تحرکات اخیر آمریکا از اعزام ناوگروههای جدید تا برجستهسازی سناریوهای دریایی بیش از آنکه به نگرانی تهران تبدیل شود اکنون بازارهای جهانی و امنیت کشورهای منطقه به خصوص کشورهای حاشیه خلیج فارس و میزبانان پایگاههای آمریکا را آشفته کرده است.
تهدید پس از شکست اغتشاشات
پس از ناکامی پروژه بیثباتسازی داخلی ایران، ایالات متحده بار دیگر به الگوی قدیمی فشار سخت بازگشته است؛ الگویی که در آن تهدید نظامی به بهانه حمایت از اغتشاشات، مکمل جنگ روانی و ابزار چانهزنی سیاسی تلقی میشود.اما این بار، تفاوتی بنیادین وجود دارد. جهان بهخوبی میداند که ایران امروز، ایران سالهای گذشته نیست.
در حالی که دونالد ترامپ از «آمادگی برای مذاکره» سخن میگوید، گزارش آکسیوس نشان میدهد آمریکا همچنان بر شروطی پافشاری میکند که معنایی جز خلع کامل توان راهبردی ایران ندارد؛ از حذف کامل اورانیوم غنیشده تا محدودسازی موشکی و تغییر سیاست منطقهای تهران.
در مقابل، العربی الجدید فاش کرده ایران ضمن ارائه ابتکارهایی برای گفتوگو بدون پیششرط و تهدید، بهصراحت اعلام کرده که واکنش اینبار به هرگونه اقدام نظامی آمریکا، محدود نخواهد بود؛ پیامی که نهتنها به واشنگتن، بلکه به پایتختهای منطقه نیز منتقل شده است.
بازارها زودتر فهمیدند
واکنش اصلی اما نه در سطح دیپلماتیک، بلکه در بازارهای جهانی رخ داده است؛ جایی که منطق سود و زیان، صریحتر از هر تحلیل سیاسی عمل میکند.در روزهای گذشته قیمت گاز طبیعی در آمریکا جهش تاریخی را تجربه کرده و فقط در یک روز تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. از اواسط ژانویه تاکنون، بهای گاز طبیعی بیش از ۲۴۰ درصد رشد کرده؛ افزایشی که در حافظه بازار انرژی آمریکا کمسابقه است. قیمت بنزین در آمریکا، بهصورت غیرمستقیم تحت فشار این جهش قرار گرفته و به بیش از دو برابر افزایش یافته و تحلیلگران از سناریوهای شوک قیمتی گستردهتر سخن میگویند. همزمان، طلا و نقره جهانی رکوردهای جدیدی ثبت کردهاند؛ نشانهای کلاسیک از فرار سرمایه به داراییهای امن در آستانه بحرانهای ژئوپلیتیکی. این واکنشها این پیام روشن را دارد که بازارها، ایران را نه یک بازیگر حاشیهای، بلکه نقطه اتصال امنیت انرژی، تجارت دریایی و ثبات منطقه میدانند.
وقتی پایگاه آمریکایی مزیت نیست
افزایش قیمتها تنها پیامد تهدیدات نظامی نیست. مواضع کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا نیز بهوضوح تغییر کرده است(امارات متحده عربی) میزبان پایگاههای مهم آمریکا ـ برخلاف روزهای گذشته سکوت خود را شکست و اعلام کرد اجازه استفاده از خاک خود علیه ایران را نمیدهد. این موضع، هرچند تضمینکننده ایستادگی کامل ابوظبی در برابر واشنگتن نیست، اما نشانهای آشکار از ترس از تبعات پاسخ ایران است.کشورهای حاشیه خلیج فارس بهخوبی میدانند تقریبا تمام پایگاههای اصلی آمریکا در حوزه سنتکام، در فاصله کمتر از ۷۰۰ کیلومتری از مرزهای ایران قرار دارند. پایگاههای دورتر، از اسرائیل تا سواحل دریای سرخ عربستان، نیز نهایتا در برد ۱۲۰۰ تا ۱۶۰۰ کیلومتری هستند. در چنین شرایطی، میزبانی پایگاه آمریکایی دیگر یک «ضمانت امنیتی» نیست بلکه میتواند به ریسک مستقیم و بالا برای این کشورها تبدیل شود.
چرا سناریوی دریایی کابوس واشنگتن است؟
تمرکز احتمالی آمریکا بر تحرکات دریایی، بیش از آنکه نقطه قوت باشد، نقطه آسیبپذیری این کشور است. محاصره دریایی ایران، اگر قرار باشد خارج از برد موشکهای ضدکشتی متعارف انجام شود، نیازمند خطی چند هزار کیلومتری در اقیانوس هند است؛ منطقهای عظیم که پوشش ۲۴ساعته آن به دهها ناو، زیردریایی و سامانه شناسایی و هزینه هنگفت نیاز دارد و موفقیت آن نیز با چالشهای گستردهای روبهروست.
