سوختن ده ها هزار کتاب در آتش اغتشاش

درروزهای گذشته و در جریان ناآرامی‌ها، صرف‌نظر از دیگر حیطه‌های شهری، کتابخانه‌های عمومی نیز از جمله اماکنی بود که تخریب شدند. آمار ارائه شده از سوی دست‌اندرکاران فرهنگی حاکی است‌ که حجم وسیع صدمات وارده به چنین فضاهای فرهنگی، خارج از تصور است، به‌ویژه این‌که تعداد زیادی از کتاب‌های نفیس و ارزشمند نابود شده‌اند که احیا و جایگزینی این آثار تقریبا غیرممکن است.به این بهانه با حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان ‌ونوجوانان و آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت‌وگو کرده‌ایم.
درروزهای گذشته و در جریان ناآرامی‌ها، صرف‌نظر از دیگر حیطه‌های شهری، کتابخانه‌های عمومی نیز از جمله اماکنی بود که تخریب شدند. آمار ارائه شده از سوی دست‌اندرکاران فرهنگی حاکی است‌ که حجم وسیع صدمات وارده به چنین فضاهای فرهنگی، خارج از تصور است، به‌ویژه این‌که تعداد زیادی از کتاب‌های نفیس و ارزشمند نابود شده‌اند که احیا و جایگزینی این آثار تقریبا غیرممکن است.به این بهانه با حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان ‌ونوجوانان و آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت‌وگو کرده‌ایم.
کد خبر: ۱۵۴۰۳۶۲
نویسنده آزاده صالحی - گروه فرهنگ و هنر
 
صف معترضان را از آشوبگران جدا می‌دانم
حامد علامتی،مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان‌ ونوجوانان اولین کسی است که بااودرباره حادثه تخریب کتابخانه‌های کانون به صحبت می‌نشینم. او می‌گوید: ضمن این که اقدام شنیع استکبار و ایادی آن را محکوم می‌کنم، لازم است پیش ازهرچیز به این مسأله اشاره کنم که صف معترضان را از آشوبگران جدا می‌دانم.تخریب کتابخانه‌های کانون در روزهای اخیر، نشانگر عملکرد وحشیانه آشوبگران  است.چنین حرکت‌هایی قطعا از سوی استکبار صورت گرفته و معترضان به وضعیت اقتصادی هیچ‌گاه دست به سوزاندن کتاب و کتابخانه نمی‌زنند، چرا که مردم به خوبی واقفند که کانون پرورش فکری مکانی نظامی و امنیتی نیست و فقط پایگاهی برای گردهمایی کودکان‌ونوجوانان است تا کتاب به امانت بگیرند، قصه بخوانند و نقاشی کنند. 
وی افزود: آنچه دراین جریان آزاردهنده بود سوزاندن  واز بین  رفتن بخش اعظمی از آثار کودکان به ویژه  نقاشی‌های‌شان  بوده است، باعث تاسف است کسانی که دست به این کار زده‌اند زورشان به دنیای بچه‌ها رسیده است. 

این قصه برای ما تداعی‌کننده حمله مغول است 
علامتی در پاسخ به این سؤال که حجم خسارت‌های واردشده به کتابخانه‌های کانون چقدر بوده، اضافه می‌کند: درمجموع، بیش از ۱۶ هزار جلد کتاب سوزانده شده است، ازاین نظر، این قصه برای ما حمله مغول را تداعی می‌کند. چندان که مغول‌ها دربرهه‌ای اززمان با حمله به نیشابور، بخش اعظمی از کتابخانه و منابع فرهنگی را مورد تاراج و تخریب قرار دادند، این‌بار نیز چنین اتفاقی را شاهد هستیم.هرچند خسارت مالی وارد شده فدای سر کودکان ونوجوانان این مرزوبوم، چرا که قصد داریم درکوتاه‌ترین برهه زمان، به بهترین شکل این کتابخانه‌ها را مورد بازسازی قرار دهیم. همین حالا نیز درحال گفت‌وگو با مهندسان هستیم تا این کتابخانه‌ها را به‌لحاظ عمران، سازه و معماری مرمت کنند. 

