افزایش وام مسکن جامعه هدف بهزیستی / ایجاد ۱۰۱ ردیف شغلی در ۱۴۰۴

آرزو ذکایی فر رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی در گفت‌و‌گو با جام جم آنلاین در این رابطه برنامه‌های سازمان را تشریح می‌کند. 

 

مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی به‌طور مشخص در سه حیطه فعالیت می‌کند. یکی از این حوزه‌ها اشتغال است که مربوط به چندین گروه هدف سازمان از جمله زنان سرپرست خانوار، اعضای مؤثر خانواده، افراد دارای معلولیت، معتادان بهبودیافته، افرادی که به‌نوعی از مراکز آسیب‌دیدگان اجتماعی بوده و بازپروری شده‌اند و همچنین فرزندان ترخیص‌شده از مراکز شبانه‌روزی که زندگی مستقل دارند، می‌شود. اینها از جمله گروه‌های هدف حوزه اشتغال هستند.

یکی از محور‌های اصلی سازمان همواره توانمندسازی و فرصت‌آفرینی بوده است. به این معنا که جامعه هدف سازمان بتوانند از چرخه حمایت مستقیم خارج شوند، از وابستگی به سازمان بهزیستی فاصله بگیرند و به‌صورت مستقل زندگی کرده و درآمد پایدار داشته باشند. بر همین اساس ایجاد اشتغال یکی از برنامه‌های جدی سازمان بهزیستی به‌شمار می‌رود.

 

در حال حاضر سه نوع الگوی مشخص در حوزه اشتغال برای جامعه هدف اجرا می‌شود. نخست حوزه خوداشتغالی است که شامل کسب‌وکار‌های خرد و خانگی و سایر مشاغلی می‌شود که افراد ایجاد می‌کنند. بخش دوم مشاغل کارفرمایی است؛ به این معنا که کارفرمایانی که تمایل داشته باشند مددجویان سازمان بهزیستی را در محل کسب‌وکار خود در بخش‌های تولیدی، خدماتی، صنعتی و کشاورزی به‌کار بگیرند می‌توانند از این امکان بهره‌مند شوند و مشوق‌هایی نیز برای آنان در نظر گرفته شده است. یکی از این مشوق‌ها پرداخت ۲۰ درصد حداقل حقوق و دستمزد به کارفرما در ازای به‌کارگیری مددجویان است. همچنین در بخش افراد دارای معلولیت، کارفرمایان بر اساس شدت معلولیت مددجویان (متوسط، شدید و خیلی شدید) می‌توانند از ۳۰، ۴۰ و ۵۰ درصد حداقل حقوق و دستمزد بهره‌مند شوند که این مبالغ توسط سازمان بهزیستی به کارفرمایان پرداخت می‌شود. بخش سوم نیز اشتغال‌های گروهی است؛ از جمله گروه‌های همیار بانوان سرپرست خانوار و طرح‌های تأمین مالی خرد که از موضوعات جدی سازمان به‌شمار می‌روند.

 

از سال گذشته تاکنون بالغ بر ۱۰۱ ردیف شغلی برای جامعه هدف سازمان ایجاد شده است که حدود ۵۳ درصد آن مربوط به بانوان بوده و بیشترین فعالیت‌ها به‌ترتیب در رسته‌های خدماتی، کشاورزی و صنعتی بوده است. این فرصت‌ها هم مناطق روستایی و هم شهری را دربرمی‌گیرد. همچنین در حوزه گروه‌های همیار بانوان سرپرست خانوار و تأمین مالی خرد در حال حاضر بیش از دو هزار گروه همیار فعال در سطح کشور وجود دارد و ۵ هزار و ۳۱۱ مورد تأمین مالی خرد نیز به‌عنوان یکی از الگو‌های پایدار و حائز اهمیت در حوزه ایجاد اشتغال فعالیت می‌کند.

