کم نیستند کارشناسانی که تاکید میکنند حضور پرشور مردم سرمایهای اجتماعی است که با مراقبت از آن میتوان از سد مشکلات عبور کرد. محمد سراج، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با جامجم درخصوص ابعاد سیاسی، اجتماعی و راهبردی حضور گسترده مردم در راهپیمایی امسال و کارکردهای داخلی و بینالمللی آن میگوید: سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در طول سالهای گذشته به نمادی تثبیتشده از انسجام و همبستگی ملی تبدیل شده و جایگاهی فراتر از یک رویداد مناسبتی پیدا کرده است.
به باور او، ۲۲ بهمن امروز به نوعی «نشان وحدت ملی» و جلوهای از حضور آگاهانه و مستمر مردم در صحنه سیاسی و اجتماعی کشور محسوب میشود و همین تداوم حضور، به آن معنایی فراتر از یک راهپیمایی سالانه بخشیده است.
در این چارچوب، حضور مردم صرفا یک پدیده جمعیتی تلقی نمیشود بلکه حامل پیامهای چندلایه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هویتی است.
آنطور که سراج توضیح میدهد، مشارکت مردمی در راهپیمایی ۲۲ بهمن به معنای اعلام همراهی با اصل انقلاب و آرمانهای آن، تأکید بر علاقهمندی به سرنوشت کشور و نمایش پیوند مردم با ساختار سیاسی نظام است. این حضور همچنین در سطح بینالمللی نیز بازتاب پیدا کرده و از سوی ناظران خارجی، اعم از موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی، بهعنوان شاخصی از میزان پشتوانه اجتماعی نظام ارزیابی میشود.
نمایش ثبات
برگزاری راهپیمایی امسال در بستر تحولات و ناآرامیهای اخیر، به آن بار معنایی ویژهای میدهد. در بیانیهها و سخنرانیها بهصراحت از «دسیسههای دشمن»، «تلاش برای ایجاد اغتشاش» و «پروژه ضربه به انقلاب» نام برده میشد. وضعیتی که در ادبیات سیاسی نیز بارها از آن با عنوان «فشار ترکیبی» یاد شده است؛ الگویی متشکل از تحریم اقتصادی، جنگ روایتها، عملیات روانی و تحریک اجتماعی که با هدف فرسایش اعتماد عمومی و تضعیف انسجام ملی دنبال میشود. باوجود این، مرور تجربه چند دهه گذشته نشان میدهد که این سناریوها، هرچند هزینهساز و تنشآفرین بودهاند اما هربار با وحدت ملی در تحقق هدف نهایی خود یعنی ایجاد شکاف فراگیر اجتماعی ناکام ماندهاند.
در همین راستا سراج با اشاره به سابقه تقابل ایالات متحده با جمهوری اسلامی، انقلاب اسلامی را نقطه گسست از دوره نفوذ گسترده آمریکا در ساختار سیاسی و اقتصادی ایران پس از جنگ جهانی دوم توصیف میکند و معتقد است همین مسأله سبب شده که آمریکا بیشترین هزینه و خسارت راهبردی را از پیروزی انقلاب متحمل شود.
به گفته او، از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون، مجموعهای از فشارها و اقدامات در حوزههای نظامی، امنیتی، اقتصادی، سیاسی، رسانهای و روانی علیه جمهوری اسلامی طراحی و اجرا شده که اگرچه برخی از این اقدامات خسارتهایی را به کشور وارد کرده اما در دستیابی به هدف نهایی یعنی تضعیف یا براندازی نظام شکست خورده است. البته سراج تاکید میکند که در سالهای اخیر الگوی فشار مخالفان خارجی، از مداخله مستقیم به سمت فعالسازی بسترهای داخلی تغییر کرده و شبکههای اجتماعی و ابزارهای ارتباطی نوین در این مسیر نقشآفرین شدهاند. در این چارچوب، تلاش میشود از نارضایتیها، خطاهای محاسباتی و هیجانات اجتماعی برای ایجاد شکاف و بیثباتی استفاده شود. با این حال این عضو کمیسیون اجتماعی مجلس تاکید میکند: باید میان افرادی که عامدانه در مسیر تخریب حرکت میکنند و کسانی که از روی غفلت یا تأثیرپذیری دچار خطا میشوند، تفکیک قائل شویم.
شکوه یک دعوت
امسال در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، رهبر معظم انقلاب در پیامی تأکید کردند که مأیوس شدن دشمن نتیجه اتحاد، قدرت فکر، اراده و ایستادگی ملت در برابر وسوسههای دشمن است و این ویژگیها، بنیان قدرت ملی کشور را تشکیل میدهند. دعوتی که دیروز در شکوه جمعیت ملت جلوهگر شد و با حضور گسترده مردم در خیابانها، به نمایش زندهای از همبستگی و اراده ملی بدل گردید.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس حضور گسترده مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن را عاملی مؤثر برای تغییر محاسبات دشمنان میداند و میگوید: مشارکت میدانی مردم نشان میدهد پروژه ایجاد شکاف اجتماعی و فاصلهگذاری میان مردم و حاکمیت ناکام مانده است و نمایش زنده انسجام اجتماعی، سرمایهگذاریهای رسانهای و روانی دشمن را بیاثر میسازد. اگرچه دشمنان همچنان به دشمنی خود ادامه خواهند داد اما شدت تهدیدها و ادبیات فشار آنها با حضور گسترده و مستمر مردم تحتتأثیر قرار میگیرد.
او تاکید میکند: در این چارچوب، راهپیمایی ۲۲بهمن را میتوان «مناسک انسجامساز» توصیف کرد؛ رخدادی که برای بسیاری از مشارکتکنندگان نه صرفا یک رفتار سیاسی بلکه کنشی هویتی و نمادین است. این موضوع بهویژه در شرایطی که نقدها و مطالبات نسبت به عملکردها وجود دارد، اهمیت دوچندان پیدا میکند، چراکه علیرغم برخی نارضایتیها، بسیاری از شهروندان میان «نقد درونسیستمی» و «حفظ ثبات ملی» تمایز قائل میشوند. گروهی از شرکتکنندگان حضور خود در راهپیمایی را به معنای تأیید همه وضعیت موجود نمیدانستند اما از آن به عنوان نشانهای مبنی بر حمایت از اصول اساسی کشور، از جمله استقلال، امنیت و یکپارچگی ملی یاد میکردند.