به‌گزینی در اتاق شیشه‌ای

نظریه‌های متعددی درباره شبکه‌های اجتماعی در جهان مطرح شده است؛ یکی از این نظریات مصرح و مشخص، «فلسفه شبکه‌ای» است که تولید اندیشه خاص خودش را دارد و بدون شک حول محوری شکل‌ می‌گیرد که شبکه‌های فکری و فلسفی و اندیشگی در آن حرف اول را می‌زنند و قرار بر این است که توزیع اطلاعات در فضای شبکه‌های متعدد انسانی به شکلی اتفاق بیفتد که این اطلاعات صراحت، شفافیت و شمول عام داشته باشد.

کد خبر: ۹۶۶۵۲۸

انسان‌ها در چنین فلسفه و ماهیتی، به شکل دیگری تعریف می‌شوند؛ یعنی مخاطب تبدیل به رسانه می‌شود. مخاطب ـ رسانه پدیده‌ای است که در چنین شبکه‌ای تحت تاثیر فلسفه شبکه‌ای تولید می‌شود و خودش را در یک اتاق شیشه‌ای فرض می‌کند؛ اطلاعات در این اتاق شیشه‌ای تولید می‌شود، یعنی پدیده‌ها روشن و شفاف هستند و همه می‌توانند اطلاعات را ببینند اما چیزی که اهمیت پیدا می‌کند، تحلیل‌ است؛ یعنی زاویه دید مختلفی که نسبت به اطلاعات پیش می‌آید.

افراد از زاویه خودشان اطلاعات را می‌بینند و به تحلیل‌هایی دست می‌یابند که ممکن است برای دیگران جذابیت پیدا کند، چون مخاطب ـ رسانه تحلیل‌ها را تولید می‌کند و نوع نگاه آدم‌ها در چنین فرآیندی با دیگران کاملا متفاوت است. بنابراین تولید اطلاعات و توزیع آن، در جهان شبکه‌ای کاملا در اتاق شیشه‌ای اتفاق می‌افتد اتاقی که شفافیت و وضوح داشته باشد و بر کسی پوشیده نباشد.

نتیجه این فرآیند، تحلیل اطلاعات به شیوه کاملا شخصی و متناسب با زیرساخت و روساخت‌هایی است که در نتیجه معلومات هر مخاطب ایحاد شده. باتوجه به بروز و ظهور رسانه‌های ارتباطی متعدد، اعم از وسایل ارتباط جمعی و ابزارهایی که ارتباط خصوصی را فراهم می‌کنند، دیگر نمی‌توان جلوی تولید اطلاعات را گرفت، پیدا کردن اطلاعات درست اهمیت پیدا می‌کند و ملاک می‌شود چون هر نوع اطلاعی می‌تواند در این فضا تولید بشود و هر نوع اطلاع‌رسانی ممکن است صورت بگیرد.

در این فضا چیزی که اهمیت پیدا می‌کند، یافتن اطلاعات درست است و این امر زمانی مقدور می‌شود که مبنای اطلاعات درست باشد، ملاک‌ها و معیارهای مخاطب را برآورده کند، رسانه اعتماد لازم را ایجاد کرده باشد و مخاطب تحلیل درستی از اطلاعات بر مبنای واقعیت داشته باشد؛ به عبارتی حقیقت و واقعیت در این فضا ملاک عمل کاربران قرار می‌گیرد.

تولید اطلاعات و اخبار در فضای رسانه‌‌های مجازی چند برابر می‌شود. سرعت، صحت و شفافیت در چنین فضایی حرف اول را می‌زند؛ این شفافیت اطلاعات و گسترش آن در شبکه‌های اجتماعی در ذات منفی نیست، اما سبب می‌شود هر پیامی در این فضا لزوما دقیق، درست، عینی و قابل استناد نباشد.

در جهانی که اندیشه‌اش بر اساس شکل‌گیری شبکه‌های فکری انسانی، گسترش پیدا می‌کند، نمی‌توانیم تولید و اطلاعاتمان را محدود کنیم اما می‌توانیم روی بینش افراد کار کنیم که به شکل حقیقی و واقعی از اطلاعات و اخبار به‌گزینی داشته باشند. این بینش و آگاهی، سواد رسانه‌ای نام دارد و کمک می‌کند که بدانیم از اطلاعات موجود در فضای مجازی کدام واقعی است و کدام یکی برآمده از اطلاعات ذهنی مخاطب چرا که انسان‌ها برای اقناع خودشان، اطلاعات و تصوراتشان را به اشتراک می‌گذارند؛ تصوراتی که لزوما صورت عینی ندارند و ممکن است فقط صورت ذهنی داشته باشند.