مردم پای کار مرمت این کتابخانه‌ها ایستاده‌اند
علامتی در پاسخ به سؤال دیگری مبنی براین که خسارت‌های وارد شده به کتابخانه کانون فقط در نیشابور اتفاق افتاده یا در شهرهای دیگر هم چنین اتفاقی صورت گرفته است، می‌گوید: متأسفانه کتابخانه کانون در پارک لاله بندرعباس هم به چنین سرنوشتی دچار شده است اما نکته جالب این که مردم به محض اطلاع، تلاش کرده‌اند از منازل خود با شلنگ آب جلوی آتش‌سوزی را بگیرند.درواقع این اقدام مردم، باعث شد تا ۵۰ درصد از حجم خسارت‌هایی که می‌توانست به این مکان وارد شود کاهش یابد. بااین‌حال، تعدادی از شعبات کانون در تهران و دیگر شهرها مورد حمله قرارگرفت و شیشه‌ها و دوربین‌های مداربسته شکسته و تخریب شد. باز هم تاکید می‌کنم چنین حرکت‌هایی به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند کار مردمی که به وضعیت اقتصادی معترض هستند باشد. دراین مدت تماس‌هایی از سوی برخی همکاران داشته‌ام که به‌واقع مرا تحت‌تاثیر قرار داده، به‌عنوان مثال یکی از همکاران به این مساله اشاره کرده که بااین‌که فیش حقوقی‌اش ۱۸میلیون تومان است، داوطلب است تا مبلغی برای ساخت و احیای مکان‌های از دست‌رفته کانون از حقوق ماهانه او کسر شود. این نشان از عرق ملی و نگاه پاک کتابداران به حوزه فرهنگ و کودک‌ونوجوان دارد. درحالی که خودتان بهتر می‌دانید، گذران زندگی درشرایط کنونی با حقوق ماهی ۱۸ میلیون تومان دشوار است. یا همین‌طور، خیر دیگری با من تماس گرفته و به این مساله اشاره کرده که قصد داشته به نام پدرش یک آمبولانس خریداری کند ولی با پیش‌آمدن چنین شرایطی، می‌خواهد این مبلغ که پنج میلیاردتومان است را صرف بهسازی و مرمت این کتابخانه‌ها کند. می‌خواهم بگویم مردم ما چنین آدم‌هایی هستند و هرچقدر هم در تنگناهای اقتصادی باشند به اموال عمومی دست‌اندازی نمی‌کنند. کسانی که این آشوب را ایجاد کرده‌اند، روی داعش را سفید کرده و وارداتی هستند، به طوری که حتی نمی‌توان نام انسان را روی آنها گذاشت. همه ما نسبت به وضعیت اقتصادی فعلی گله‌مندیم ولی دلیل براین نمی‌شود که دست به تخریب اموال اجتماعی بزنیم. 

به مقوله هویت ملی نگاه فرهنگی دارم 
با علامتی این مساله را مطرح می‌کنم که چطور می‌توان در حفظ و نهادینه‌کردن هویت ملی قدم برداشت، او تصریح می‌کند: من نگاه فرهنگی به اتفاقاتی که افتاده دارم و حرکت اخیر را یک به اضافه ۱۲ روزی که رخ داد قلمداد می‌کنم اما بروز این مسائل یک حسن برای ما داشت، به این معنی که اگر تا پیش ازاین می‌خواستیم درقالب کلاس و درس، ابعاد و ماهیت رژیم‌صهیونیستی را برای نسل جدید روشن کنیم، جنگ ۱۲ روزه و به دنبال آن، وقوع اتفاقات اخیر باعث شد تا به خودی خود ماهیت پلید استکبار برای عموم مردم روشن شود. 
بنابراین جادارد از تهدید به وجود آمده فرصتی برای شناساندن چهره ملعون استکبار بسازیم. این مسأله جزئی از هویت ملی ما به‌شمار می‌رود. ازسوی دیگر، در دوران جنگ ۱۲ روزه، نوجوانان به کمک سالمندانی که تنها زندگی می‌کردند شتافتند که این هم درنوع خود کم از هویت ملی ندارد. یکی از مولفه‌های هویت ملی اقتدار است؛ مردم بارها ثابت کرده‌اند که به‌رغم فشارهای اقتصادی پای کار هستند. منتهی باید به این نکته توجه داشت که اقتصاد ما درحال‌حاضر زیرتیغ جراحی است و باید صبور باشیم تااین مرحله را هم از سربگذرانیم. از آنجا که رشته تحصیلی من اقتصاد بوده، اقدام اخیرا دولت را مطلوب ارزیابی می‌کنم، از بین برداشتن ارز ترجیحی و تبدیل آن به کالابرگ قدم مهمی است که می‌تواند در مرتفع‌کردن مشکلات معیشتی مردم نقش داشته باشد. این مساله باعث می‌شود تا اگر پیش ازاین، ارز ترجیحی زمینه‌ای را برای رانت و فساد و به وجود آوردن دلالان فراهم می‌کرد، امروز بدون واسطه درقالب کالابرگ به دست مردم برسد.
   
