گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
تالاب ها پشتوانه پنهان کشاورزی
بارشهای پاییز و زمستان ۱۴۰۴ برای بسیاری از تالابهای ایران نه بهمعنای «احیا» بلکه نشانهای از «بقا» بود؛ بقایی شکننده که بار دیگر اهمیت مدیریت منابع آب و تعیین تکلیف حقابههای زیستمحیطی را به صدر دستور کار سیاستگذاران آورد. اگرچه سال آبی ۱۴۰۴_۱۴۰۳ در مجموع یکی از خشکترین دورههای دو دهه اخیر بهشمار میرود اما نفوذ سامانههای بارشی در نیمه غربی، شمالی و جنوبغربی کشور موجب آبگیری نسبی تعدادی از تالابهای مهم شد؛ تالابهایی که در تابستان امسال نامشان در فهرست قربانیان خشکسالی قرارداشت.
تالاب انزلی در گیلان دوباره آب گرفت، شادگان در خوزستان از مرز بحران مطلق فاصله گرفت، میقان اراک بار دیگر میزبان پرندگان مهاجر شد و بخشهایی از هورالعظیم جان تازهای یافت. حتی دریاچه ارومیه نیز افزایش هرچند محدود تراز آب را تجربه کرد. با این حال کارشناسان و مسئولان محیط زیست هشدار میدهند این بهبودها موقتی است. زیرا بدون تثبیت ورودی آب، اصلاح الگوی مصرف کشاورزی و مدیریت سدها، تالابها دوباره با کوچکترین نوسان اقلیمی به کانون گرد و غبار و تهدید معیشت محلی بدل خواهند شد.
با اینکه نیمه اول فصل پاییز خشک و بدون باران سپری شد اما کمکم ابرها به داد زمین رسیدند و طی ۴۰روز اخیر بارشهای خوبی در تمام نقاط ایران صورت گرفت. براساس گزارشهای وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست، در سال آبی ۱۴۰۴_۱۴۰۳ میانگین بارش کشور حدود ۲۰درصد کمتر از میانگین بلندمدت بوده است. با این حال توزیع مکانی بارشها نامتوازن بود بهگونهای که استانهای شمالی، غربی و جنوبغربی شرایط بهتری نسبت به فلات مرکزی و شرق کشور داشتند. همین بارشهای نامتوازن موجب شد بخشی از تالابهای بزرگ کشور بهطور نسبی آبگیری شوند.
طبق آمارهای رسمی حدود ۴۰درصد تالابهای کشور در پاییز و زمستان ۱۴۰۴ افزایش سطح آب را تجربه کردند اما تنها درصد کمی از آنها به شرایط پایدار نزدیک شدند و هنوز اغلب تالابها همچنان وابسته به رهاسازیهای مقطعی سدها یا بارندگیهای فصلی هستند.
احیای نسبی تالاب انزلی
گیلان را باید یکی از مهمترین استانهای کشور در تعداد تالابها بدانیم که پس از بارشهای پاییزه وضعیت بهتری را تجربه کرد. تالاب بینالمللی انزلی با وسعتی در حدود ۲۰هزار هکتار، مجددا بخش عمدهای از پهنه آبی خود را باز یافت. افزایش دبی رودخانههای ورودی به تالاب_ بهویژه زرجوب و گوهررود_ عامل اصلی این آبگیری بود.
در همین راستا مدیر کل حفاظت محیط زیست گیلان میگوید افزایش سطح آب تالاب انزلی یک فرصت مهم است اما اگر ورود فاضلابهای شهری و رسوبگذاری کنترل نشود، این تالاب دوباره با تهدید جدی روبهرو خواهد شد. فرهاد حسینی طایفه تأکید میکند: «تالاب انزلی نقشی کلیدی در معیشت صیادان، تعدیل رطوبت منطقه و زیست پرندگان مهاجر دارد و خشک شدن آن مستقیما امنیت زیستی غرب گیلان را تهدید میکند.»
