهشمار میرود. یاقوت، قالب پادکست دارد و در فضای مجازی منتشر میشود و در دسترس همه مردم است.
«حجره خاطرات» علمای بزرگ شیعه
حسن توکلیزاده، کارشناس ارشد ادبیات و از تهیهکنندگان باسابقه رادیومعارف است که بیش از ۲۷ سال در حوزههای نمایش، مستند وبرنامههای فرهنگی -ادبی فعالیت داشته است. ازجمله این آثار شاخص میتوان به برنامه «حجره خاطرات» اشاره کرد؛ مجموعهای مستند که به روایت زندگی و خاطرات علما میپردازد.
توکلیزاده درباره حجره خاطرات که روزهای شنبه تا سهشنبه ساعت ۲۳:۲۰ روی آنتن میرود، بیان میکند: این برنامه که ساختاری مستندگونه دارد، به زندگی و خاطرات علمای بزرگ شیعه میپردازد. انتخاب این شخصیتها پس از رایزنی با گروه فرهنگ و معارف شبکه انجام میشود و هدف، گزینش چهرههایی است که علاوه بر جایگاه علمی، در دیگر حوزهها نیز فعالیتهای برجستهای داشته باشند، مانند روحانیون ورزشکار حرفهای یا کسانی که به زبانهایی مانند انگلیسی مسلط هستند. هدف اصلی از ساخت برنامه، بیان این واقعیت بود که علما هم مثل همه مردم زندگی عادی دارند و قشر جداگانهای نیستند.شاید مردم بیشتر درباره وجه علمی و فرهنگی علما شنیده باشند، اما ما در برنامه تلاش داریم تا ابعاد دیگر زندگی آنها را بازتاب دهیم و باعث نزدیکی هرچهبیشتر مردم و علما و بزرگان شویم. ساختار متفاوت حجره خاطرات و پرداختن به وجوه کمتر گفته و شنیده شده از زندگی علما باعث استقبال مخاطبان شده است.
یادی از آهنگسازان در «آوای خاطرهها»
رادیوآوا با برنامه «آوای خاطرهها» از آهنگسازان و خوانندههایی یادمیکند که مردم با آثار آنها خاطرهها دارند. محمدحسن ارجمندیفر، مدیر تامین برنامه شبکه رادیویی آوا درباره آوای خاطرهها بیان میکند: فهرستی از تاریخ تولد و درگذشت هنرمندان را از مرکز موسیقی سازمان صداوسیما دریافت کردهایم و به مناسبت روز تولد یا وفات خوانندهها و آهنگسازها به معرفی آنها میپردازیم. این معرفی شامل موارد متعددی مانند بررسی آثار، اساتید و مراحل مختلف فعالیت میشود.
ارجمندیفر یادآور میشود: از آنجا که رادیوآوا مختص موسیقی و نواهاست، یکی از رسالتهایش خدمت به موسیقی و اهالی آن است. در برنامه آوای خاطرهها علاوه بر یاد و خاطرهسازی با هنرمندان و بزرگان این عرصه، به آنها ادای دین نیزمیکنیم.اولویت باهنرمندانی است که دستکم۴۰ ــ ۳۰سالسابقه فعالیت حرفهای دارندوبرای مردم خاطرهسازی کردهاند. اساتیدی مانند زنده یادانی غلامحسین بنان، محمدرضا شجریان، سالار عقیلی و ... ازجمله هنرمندانی هستند که در برنامه به آنها پرداخته شده است. مدتزمان برنامه کمتر از پنج دقیقه است و تلاش داریم تا در همین مدت کوتاه با یک متن ادبی خاص و موجز، اطلاعات کافی را درباره هنرمند مورد نظر در اختیار شنوندگان برنامه قرار دهیم.
پرداختن به بزرگان فرهنگ
«ایرانبانان» به مدت پنج سال است که پنجشنبهها روی آنتن رادیونمایش میرود. این برنامه یکساعته ساختار نمایشی دارد و بزرگان حوزه فرهنگ و علم ایرانزمین را معرفی میکند.
ریحانه یزداندوست،تهیهکننده ایرانبانان بیان میکند:درهرقسمت برنامه به ایرانیهایی که درحوزههای مختلفتاثیرات زیادی گذاشتهاند و بینالمللی هستند، از شاعران و نویسندگان گرفته تاپزشکان وهنرمندان بعد از اسلام و دوره معاصر میپردازیم.
همچنین بزرگداشت شخصیتهای مهم ادبی مانند حافظ، فردوسی، سعدی، رودکی، خیام و ... را در برنامه داشتهایم. حتی به کسانی میپردازیم که در تاریخ معاصر مبارز و رهبر جنبش بودهاند، مانند امیرکبیر، میرزاکوچکخان و ... . علت نامگذاری برنامه به ایرانبانان هم پرداختن به همین بزرگان است.
یزداندوست خاطرنشان میکند: از آنجا که برنامه از رادیونمایش پخش میشود، قطعات کوتاه نمایشی که زندگینامه این بزرگان را بازسازی میکند هم داریم. گاهی هم از کارشناس بهره میبریم اما در کل بار اصلی برنامه بر دوش گوینده است. بااینحال، بخش نمایشی مخاطب را بیشتر به سمت خود میکشد و این موضوع برای ما حائز اهمیت است.