کتابخانه‌ها ویترین فرهنگی شهرها محسوب می‌شوند
 آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نیز‌درپاسخ به این سؤال که ازبین بردن کتابخانه‌های عمومی درروزهای گذشته چقدر می‌تواند هویت ملی را به مخاطره بیاندازد می‌گوید: باید به این مساله توجه داشته باشیم که تخریب کتابخانه تنها شامل سوزاندن کتاب‌ها نبوده و در ابعاد دیگری هم صورت گرفته است.کتابخانه‌ها، فضاهای فرهنگی اجتماعی و ویترین فرهنگی شهرها محسوب می‌شوند. آنچه مسلم است این که تخریب این فضاها ‌ به سلب دسترسی اقشار مختلف جامعه منجر خواهد شد. متأسفانه در اقدامات اخیر، حتی تعدادی از کتابخانه‌های مناطق محروم و کم برخوردار  هم دچار آسیب جدی شده و از چرخه دسترسی خارج شده‌اند. حتی در برخی مناطق، همکاران کتابدار در حال خاموش کردن آتش با پرتاب پی درپی مواد آتش‌زا به بخش‌های دیگر کتابخانه صدمه دیده‌اند. 
   
نمی‌شود کتابخانه‌ها را به زندان مبدل کرد 

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان با اندیشیدن تمهیدات مناسب، امنیت فضاهای عمومی مثل کتابخانه‌های شهری را برای پیشگیری از وقوع چنین اتفاقاتی ارتقا داد نیز اضافه می‌کند: بله‌؛ ولی نمی‌شود ساختار کتابخانه را مانند یک زندان درست کرد. کتابخانه می‌بایست ازدریچه، نورطبیعی درسالن‌های مطالعه،تهویه و سایر امکانات برخوردار باشد. آنچه اشاره می‌کنید مستلزم این است که پشت پنجره‌های هرکدام از کتابخانه‌های عمومی یک ورقه آهنی جوش بدهیم که این کار عملا امکان‌پذیر نیست. چون علاوه براین که چهره کتابخانه را مخدوش می‌کند، به کیفیت ارائه خدمات هم لطمات زیادی وارد می‌سازد و مردم به کتابخانه به چشم یک قفس نگاه می‌کنند. ترجیحم این است که از طریق فرهنگ‌سازی و توجه دادن مردم به این سمت که استفاده‌کنندگان فضاهای عمومی،خودشان هستند و این اقدامات دست‌اندازی به منافع شهروندان و حقوق شهروندی محسوب می‌شود جلوی چنین حرکت‌هایی را بگیریم. 
 
خسارت فیزیکی درابعاد ۵۰میلیاردتومان 

نظربلند در پاسخ به این سؤال که مجموعه کتابخانه‌های عمومی در پایتخت و دیگر استان‌ها به‌لحاظ ریالی چقدر خسارت دیده‌اند، می‌گوید: گذشته از این‌که بیش از ۵۰ کتابخانه تخریب شده‌اند، هنوز نتوانسته‌ایم به برآورد قطعی برسیم. نکته مهم‌تر این که دربرخی کتابخانه‌ها، کتاب‌هایی ازبین رفتند که احیای آنها دیگر ممکن نیست. به‌عنوان مثال، در کتابخانه «محمدی» بروجرد، تعدادی نسخ خطی منحصر به‌فرد به زبان عربی داشتیم که طی ارتباطاتی، از کشورهای عربی وارد ایران شده و واقف کتابخانه این کتاب‌ها را اهدا کرده بود. درمجموع، ما یک خسارت فضای فیزیکی نسبت به اسباب و وسایل کتابخانه‌ها داریم که عدد آن به ۵۰ میلیارد تومان می‌رسد. ولی خسارتی که به کتاب‌ها وارد شده، تاسف و افسوس بیشتری به جای گذاشته است، به‌طوری که دربرخی کتابخانه‌ها، با از بین رفتن ۱۷هزار جلد، در بعضی جاها ۱۲هزار و جاهای دیگر ۷۰۰۰ جلد مواجه بوده‌ایم، بنابراین، برآورد تقریبی میزان خسارت مشکل است. امیدوارم اموال و مکان‌های عمومی را متعلق به خودمان بدانیم، چون کودکان و نزدیکان خود ما اصلی‌ترین استفاده‌کنندگان این فضاها هستند و طبعا آسیب زدن به منافع عمومی، در دسترسی این گروه از مخاطبان خلل جدی ایجاد می‌کند.
newsQrCode
برچسب ها: کتاب
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها