علم ایران‌؛ همچنان پیش‌رو

لاازم به یادآوری است که‌ در بازه زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، ایران به جایگاه نخست منطقه در تولید کل علم و به‌خصوص در حوزه پزشکی دست پیدا کرد اما از سال ۲۰۲۱، با تغییر شکل تحریم‌های اقتصادی و تبدیل آنها به یک جنگ تمام‌عیار، ایران با تحریم‌های علمی و بین‌المللی نیز روبه‌رو شد. ناشران علمی به‌طور مستقیم اعلام می‌کنند که قادر به پذیرش مقالات از ایران نیستند‌؛ علاوه بر این، عدم صدور ویزا برای محققان ایرانی جهت شرکت درکنفرانس‌های علمی، ‌به کاهش تعاملات علمی منجر شده است. در این میان، یکی دیگر از مهم‌ترین عامل‌ها، تحریم‌های اقتصادی است که قدرت ایران در تولید علم را کاهش داده که این امر موجب شد تا نتوانیم سرمایه‌گذاری لازم را در حوزه تحقیقات و فناوری براساس برنامه‌های توسعه انجام دهیم. در نتیجه، نسبت به کشورهای منطقه، بودجه کمتری صرف پژوهش می‌شود به همین دلیل جایگاه نخست منطقه‌ای خود را از دست داده و به رتبه سوم رفته‌ایم. بازگشت به جایگاه برتر منطقه‌ای، نیازمند یافتن راهکارهای نوآورانه از‌جمله ارتقای اعتبارات مالی پژوهشی و بازسازی و نوسازی تجهیزات آزمایشگاهی است اما با وجود همه این چالش‌ها، بزرگ‌ترین سرمایه ما نیروی انسانی متخصص است. در حوزه تحقیقات پزشکی نیز، به‌رغم سرمایه‌گذاری کمتر نسبت به کشورهای منطقه، نیروی انسانی متخصص توانسته تا حد زیادی این کمبود را جبران کند و همچنان برگ برنده ایران در تحقیقات منطقه‌ای محسوب می‌شود. چنان‌که پایگاه استنادی جهان اسلام، اخیرا لیست یک درصد محققان پراستناد را اعلام کرده که وزارت بهداشت ایران، بیش از ۵۲درصد از این لیست را به خود اختصاص داده است.