در مقابل، ایران طیف گستردهای از موشکهای سوخت جامد کوتاهبرد و میانبرد در اختیار دارد که واکنش سریع و مهار دشواری دارند، توان بالایی در پهپادهای شناسایی دوربرد، قایقهای تندرو، زیردریاییها و موشکهای ضدکشتی داشته و در جنگ دریایی مدرن که مبتنی بر فرسایش، شناسایی و ضربات غیرمتقارن است مزیت نسبی دارد. همین واقعیت باعث شده تحلیلگران غربی اذعان کنند هرگونه درگیری دریایی، طولانی، پرهزینه و بدون تضمین پیروزی سریع خواهد بود.
تنگه هرمز؛ کابوس مشترک جهان
در قلب این معادله، تنگه هرمز قرار دارد؛ گذرگاهی که حدود یکسوم تجارت دریایی نفت جهان و نزدیک به یکچهارم تجارتLNGجهانی از آن عبورمیکند.کشورهای منطقه، بیش ازآنکه نگران اصابت موشک باشند،ازبستهشدن یا ناامنشدن هرمز هراس دارند؛ سناریویی که میتواند قیمت نفت را به سطوح بیسابقهای برساند و اقتصاد جهانی را وارد شوک کند.
ایران بهعنوان محور ثبات
آنچه امروز در حال رخ دادن است، بیش از هرچیز اعتراف غیرمستقیم به نقش ایران در معادلات امنیتی منطقه است. تهدید نظامی علیه ایران، پیش ازآنکه تهران راتحت فشاربگذارد، بازارها را ملتهب،متحدان آمریکا را نگران و میزبانان پایگاهها را مردد کرده است. ایران، نهتنها یک قدرت نظامی، بلکه گرانیگاه امنیت منطقه است؛ نقطهای که هر لرزش آن، از پمپبنزینهای آمریکا تا بورسهای جهانی و آسمانخراشهای خلیج فارس، بازتاب پیدامیکند وهمین واقعیت است که باعث میشود تهدید مانند بومرنگ به منبع صدورش بازگردد.
فرمانده نیروی دریایی ارتش: خلیج فارس میزبان ۶ هزار ساله اقتصاد جهانی است
دریادار شهرام ایرانی دیروز در ششمین همایش بینالمللی اقیانوسشناسی خلیج فارس در بندرعباس تصریح کرد: ما نسبت به دهه ۶۰ که جمعیت کشور کمتر و درگیر جنگ تحمیلی بودیم، شرایط بسیار متفاوتتری داریم. در آن دوران بخشهایی از غرب، شمال و جنوب غرب جنگ درگیر بودند اما امروز شرایط ما از آن دوران بسیار بهتر است و قطعا با همدلی و وحدتی که وجود دارد، این ایام را پشت سر خواهیم گذاشت. دریادار ایرانی باتأکید بر جایگاه کنونی اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران در سطح جهانی افزود: امروز قدرت دریایی کشور بهصورت عینی در اینجا متجلی شده است. حضور همزمان جامعه علمی، مسئولان حوزه سیاست خارجی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نشان میدهد قدرت دریایی ایران به یک پیروزی ملی تبدیل شده و ما امروز بهعنوان عضوی اثرگذار در خانواده دریایی جهان حضور داریم. وی با اشاره به فعالیتهای بینالمللی نیروهای دریایی کشور گفت: جمهوری اسلامی ایران تاکنون رزمایشهای بینالمللی متعددی را برگزار کرده که شماری از آنها با همراهی نیروهای دریایی کشورهای دوست و همپیمان در منطقه بندرعباس انجام شده است. فرمانده نیروی دریایی ارتش اضافه کرد: اکنون حدود ۱۰۰فروند شناور ایرانی در دریا فعال هستند و تمام تلاشمان این است که حضورمان در دریا کامل باشد. وی همچنین با اشاره به دیدار فرماندهان نیروی دریایی با رهبر فرزانه انقلاب گفت: ایشان تأکید فرمودند بیشتر بر دریا باید اهتمام داشت. دریایی که هماکنون دوچندان شده و مسئولیت وکارهمه ما در این عرصه سنگینتر ازگذشته است.فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران باتأکید براهمیت تاریخی و ژئوپلیتیکی خلیجفارس، گفت: قدمت خلیجفارس به ۶ هزار سال پیش میرسد و بخش عظیمی از اقتصاد جهان از این منطقه میگذرد.
