راهکارهای رسانه‌ای در روایت بحران‌ها

«پاورقی» واکسنی در برابر یأس و تصویر غیرواقعی از غرب
محمدرضا شهبازی، مجری «پاورقی» نیز در سخنانی به نقش برنامه‌سازی در شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: در ماجرای ۱۴۰۱ انفعال و پاسخ‌دهی پس از اقدام دشمن برای ما آزاردهنده بود. 
وی تاکید کرد: برخی تصور می‌کنند مخالفت با برنامه پاورقی به‌دلیل مقابله با براندازان است اما مشکل اصلی آنها بخش «باغ اروپا» است؛ جایی که ما تصویر آرمانی و مدینه فاضله دشمن را مورد پرسش قرار می‌دهیم. این مجری افزود: پاورقی شناخت جدیدی از مردم ایران ارائه داد. اگرچه ما نیز از وضع موجود انتقاد داریم اما باید فضای یأس‌آفرین و تصویر غیرواقعی از اروپا شکسته شود و واقعیت‌ها با نگاهی باز، دیده شوند.
شهبازی توضیح داد: بوشهر امروز نماد پیشرفت انقلاب اسلامی در حوزه‌های صنعت، علم و فناوری‌های نو است اما این تصویر به‌درستی به مردم نشان داده نشده است. ما در برنامه پاورقی به تفاوت میان فضای مجازی و واقعی پی برده‌ایم؛ واکنش مردم در فضای واقعی با آنچه در فضای مجازی می‌بینیم، کاملا متفاوت است. مردم عادی ایران، حتی اگر انتقاد داشته باشند، اهل توهین و بی‌احترامی نیستند و رفتار آنان با جنایتکاران اخیر که دست به خشونت زدند، هیچ شباهتی ندارد.
   
رضا پهلوی، نماد زندگی مجلل با پول مردم
جواد قارایی، کارگردان و راوی مستند ایرانگرد نیز در بخشی از برنامه، گفت: با همه وجود و با عشق سعی کردم ایران عزیز، تاریخ و هویت ملی‌مان را به تصویر بکشم و آن جنبه‌های زیبایی‌شناسی را در ایرانگرد ببینم. امیدوارم که در ذهن مردم اثربخش بوده باشد. ایران برای همه ما هم مادر است و هم پدر. ایرانگرد زاده قلب، روح و ذهن من بود و کسی نیامده بود به ما بگوید که از هویت ملی کشور، از زیبایی‌ها و از دارایی‌ها و آن چیزهایی که می‌شود به آن افتخار کرد، بگویید و این درد است. چون مدیران سازمان صداوسیما، مدیران میراث فرهنگی و وزرا و بزرگان کشور باید اولویت‌شان هویت ملی باشد.
وی تصریح کرد: ایران با قدمتی چندین هزارساله، از نخستین کشورهای رسمی جهان است. با این‌حال هرگز ندیده‌ام که هویت ملی‌مان به‌شکلی ملموس و خلاقانه و با عشق، به نسل جوان منتقل شود. بخش عمده‌ای از مشکلات کنونی، ریشه در همین ناآشنایی با وطن دارد که به فراموشی عشق می‌انجامد. حتی در دوران تحصیل نیز هیچ آموزش مستقیمی درباره هویت ملی ندیده‌ام. به‌نظر می‌رسد بزرگ‌ترین معضل کشور، فقدان این آموزش است؛ گویی از مسئولان تا جامعه، شناخت درستی از این هویت ندارند. نیاز ضروری به درس و کتابی درباره هویت ملی در مدارس وجود دارد. جوانان باید هویت خود را به‌درستی بشناسند، امری که امروز مغفول مانده است. این خلأ سبب می‌شود نسل جوان گاه به سمت الگوهای خارجی مانند آمریکا گرایش یابند، در حالی‌که تاریخ آن کشور آمیخته با خشونت است. این وضعیت دردآور است.
وی تصریح کرد: در قانون اساسی کشور ما که یکی از بهترین و کامل‌ترین قوانین اساسی در دنیاست به‌طور کاملا واضح در اصل ۲۷ آمده که مردم حق اعتراض مسالمت‌آمیز دارند، بارها از مسئولان خواهش کرده‌ام که در هر شهر جای مشخصی را معرفی کنند که هر زمان مردم اعتراضی داشتند بروند و خواسته خودشان را مطرح کنند و تأمین امنیت آن بر عهده نیروهای مسلح باشد، ولی امروز برایم سؤال است که چرا مردم وقتی می‌خواهند اعتراض کنند هیچ جایی برای آن ندارند؟ این باید از طریق خود رسانه به مسئولان برسد که مردم، محلی را برای بازگوکردن مطالبات‌شان می‌خواهند. امروز که اعتراض به اغتشاش تبدیل شد، به‌خاطر همین خلأهاست که در بیان خواسته مردم وجود دارد.
سازنده ایرانگرد اذعان کرد: تصور این‌که رضا پهلوی انسان خوبی است به هزار دلیل اصلا امکان‌پذیر نیست. کسی که امروز در آغوش آمریکا روزگار می‌گذراند، گویی فراموش کرده که همین کشور به پدرش خیانت کرد و در روزهای بیماری و تنهایی، حتی از پذیرش او در یک بیمارستان برای درمان سر باز زد.
 رضا پهلوی دارد با پول ملت ایران با بهترین شکل ممکن زندگی و خوشگذرانی می‌کند و مردم اینجا دارند زیر بار تحریم‌ها له می‌شوند و کمرشان شکسته و رضا پهلوی حتی یک روز از عمرش را مثل مردم زندگی نکرده و درد آنها را نمی‌داند. او بارها گفته که جمهوری اسلامی دارد خون مردم را می‌ریزد؛ با آگاهی کامل فراخوانی داد که اعتراضات را تبدیل به اغتشاش کرد. مردم نباید هیچ‌وقت او را ببخشند و امروز اگر همه به آگاهی برسیم نباید باعث و بانی آن را از یاد ببریم.
   