حیات دوباره شادگان و هورالعظیم
تالابهای خوزستان آنقدر نقش استراتژیک دارند که جایگاهشان فراتر از یک اکوسیستم ترسیم شده. تالاب شادگان با بیش از ۴۰۰هزار هکتار وسعت، پس از بارندگیها و ورود محدود آب از رودخانه جراحی، بخشی از پهنههای خشک شده خود را باز یافت. این تالاب نقش حیاتی در کشاورزی نخلستانها، دامداری محلی و کنترل ریزگردها دارد.
در کنار شادگان، هورالعظیم نیز بار دیگر آب را لمس کرد؛ هرچند بخشهایی از آن همچنان خشک است اما کارشناسان تأکید میکنند بدون تأمین حقابه پایدار از کرخه، در برابر گرمترین ماههای سال تاب نخواهد آورد.
در مورد هورالعظیم همین بس که بدانیم یکی از بزرگترین تالابهای ایران و منطقه، در جنوب غربی کشور و در مرز با عراق است. این تالاب با وسعتی حدود ۳۶۰هزار هکتار، یکی از زیستبومهای مهم برای پرندگان مهاجر، آبزیان و گونههای بومی است و نقش حیاتی در تنظیم اکوسیستم منطقهای ایفامیکند.
هورالعظیم همچنین بهعنوان سپر طبیعی در برابر پدیدههای زیانباری نظیر گردوغبار شناخته میشود و منبع معیشتی برای جوامع محلی بهشمار میرود. با این حال، این زیستبوم ارزشمند در سالهای اخیر با چالشهای جدی مواجه شده که آن را در معرض خطر نابودی قرارداده است.
مدیر کل محیط زیست خوزستان با بیان اینکه توسعه میادین نفتی در هورالعظیم را میتوان اصلیترین تهدید آن برشمرد، میگوید: «این فعالیتها عامل کاهش کیفیت آب و آلودگی ناشی از نشت نفت و مواد شیمیایی به منابع آبی است و علاوه بر تأثیرات مستقیم بر تنوع زیستی تالاب، سلامت جوامع محلی را نیز بهخطر میاندازد.»
محمدجواد اشرفی با تأکید بر اینکه خشکاندن بخشهایی از تالاب برای ایجاد زیرساختهای نفتی باعث کاهش سطح آبی تالاب و از دست رفتن زیستگاه گونههای وابسته به آن شده، تصریح میکند: «احیای تالابها بدون اصلاح مدیریت منابع آب در بالادست امکانپذیر نیست و رهاسازیهای مقطعی آب نمیتواند کافی و ناجی آنها باشد.»
بازگشت پرندگان به میقان
تالاب میقان اراک یکی از نمونههای روشن تأثیر بارشهای پاییز ۱۴۰۴ است. این تالاب شور، پس از بارندگیها باردیگر میزبان فلامینگوها و پرندگان مهاجر شد. میقان علاوهبر ارزش زیستمحیطی، نقش مهمی در کاهش کانونهای گردوغبار شهر اراک دارد. براساس گزارش اداره محیط زیست استان مرکزی، افزایش سطح آب حتی در حد محدود باعث کاهش قابل توجه ذرات معلق در هوای اطراف تالاب شده است؛ موضوعی که اهمیت تالابها را در سلامت شهرها برجسته میکند اما شاید مهمترین تالاب و عظیمترین آنها در ایران، دریاچه ارومیه باشد؛ اکوسیستمی که به نماد بحران تالابهای ایران تبدیل شده و حالا پس از بارشهای زمستانی، افزایش تراز محدودی در آن گزارش و ثبت گشته است. اگرچه این افزایش چند سانتیمتر بیشتر نبود اما مانع از پیشروی کامل پهنههای نمکی شده است.
کارشناسان یادآوری میکنند این دریاچه برای بازگشت به شرایط اکولوژیک پایدار، نیازمند بیش از ۳میلیارد متر مکعب آب در سال است؛ رقمی که بدون کاهش مصرف کشاورزی در حوضه آبریز دستنیافتنی بهنظر میرسد.
رابطه دوطرفه تالابها و کشاورزی
بسیاری از تالابهای ایران مستقیما بر کشاورزی پیرامونی خود اثر میگذارند.شادگان،هامون و گاوخونی نمونههایی هستند که یا منبع رطوبت اراضی کشاورزیاند یا در کنترل گردوغبار نقش دارند. خشک شدن تالابها بهمعنای کاهش بهرهوری، مهاجرت روستاییان و افزایش تنشهای اجتماعی است.