 

برای حمایت از مددجویان در حوزه اشتغال، تسهیلاتی نیز در نظر گرفته شده است. مددجویان برای ایجاد کسب‌وکار‌های خود می‌توانند از تسهیلات اشتغال استفاده کنند که به‌صورت قرض‌الحسنه ارائه می‌شود. این تسهیلات سال گذشته ۱۵۰ میلیون تومان بود و امسال به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. در بخش کارفرمایی نیز کارفرمایان می‌توانند در ازای به‌کارگیری حدود ۲۰ تا ۲۵ نفر از مددجویان، از تسهیلاتی تا سقف ۵ میلیارد تومان بهره‌مند شوند؛ این رقم سال گذشته ۴ میلیارد تومان بوده که در سال جاری افزایش یافته است. در برخی رسته‌ها که حدود ۳۲ تا ۳۳ عنوان شغلی را شامل می‌شود و به سرمایه‌گذاری و تجهیزات بیشتری نیاز دارد، مانند نانوایی، آرایشگری و تعمیرات خودرو سقف تسهیلات تا ۳۰۰ میلیون تومان افزایش می‌یابد.

از دیگر حمایت‌های سازمان، سرمایه کار بلاعوض است که سال گذشته سرانه آن به ازای هر نفر ۳۰ میلیون تومان بود و امسال به ۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است. همچنین یکی از موضوعات مهم در فرآیند اشتغال، مهارت و آموزش است که حلقه اصلی این مسیر محسوب می‌شود. بر همین اساس ابتدا مددجویان به سمت مهارت‌آموزی و آموزش‌های کسب‌وکاری موردنیاز هدایت می‌شوند و سازمان نیز با پرداخت مبالغی به‌صورت بلاعوض امکان بهره‌مندی آنان از دوره‌های فنی‌وحرفه‌ای را فراهم می‌کند. علاوه بر این، تسهیلگران شغلی نیز که از سال گذشته به‌طور جدی فعالیت خود را آغاز کرده‌اند در این مسیر نقش حمایتی و راهبری ایفا می‌کنند.

وظیفه تسهیل‎گری از ابتدای فرآیند آغاز می‌شود؛ از ارزیابی مددجویان، آموزش آنان و هدایتشان به کلاس‌های فنی‌وحرفه‌ای تا بررسی این موضوع که آیا مددجو واقعاً می‌تواند در حوزه‌ای که آموزش دیده کسب‌وکار ایجاد کند یا خیر. همچنین آموزش‌های نرم مانند تقویت اعتمادبه‌نفس، مدیریت منابع و مهارت‌های کسب‌وکار نیز از جمله آموزش‌هایی است که به مددجویان ارائه می‌شود. علاوه بر این سامانه اشتغال که سال گذشته راه‌اندازی شد کلیه داده‌ها و اطلاعات را در یک بانک اطلاعاتی ثبت می‌کند و فرآیند شناسایی، ارزیابی، غربالگری، دسته‌بندی و در نهایت هدایت شغلی مددجویان را سامان می‌دهد. از دیگر وظایف مهم تسهیل‎گران، پشتیبانی تا یک سال پس از ایجاد شغل چه در قالب خوداشتغالی و چه کارفرمایی است به این معنا که ارتباط مستمر با مددجو و کارفرما حفظ می‌شود تا از پایداری شغل و دستیابی مددجو به درآمد پایدار و زندگی مستقل اطمینان حاصل شود. 

موضوع دیگر پنل‌های خورشیدی است. برای برخی از مددجویان، از جمله افراد دارای معلولیت بسیار شدید و افراد بستری یا ضایعه نخاعی که امکان فعالیت شغلی ندارند، سازمان تلاش کرده در کنار مستمری، درآمدی پایدار ایجاد کند. بر همین اساس، طی دو سال اخیر طرح پنل‌های خورشیدی به‌صورت جدی و در دو شکل تجمیعی و انفرادی اجرا شده است. در بخش تجمیعی، تاکنون برای حدود هزار نفر ایجاد درآمد شده و در بخش انفرادی نیز بیش از هزار و ۵۰۰ پنل برای مددجویان راه‌اندازی شده است.

