در راستای همکاری اماراتی ــ صهیونی، رژیم اشغالگرقدس با بهرسمیت شناختن سومالیلند در کرانه جنوبی خلیج عدن یک شبکه امنیتی ــ اقتصادی را جهت فشار به جنبش انصارالله در دست اقدام داشت اما محاسبات این ائتلاف با ناخرسندی سعودیها و قیام گروه سپر ملی تحت حمایت ریاض به بنبست رسید.
بمباران بندر المکلا، کودتای معاون رئیس شورای انتقال جنوبی و اعلام وفاداری به دولت عدن، زمینه انحلال سازمان وابسته به آلنهیان را مهیا کرد. حسین الغاوی، روزنامهنگار سعودی در پیامی در پلتفرم ایکس نوشت که امارات طی یک هفته پس از خروج از یمن، جزیره راهبردی میون و عبدالکوری را از دست داد و همچنین ناگزیر به خاتمه دادن به استفاده از فرودگاه الریان در المکلا شده و اکنون میدان رقابت یمن میان دولت عدن و جنبش انصارالله تقسیم شده است.
پایان سلطه آلنهیان بر جنوب
فارغ از فجایع مذکور برای ابوظبی، اصحاب رسانه سعودی درباره الباقی زیانهای امارات در یمن خاطرنشان کردند: «امارات همچنین ارخبیل سقطری، یک شبکه ارتباطات و رصد دریایی و یک پایگاه نظامی را در جزیره عبدالکوری از دست داده؛ پالایشگاه بلحاف در استان شبوه یک پایگاه نظامی متعلق به امارات بود و ابوظبی علاوه بر این از بندر المخاء بهعنوان پایگاه نظامی استفاده میکرد.»
پیش از انحلال شورای انتقال جنوبی، مزدوران که از حمایت امارات برخوردارند، یک عملیات نظامی گسترده را در جنوب این کشور آغاز کرده بودند. این شورا طی چند روز توانست کنترل استان نفتخیز حضرالموت و بخشهای مهمی از جنوب، ازجمله عدن، را به دست بگیرد. این تحرکات، سریع و کمسابقه توصیف شد اما تهدید موجودیت دولت عدن با پاسخ قاطع جنگندههای سعودی همراه بود که حداقل ۸۰ شبهنظامی شورای انتقال جنوبی را از بین برد.با افزایش اختلافات شیوخ حاشیه خلیجفارس، در پرتوی ایجاد انسجام میان دشمنان انصارالله، استیون فاگین،سفیر آمریکا دردولت عدن جلسات متعددی با چندین عضو نهاد موسوم به شورای ریاستی یمن وابسته به عربستان برگزار کرد. واشنگتن ازعناصر وابسته به امارات و عربستان در جنوب یمن میخواهد تا تلاشهای خود را برای مقابله با صنعا متحد کرده و منابعشان را علیه انصارالله معطوف کنند. اکنون نیز با ادغام حداقل ظاهری، تمام نواحی مخالف انصارالله، یک جبهه منسجم ضد مقاومت یمن شکل گرفته که نیازمند توجه تصمیمسازان محور مقاومت است.
امحای کارگزاران امارات
با فروپاشی ساختار شورای انتقال جنوبی،افرادبرجسته این نهادوابسته به ابوظبی توسط وفاداران سعودی درحال شکارشدن، هستند. بهعنوان نمونه، وزیر دفاع این شورا که بامداد چهارشنبه گذشته همراه با هیأتی نظامی به ریاض سفر کرد، در ساختمان وزارت دفاع عربستان سعودی بازداشت شد. محسن الداعری، اوایل دسامبر هدایت حملهای را برعهده داشت که به کنترل این شورا بر مناطق وسیعی در جنوب و شرق یمن منجر شد.
درهمین راستا، دولت عدن تحت حمایت ریاض، عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب را به خیانت بزرگ متهم کرده و از نیروهای امنیتی خواست تا وی را تحت پیگرد قانونی قرار دهند. باتوجه به فشارهای فوق همچنین پیشروی نیروهای وابسته به سعودی در جنوب یمن، اعضای شورای انتقالی جنوب یمن جمعه در بیانیهای با تاکید بر اینکه این شورا به اهداف مورد نظرش نرسیده است، اعلام کردند درخصوص انحلال آن به توافق رسیدهاند.
خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی در واکنش به این تصمیم، در پستی در پلتفرم ایکس نوشت: تصمیمی که شخصیتها و رهبران جنوب یمن برای انحلال شورای انتقالی گرفتند، تصمیمی شجاعانه و نشاندهنده توجه به آینده مسأله جنوب یمن و همچنین تشویقی برای مشارکت سایر فرزندان جنوب در کنفرانس ریاض برای خدمت به مسأله خودشان است. وی افزود که ریاض با مشورت شخصیتهای جنوب یمن، کمیتهای برای آمادهسازی کنفرانس تشکیل خواهد داد. در این کنفرانس، شخصیتهایی از تمام استانهای جنوب یمن بدون حذف یا تبعیض شرکت خواهند کرد.
سپیدهدم روزگار جدید
عبدالرحمن ابوزارع المحرمی، سرکرده گردانهای جنوبی و معاون رئیس شورای انتقالی جنوب با شبهکودتا تمام مراکز دولتی عدن را تصرف کرده و به شورای، به ریاستجمهوری تحت حمایت عربستان پیوسته است. درواقع پیوستن جنوب به پازل بازی ریاض برای نخستینبار ازدوره اعلام جدایی جنوب یمن تحت نظارت ابوظبی،خاندان آلسعود ابتکارعمل معارضین جنبش انصارالله را به دست آوردند.
پیش از این، بخشهای زیادی از مناطق یمن تحت سلطه شورای انتقال جنوبی قرار داشت اما عمده جمعیت کشور در کرانه غربی تحت حکمرانی جنبش انصارالله قرار دارند. بهعبارت دیگر، مرحله جدید منازعات در یمن زورآزمایی زمین با جمعیت خواهد بود.
احتمال اقدام وابستگان سعودی علیه انصارالله این احتمال را نیز پیش میکشد که آیا این تحولات سریع حاصل تغییرات سیاسی بازیگران بینالمللی اعم از آمریکا و انگلستان است یا صرفا فتوحات ریاض زمین بازی را تغییر داده؟ نقشه مقابله با مقاومت یمن آشکارا دراذهان تصمیمسازان شورای انتقال جنوبی وجودداشت؛احتمال داردطرحها تحت سازماندهی منسجمتر در دستورکار قرار داشته باشد.
عمر البیض، یکی از مقامات سابق ارشد شورای انتقالی جنوب صراحتا پس از تصرف استان راهبردی حضرالموت اعلام کرد که مرحله بعدی احتمالا شامل حمله زمینی علیه شمال یمن خواهد بود و کنترل حضرالموت و المهره به خودی خود یک هدف نیست بلکه پیشنیاز ساختاری برای هرگونه رویارویی جامع در آینده است.
ریشههای نزاع تاریخی
جدایی و اتحاد مجدد جنوب یمن با الباقی کشور را باید با ریشههای تاریخی ــ اجتماعی وارسی کرد. یمن شمالی که بهعنوان جمهوری عربی یمن شناخته میشد، پس از سقوط امپراتوری عثمانی در اوایل قرن بیستم شکل گرفت تا اینکه سال ۱۹۶۲(۱۳۴۰)، با وقوع انقلاب به یک جمهوری تبدیل شد.
درمقابل، یمن جنوبی یا جمهوری دموکراتیک خلق یمن، پس از استقلال ازبریتانیا در ۱۹۶۷(۱۳۴۵) تأسیس شد و بهعنوان تنها کشور کمونیستی در جهان عرب، تحت نفوذ شوروی قرار گرفت. این دو بخش، با تفاوتهای ایدئولوژیک و اقتصادی عمیق شمال سنتیتر و کشاورزیمحور، جنوب صنعتیتر و سوسیالیستی برای دههها جدا از هم زیستند و گاه درگیریهای مرزی داشتند. اتحاد این دو یمن سال ۱۹۹۰، (۱۳۶۸) نقطه عطفی در تاریخ منطقه بود. این اتحاد که تحت رهبری علی عبدالله صالح از شمال و علی سالم البیض از جنوب صورت گرفت، به تشکیل جمهوری یمن منجر شد.