برهمین اساس، کارشناسان معتقدند بارشهای اخیر کافی نبوده است.دکترحسین اردکانی استادپیشکسوت هواشناسی میگوید: «حتی اگر بارشها به نرمال هم برسد، تا زمانی که تالابها حقابه زیستمحیطی نداشته باشند، بحران باقی میماند. تالابها بخشی از چرخه بارش هستند.»
محمد درویش،کارشناس محیطزیست هم تأکیدمیکند:«هرسال از بارشها خوشحال میشویم امابهسرعت آن رادر کشاورزی ناپایدار مصرف میکنیم. این یعنی بازتولید بحران.»وی در رابطه با نحوه زنده نگهداشتن تالابها بعد از بارشها توضیح میدهد: «تثبیت حقابه زیستمحیطی در قوانین اجرایی، کاهش برداشت بیرویه آب کشاورزی، اصلاح الگوی کشت در حوضههای آبریز، مدیریت علمی سدها بهنفع تالابها و جلوگیری از ورود فاضلاب و آلایندهها به تالاب از مهمترین اقدامات است که سالهاست در مورد آنها صحبت میشود اما هیچکس احساس مسئولیت نمیکند و در مقابل کمکاریها هم توضیحاتی ارائه نمیشود.»
با اینکه نیمه اول فصل پاییز خشک و بدون باران سپری شد اما کمکم ابرها به داد زمین رسیدند و طی ۴۰روز اخیر بارشهای خوبی در تمام نقاط ایران صورت گرفت. براساس گزارشهای وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست، در سال آبی ۱۴۰۴_۱۴۰۳ میانگین بارش کشور حدود ۲۰درصد کمتر از میانگین بلندمدت بوده است. با این حال توزیع مکانی بارشها نامتوازن بود بهگونهای که استانهای شمالی، غربی و جنوبغربی شرایط بهتری نسبت به فلات مرکزی و شرق کشور داشتند. همین بارشهای نامتوازن موجب شد بخشی از تالابهای بزرگ کشور بهطور نسبی آبگیری شوند.
طبق آمارهای رسمی حدود ۴۰درصد تالابهای کشور در پاییز و زمستان ۱۴۰۴ افزایش سطح آب را تجربه کردند اما تنها درصد کمی از آنها به شرایط پایدار نزدیک شدند و هنوز اغلب تالابها همچنان وابسته به رهاسازیهای مقطعی سدها یا بارندگیهای فصلی هستند.
احیای نسبی تالاب انزلی
گیلان را باید یکی از مهمترین استانهای کشور در تعداد تالابها بدانیم که پس از بارشهای پاییزه وضعیت بهتری را تجربه کرد. تالاب بینالمللی انزلی با وسعتی در حدود ۲۰هزار هکتار، مجددا بخش عمدهای از پهنه آبی خود را باز یافت. افزایش دبی رودخانههای ورودی به تالاب_ بهویژه زرجوب و گوهررود_ عامل اصلی این آبگیری بود.
در همین راستا مدیر کل حفاظت محیط زیست گیلان میگوید افزایش سطح آب تالاب انزلی یک فرصت مهم است اما اگر ورود فاضلابهای شهری و رسوبگذاری کنترل نشود، این تالاب دوباره با تهدید جدی روبهرو خواهد شد. فرهاد حسینی طایفه تأکید میکند: «تالاب انزلی نقشی کلیدی در معیشت صیادان، تعدیل رطوبت منطقه و زیست پرندگان مهاجر دارد و خشک شدن آن مستقیما امنیت زیستی غرب گیلان را تهدید میکند.»
حیات دوباره شادگان و هورالعظیم
تالابهای خوزستان آنقدر نقش استراتژیک دارند که جایگاهشان فراتر از یک اکوسیستم ترسیم شده. تالاب شادگان با بیش از ۴۰۰هزار هکتار وسعت، پس از بارندگیها و ورود محدود آب از رودخانه جراحی، بخشی از پهنههای خشک شده خود را باز یافت. این تالاب نقش حیاتی در کشاورزی نخلستانها، دامداری محلی و کنترل ریزگردها دارد.