 

معاونت دیگری که در این مرکز راهبری می‌شود، حوزه مسکن است. داشتن سرپناهی امن، مناسب و آبرومند یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه هدف سازمان، از جمله بانوان سرپرست خانوار، افراد دارای معلولیت و خانوار‌های دارای دو عضو معلول و بیشتر است. سال گذشته حدود ۱۴ هزار واحد مسکونی به جامعه هدف واگذار شد و از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از هزار و ۳۰۰ واحد تحویل داده شده است. امید می‌رود تا پایان سال حدود ۱۰ هزار واحد دیگر نیز واگذار شود. در این بخش مددجویان می‌توانند از تسهیلات مسکن محرومان تا سقف ۴۵۰ میلیون تومان به‌صورت قرض‌الحسنه بهره‌مند شوند. همچنین کمک‌های بلاعوض سازمان که سال گذشته ۲۰۰ میلیون تومان بود امسال به ۳۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. این حمایت‌ها در قالب طرح‌هایی، چون مسکن محرومان، نهضت ملی مسکن، خودمالکی و نیز مسکن استیجاری ارائه می‌شود. برای افرادی که آورده مالی ندارند یا در سامانه‌های دولتی ثبت‌نام نکرده‌اند، در حوزه مسکن استیجاری نیز ودیعه به‌صورت بلاعوض پرداخت می‌شود که سقف آن از ۷۰ میلیون تومان در سال گذشته در برخی استان‌ها به ۱۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

 

از دیگر حوزه‌های راهبری این مرکز، موضوع دانش‌آموزان، دانشجویان، بیمه‌های اجتماعی بانوان سرپرست خانوار و کمک‌هزینه درمان است. در حوزه دانش‌آموزی، بیش از ۲۰۰ هزار دانش‌آموز تحت پوشش سازمان از کمک‌هزینه‌های بلاعوض آموزشی بهره‌مند می‌شوند. همچنین قرار است روز سه‌شنبه نخستین پارلمان مشورتی دانش‌آموزان رونمایی و راه‌اندازی شود؛ شیوه‌نامه آن تدوین و به استان‌ها ابلاغ شده و به‌تدریج در استان‌ها و شهرستان‌ها اجرا خواهد شد. این پارلمان‌ها با هدف گفت‌و‌گو، تقویت مهارت مذاکره و مشارکت دانش‌آموزان در تصمیم‌سازی‌ها شکل می‌گیرند.

در حوزه دانشجویی نیز سازمان بهزیستی همواره تحصیل را حلقه‌ای کلیدی در فرآیند توانمندسازی دانسته و از آن حمایت کرده است. در حال حاضر حدود ۱۹ هزار دانشجو تحت پوشش سازمان هستند و از کمک‌هزینه شهریه بهره‌مند می‌شوند. افراد دارای معلولیت متوسط، شدید و خیلی شدید از ۱۰۰ درصد کمک‌هزینه شهریه و معلولان خفیف از ۵۰ درصد آن برخوردارند. همچنین فرزندان بانوان سرپرست خانوار از کاردانی تا دکترا می‌توانند تا ۵۰ درصد شهریه از حمایت سازمان بهره‌مند شوند. بیمه اجتماعی بانوان سرپرست خانوار نیز یکی از موضوعات مهم در مسیر توانمندسازی و استقلال آنان، به‌ویژه در دوران بازنشستگی، به‌شمار می‌رود و سازمان در این زمینه نیز اقدامات حمایتی لازم را دنبال می‌کند.

 

سازمان بهزیستی در حوزه‌های شهری و روستایی اقدام به شناسایی بانوان سرپرست خانوار می‌کند و آنان را تحت پوشش بیمه‌های اجتماعی قرار می‌دهد تا بتوانند از مزایای بازنشستگی بهره‌مند شوند. در حال حاضر، ۱۰۱ هزار بانوی سرپرست خانوار در مناطق شهری و روستایی تحت پوشش این بیمه‌ها هستند و پس از رسیدن به سن بازنشستگی، از مزایای مستمری و خدمات بازنشستگی بهره‌مند خواهند شد. این موارد از جمله موضوعاتی بود که در این زمینه قابل اشاره است.