آگاهی‌یابی، نیاز امروز همه نسل‌هاست
در ادامه یونس محمدی، مجری و تهیه‌کننده برنامه «مکث» نیز در بخش دیگری از «ثریا» گفت: برنامه مکث با موضوع سبک زندگی آغاز شد، چراکه تجربه زندگی در خارج از ایران، باعث شد کشور را از فاصله ببینم و این نگاه از دور، بسیاری از جزئیات را محو می‌کرد. نمی‌خواهم بگویم مهاجرت ذاتا بد است؛ گاه دیدن از بیرون، ارزش‌ها را برجسته‌تر می‌کند. گاهی انقلاب اسلامی نیز تحریف می‌شود و آرمان‌های اصلی مردم به‌دلیل جریان‌های انحرافی، قدرت و ثروت، پنهان می‌ماند. نوجوانان نسل امروز، بیش از آن‌که بهانه‌جو یا سختگیر باشند، نسلی استدلال‌گرا و منطق‌محور هستند. نگریستن به رفتارهای آنان صرفا از عینک لجاجت، خطایی راهبردی است که ما را از درک پرسشگری مبنایی این نسل بازمی‌دارد. آگاهی‌یابی امروز تنها ویژه آنان نیست.
 
رسانه، حلقه واسط مردم، حاکمیت و بخش خصوصی
محمدامین سلیمی، مجری «زمانه» نیز با اشاره به این‌که این برنامه با جنگ شکل جدیدتری به خودش گرفت توضیح داد: زمانه پیش از این روی مطالبات اقتصادی و سازوکارهای حکمرانی کار می‌کرد، اما آغاز جنگ به‌طور ناخواسته بستر برنامه را عمیق‌تر کرد. امروز تبعیض باعث شده بسیاری از ارزش‌ها و آرمان‌های ما معنای سابق خود را از دست بدهند. تبعیض حتی قانون و پیشرفت را از محتوا تهی می‌کند. نقطه مقابل آن عدالت است؛ عدالت به فرموده رهبری «همه ‌چیز ماست» و جمهوری اسلامی بدون آن حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد. وجه تمایز اصلی نظام، همین عدالت‌خواهی است و مشروعیت آن امروز کاملا در گرو تحقق عدالت است.
این مجری یادآور شد: شاید امروز وظیفه ما در رسانه فراتر از حل مسأله باشد و آن واسطه‌گری و نشاندن عوامل حل مسأله دور میز است. همه مشکلات کشور امروز در سه ضلع مردم، حاکمیت و بخش خصوصی حل می‌شود. یک وقتی هم این بخش خصوصی می‌شود اقتصادی و سیاسی و رسانه وظیفه تسهیل‌گری در این میان را دارد؛ به‌اصطلاح یک ضلع دیگری است که در جایگاه وکالت و صیانت و نمایشگر وضع موجود است. ائمه جمعه و اندیشکده‌ها و تشکل‌های دانشجویی هم امروز به‌مثابه همین رسانه است که اگر در کنار هم باشند می‌شود آن جریان عدالت‌خواهانه را به وجود آورد.