جان شما و جان جانبازان

امروز چهارم بهمن در تقویم روز جانباز نامگذاری شده که‌ فرصتی است برای یادآوری مظلومیت و فداکاری‌های این افراد؛ آنهایی که به‌رغم وجود قوانین و برنامه‌های حمایتی گاهی دردریافت بدیهی‌ترین خدمات ونیازهای‌شان دچارمشکل می‌شوند. 
   
حمایت‌هایی که کافی نیست
۴۰ سال است که روی ویلچر می‌نشیند؛ چه کسی حال او را می‌فهمد؟ «شهدا، مزد خودشان را گرفته‌اند اما جانبازان واقعا در این جامعه مظلوم و مهجور هستند؛ کسانی که زندگی‌شان به‌واسطه آسیبی که در دوران جنگ دیده‌اند، تحت تاثیر قرار گرفته است اما کمترین حمایت‌ها از آنها صورت می‌گیرد.» اینها رامهدیه کمال،عضو بنیادانصارالانصار به جام‌جم می‌گوید.
 بنیاد مردمی انصارالانصار، سال‌های زیادی است که یکی از مهم‌ترین فعالیت‌هایش، سرزدن به خانواده شهدا و عیادت از جانبازان است. خانم کمال درباره آخرین عیادت‌شان‌ از‌ جانبازان دفاع‌مقدس می‌گوید: «چند روز پیش به خانه یکی از جانبازان ارتش رفتیم که ‌از ناحیه پا دچار آسیب ‌و تقریبا خانه‌نشین شده است. او این روزها، بیشتر از دومیلیون تومان روزانه برای تهیه داروهایش هزینه می‌کند؛ وسایل و تجهیزات کمک توانبخشی که بماند.»
آن‌طور که او توضیح می‌دهد، متاسفانه بیمه بنیاد شهید، ‌پوشش خوبی ندارد و بسیاری از خدمات مانند دندانپزشکی، خرید عینک، خدمات درمانی سرپایی و ... را تقبل نمی‌کند.
عضو بنیاد مردمی انصارالانصار ادامه می‌دهد: «در بسیاری مواقع، صرفا جانبازان به‌ بیمارستان طرف قرارداد بیمه معرفی می‌‌شوند؛ درصورتی‌که جانبازغیر ازخدمات بیمارستانی، نیازبه برخی مواردسرپایی ومعاینه وتوانبخشی هم دارد.» 
خانم کمال، شرایط زندگی جانبازان را از نزدیک و خانه‌به‌خانه مشاهده و درک کرده است؛ جانبازانی که برخی از آنان، به‌تازگی عوارض جدیدی ناشی از جنگ را تجربه می‌کنند اما درصد جانبازی‌شان بدون تغییر باقی مانده است. به گفته او، ارائه برخی خدمات بهداشتی و درمانی، به میزان درصد جانبازی فرد ارتباط مستقیم دارد؛ درحالی‌که درصد جانبازی این افراد به‌سادگی قابل سنجش نیست و در بسیاری مواقع، به‌درستی تشخیص داده نشده است. 
عضوبنیادمردمی انصارالانصارخاطرنشان می‌کند:«به‌‌خصوص آنهایی که به‌دلیل اثرات بمب‌های شیمیایی،دچار عارضه‌های اعصاب و روان شده‌اند؛ کسانی که یک لحظه حال‌شان خوب است اما لحظه بعد شرایط‌شان به طور کامل تغییر می‌کند.‌» 

برخلاف ماده ۱۳
بند (الف) ماده ۱۳قانون جامع ایثارگران، حجت را تمام کرده است. براساس این بند، تأمین صددرصد هزینه بهداشتی ــ درمانی جانبازان، به‌صورت بیمه سلامت، بیمه همگانی، بیمه مکمل و بیمه خاص بر عهده دولت بوده و اعتبارات آن هرساله در قوانین بودجه سنواتی منظور می‌شود. این قانون اما‌درعمل بااماواگرهایی جدی روبه‌روست؛ چنان‌که محمدصالح جوکار، عضو فراکسیون شاهد و ایثارگران مجلس به جام‌جم می‌گوید: بسیاری از جانبازان در زمان دریافت دارو و یا مراجعه به بیمارستان‌ها و مراکر درمانی، با رویکردی غیر از آنچه که در قانون وجود دارد، روبه‌رو می‌شوند.
او ادامه می‌دهد: «براساس قانون، هزینه درمان این افراد باید رایگان باشد؛ این درحالی‌است که تجربه جانبازانی که برای دریافت خدمات مراجعه کرده‌اند نشان می‌دهد که باید ابتدا هزینه را از جیب خود بپردازند و بعد، بخشی از هزینه را از بنیاد و دیگر سازمان‌های بیمه‌گر دریافت کنند.» موضوعی که فتح‌الله حسینی، رئیس فراکسیون شاهد و ایثارگران هم در گفت‌وگو با جام‌جم آن را تایید می‌کند و نسبت به چگونگی اجرای قانون، انتقاد دارد.
او تاکید می‌کند: «جانبازی که در خوشبینانه‌ترین حالت، ماهی ۲۰میلیون تومان حقوق می‌گیرد، چطور باید بتواند علاوه بر هزینه‌های زندگی، هزینه‌های درمانی، دارو و خدمات توانبخشی‌اش را هم پرداخت کند و سپس منتظر بازپرداخت از سوی بنیاد شهید و سازمان‌های بیمه‌گر بماند؟ مشکل این است که قانونش وجود دارد، اما نهادهای نظارتی برای اجرایی‌شدن قانون باید به‌طور جدی و اساسی به این معضل رسیدگی‌کنند.»
‌ رئیس فراکسیون شاهد و ایثارگری مجلس با اشاره به این‌که نظارت در بسیاری از زمینه‌ها به‌ویژه در سازوکار تامین دارو رخ نمی‌دهد، می‌گوید:‌ برخی جانبازان شیمیایی و جانبازان اعصاب و روان‌ در روز بیشتر از۱۷نوع دارو مصرف می‌کنند اما نمونه داخلی آنها، نمی‌تواند چاره دردشان باشد.
آن‌طور که او توضیح می‌دهد، به‌دلیل محدودیت دسترسی به داروهای خارجی‌ و نوسانات ارزی و گرانی داروهای خارجی، امکان دسترسی به داروهای باکیفیت خارجی برای جانبازان وجود ندارد. به همین دلیل است که‌ درحال‌حاضر و براساس تازه‌ترین نظرسنجی‌ها، برخی جانبازان از وضعیت خدمات دارویی و درمانی رضایت ندارند.

کرامت جانبازان حفظ شود
بر اساس ماده ۱۴ قانون جامع جانبازان وایثارگران، بنیادموظف است که امکانات بهداشتی، درمانی، تشخیصی، توانبخشی، آموزشی، پیشگیری، دارو و تجهیزات مورد نیاز را برای گروه‌های ویژه جانبازان شیمیایی،اعصاب و روان و...تامین کند. ‌مهدیه کمال، عضو بنیاد مردمی انصارالانصار می‌گوید: دریافت خدمات مورد نیاز برای جانبازان، نیاز به پیگیری و مداومت از طرف شخص جانباز دارد. تجربه نشان داده که اگر جانبازی، خودش یا خانواده‌اش، مصرانه به دنبال خدمات بروند، مراحل اداری را طی کند و صبر و حوصله داشته باشد، بالاخره آن را دریافت خواهد کرد.‌ درواقع برخلاف ماده مشخص قانون جامع جانبازان و ایثارگران، روند رسیدگی‌ها همیشه به‌درستی پیش نمی‌رود. به همین دلیل جانبازان و خانواده‌های‌شان برای رسیدن به این حق بدیهی‌ باید تلاش کنند؛ مسأله‌ای که برخلاف کرامت‌ جانبازان است.

در جست‌وجوی ضمانت اجرایی
برخی کارشناسان می‌گوینددرخصوص رسیدگی به مسائل جانبازان وایثارگران،قوانین مناسبی درکشور وجود دارداما مشکل اینجاست که اجرای آنها به‌درستی انجام نمی‌شود. فتح‌الله حسینی، رئیس فراکسیون شاهد و ایثارگران مجلس نیز یکی از این کارشناسان است که در گفت‌وگو با ما تاکید می‌کند به‌رغم وجود قوانین و برنامه‌های مناسب برای ارائه خدمات به جانبازان، مشکل اصلی در ضمانت اجرایی این قوانین است. او ادامه می‌دهد: «برای بهبود شرایط باید در کنار اقدامات مجلس سایر متولیان هم به میدان بیایند و سازوکار مناسبی برای اجرای قوانین در نظر بگیرند‌.»

وضعیت جانبازان دفاع مقدس دوم
آسیب‌دیدگان جنگ ۱۲روزه و حوادث اخیر از تازه‌ترین جانبازانی به‌شمار می‌روند که نهادهای مسئول باید برای ارائه خدمات به آنها تلاش کنند؛ افرادی که به گفته خانم کمال، برخی از آنان با آسیب‌هایی نظیر سوختگی‌های جدی مواجهند و به مراقبت‌های ویژه و مستمر نیاز دارند. 
برخی کارشناسان می‌گویند، بنیاد شهید و امورایثارگران درانتظار همکاری استانداری ووزارت کشوراست تا روند رسیدگی به وضعیت جانبازان جنگ ۱۲‌روزه را سرعت بخشد؛ چراکه تکلیف شهدای جنگ مشخص و پرونده‌های آنها موجود است، اما جانبازان، نیازمند فرآیند احراز جانبازی هستند. 
رئیس فراکسیون شاهد و ایثارگران مجلس نیز دراین‌باره می‌گوید، بنیاد شهید برای سرعت‌بخشیدن به روند رسیدگی به امور جانبازان جنگ ۱۲روزه در حد توانش تلاش می‌کند‌، اما دیگر نهادها مانند استانداری نیز باید با تمام توان پای کار بیایند تا مسائل حل شود.