متوسط ‎های مدعی

جام جم آنلاین - رقابت بر سر قهرمانی در این فصل از لیگ برتر فوتبال ایران یکی از کم‌جان‌ترین، بی‌کیفیت‌ترین و ناامیدکننده‌ترین کورس‌های سال‌های اخیر بوده است. در شرایطی که در اغلب لیگ‌های معتبر رقابت برای صدر جدول با هیجان، کیفیت فنی بالا و ثبات تیم‌های مدعی همراه است این فصل فوتبال ایران بیشتر شبیه مسابقه‌ای برای «قهرمان نشدن» بوده تا جنگی برای فتح جام.

چهار تیمی که به طور سنتی از آنها به عنوان مدعی نام برده می‌شود یعنی پرسپولیس، استقلال، تراکتور و سپاهان در این فصل نه از نظر فنی قانع‌کننده بوده‌اند و نه از نظر ثبات نتیجه. افت‌های متوالی، نوسان شدید در عملکرد و نمایش‌های کم‌رمق باعث شده واژه «مدعی» برای آنها بیش از حد بزرگ به نظر برسد.

 

صدرنشینی گل‌گهر سیرجان در هفته بیست و یکم بدون تردید شوک مثبتی به لیگ وارد کرد. حضور تیمی خارج از چهارگانه سنتی در صدر جدول تنوع و هیجان تازه‌ای ایجاد کرده است. اما این اتفاق بیش از آنکه نشانه اوج‌گیری کیفیت لیگ باشد حاصل افت محسوس مدعیان همیشگی است. گل‌گهر از فرصت لغزش‌های پیاپی رقبا استفاده کرده، اما واقعیت این است که پرسپولیس، استقلال، تراکتور و سپاهان آن‌قدر کم‌جان ظاهر شده‌اند که عملاً جای خالی یک مدعی واقعی حس می‌شود.

 

پرسپولیس که سال‌ها نماد ثبات و اقتدار بود این فصل تیمی کُند، فرسوده و بی‌انگیزه نشان داده است. ساختار بازی آنها تکراری شده و در بسیاری از مسابقات از نظر بدنی و ذهنی عقب‌تر از حریف بوده‌اند. نه در فاز دفاعی استحکام گذشته را دارند و نه در حمله تنوع و خلاقیت کافی دیده می‌شود. تیمی که زمانی با پرس سنگین و انتقال‌های سریع شناخته می‌شد حالا در گردش توپ هم مشکل دارد. چنین تیمی را چگونه می‌توان مدعی نامید؟

 

استقلال اگرچه گاه‌به‌گاه نتایج قابل قبولی گرفته، اما از نظر فنی ثبات نداشته است. بازی‌های استقلال اغلب با احتیاط بیش از حد و تمرکز بر حداقل‌گرایی همراه بوده است. آنها بیشتر به دنبال گل نزدن حریف‌اند تا گل زدن. در بسیاری از مسابقات استقلال فاقد برنامه مشخص در فاز هجومی بوده و به ارسال‌های بلند یا خلاقیت‌های فردی دل بسته است. تیمی که در طول فصل نتواند هویت تاکتیکی روشنی ارائه دهد نمی‌تواند مدعی جدی قهرمانی باشد.

 

تراکتور با وجود سرمایه‌گذاری و حمایت هواداری گسترده، هنوز به بلوغ تاکتیکی نرسیده است. این تیم گاهی درخشان ظاهر می‌شود، اما به همان سرعت دچار افت می‌شود. نبود تعادل بین دفاع و حمله یکی از مشکلات اساسی آنهاست. در بازی‌هایی که جلو می‌افتند مدیریت نتیجه را بلد نیستند و در مسابقاتی که عقب می‌افتند ابزار لازم برای بازگشت را ندارند. چنین نوسانی در کورس قهرمانی به معنای از دست دادن امتیازات حیاتی است.

 

سپاهان که در سال‌های اخیر همواره یکی از جدی‌ترین مدعیان بوده این فصل سایه‌ای از تیم‌های قدرتمند گذشته است. آنها در برخی دیدار‌های حساس امتیازات کلیدی را از دست داده‌اند و در دفاع مرتکب اشتباهات ساده شده‌اند. سپاهان نه در حفظ برتری موفق بوده و نه در بازی‌های بزرگ اقتدار نشان داده است. تیمی که در بزنگاه‌ها می‌لغزد نمی‌تواند در کورس قهرمانی دوام بیاورد.

 

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بی‌کیفیت بودن این رقابت فاصله اندک امتیازی در بالای جدول است که نه به دلیل قدرت بالای تیم‌ها بلکه به خاطر لغزش‌های مداوم شکل گرفته است. هیچ‌کدام از این چهار تیم نتوانسته‌اند روندی طولانی از پیروزی‌های متوالی ثبت کنند. هر بار که فرصتی برای فاصله گرفتن پیش آمده با یک تساوی یا شکست غیرمنتظره از دست رفته است. این ناتوانی در استفاده از فرصت‌ها بیش از هر چیز بیانگر ضعف ساختاری و ذهنی مدعیان است.

از نظر فنی نیز کیفیت بازی‌ها پایین‌تر از انتظارست. سرعت پایین مسابقات، کمبود خلاقیت در یک‌سوم هجومی، وابستگی بیش از حد به ضربات ایستگاهی و اشتباهات فردی پرتکرار تصویر کلی این فصل را شکل داده‌اند. در بسیاری از بازی‌های بزرگ به جای نمایش‌های تماشایی شاهد احتیاط افراطی و ترس از شکست بوده‌ایم. گویی تیم‌ها بیش از آنکه به فکر قهرمانی باشند نگران از دست ندادن جایگاه فعلی خود هستند. هیچ یک از چهار تیم نشانه‌های یک مدعی واقعی را بروز نداده‌اند. مدعی قهرمانی باید شخصیت برنده داشته باشد؛ باید در روز‌های سخت هم راه پیروزی را پیدا کند. اما این فصل بار‌ها تیم‌های بالانشین پس از یک شکست، وارد چرخه افت شده‌اند. نبود رهبری قاطع در زمین، کمبود بازیکنان تأثیرگذار در لحظات حساس و ضعف در مدیریت فشار، همگی عواملی بوده‌اند که کورس قهرمانی را کم‌رمق کرده‌اند.

مدعیان سنتی این فصل بسیار کم‌جان ظاهر شده‌اند. آنها نه از نظر فنی برتری قاطعی دارند نه از نظر ذهنی و نه از نظر ثبات.

اگر قرار باشد قهرمان این فصل از میان این چهار تیم انتخاب شود، احتمالاً بیش از آنکه به خاطر قدرت مطلقش باشد، به دلیل اشتباهات کمتر نسبت به رقبا خواهد بود. این تفاوت بزرگی است میان «قهرمان مقتدر» و «برنده یک رقابت فرسایشی و کم‌کیفیت». 

تا زمانی که پرسپولیس، استقلال، تراکتور و سپاهان نتوانند هویت تاکتیکی روشن، ثبات عملکرد و شخصیت برنده را همزمان ارائه دهند، اطلاق صفت «مدعی» به آنها بیش از آنکه توصیف واقعیت باشد، یادآور گذشته‌ای است که دیگر تکرار نمی‌شود.