در کنار شادگان، هورالعظیم نیز بار دیگر آب را لمس کرد؛ هرچند بخشهایی از آن همچنان خشک است اما کارشناسان تأکید میکنند بدون تأمین حقابه پایدار از کرخه، در برابر گرمترین ماههای سال تاب نخواهد آورد.
در مورد هورالعظیم همین بس که بدانیم یکی از بزرگترین تالابهای ایران و منطقه، در جنوب غربی کشور و در مرز با عراق است. این تالاب با وسعتی حدود ۳۶۰هزار هکتار، یکی از زیستبومهای مهم برای پرندگان مهاجر، آبزیان و گونههای بومی است و نقش حیاتی در تنظیم اکوسیستم منطقهای ایفامیکند.
هورالعظیم همچنین بهعنوان سپر طبیعی در برابر پدیدههای زیانباری نظیر گردوغبار شناخته میشود و منبع معیشتی برای جوامع محلی بهشمار میرود. با این حال، این زیستبوم ارزشمند در سالهای اخیر با چالشهای جدی مواجه شده که آن را در معرض خطر نابودی قرارداده است.
مدیر کل محیط زیست خوزستان با بیان اینکه توسعه میادین نفتی در هورالعظیم را میتوان اصلیترین تهدید آن برشمرد، میگوید: «این فعالیتها عامل کاهش کیفیت آب و آلودگی ناشی از نشت نفت و مواد شیمیایی به منابع آبی است و علاوه بر تأثیرات مستقیم بر تنوع زیستی تالاب، سلامت جوامع محلی را نیز بهخطر میاندازد.»
محمدجواد اشرفی با تأکید بر اینکه خشکاندن بخشهایی از تالاب برای ایجاد زیرساختهای نفتی باعث کاهش سطح آبی تالاب و از دست رفتن زیستگاه گونههای وابسته به آن شده، تصریح میکند: «احیای تالابها بدون اصلاح مدیریت منابع آب در بالادست امکانپذیر نیست و رهاسازیهای مقطعی آب نمیتواند کافی و ناجی آنها باشد.»
بازگشت پرندگان به میقان
تالاب میقان اراک یکی از نمونههای روشن تأثیر بارشهای پاییز ۱۴۰۴ است. این تالاب شور، پس از بارندگیها باردیگر میزبان فلامینگوها و پرندگان مهاجر شد. میقان علاوهبر ارزش زیستمحیطی، نقش مهمی در کاهش کانونهای گردوغبار شهر اراک دارد. براساس گزارش اداره محیط زیست استان مرکزی، افزایش سطح آب حتی در حد محدود باعث کاهش قابل توجه ذرات معلق در هوای اطراف تالاب شده است؛ موضوعی که اهمیت تالابها را در سلامت شهرها برجسته میکند اما شاید مهمترین تالاب و عظیمترین آنها در ایران، دریاچه ارومیه باشد؛ اکوسیستمی که به نماد بحران تالابهای ایران تبدیل شده و حالا پس از بارشهای زمستانی، افزایش تراز محدودی در آن گزارش و ثبت گشته است. اگرچه این افزایش چند سانتیمتر بیشتر نبود اما مانع از پیشروی کامل پهنههای نمکی شده است.
کارشناسان یادآوری میکنند این دریاچه برای بازگشت به شرایط اکولوژیک پایدار، نیازمند بیش از ۳میلیارد متر مکعب آب در سال است؛ رقمی که بدون کاهش مصرف کشاورزی در حوضه آبریز دستنیافتنی بهنظر میرسد.
رابطه دوطرفه تالابها و کشاورزی
بسیاری از تالابهای ایران مستقیما بر کشاورزی پیرامونی خود اثر میگذارند.شادگان،هامون و گاوخونی نمونههایی هستند که یا منبع رطوبت اراضی کشاورزیاند یا در کنترل گردوغبار نقش دارند. خشک شدن تالابها بهمعنای کاهش بهرهوری، مهاجرت روستاییان و افزایش تنشهای اجتماعی است.
برهمین اساس، کارشناسان معتقدند بارشهای اخیر کافی نبوده است.دکترحسین اردکانی استادپیشکسوت هواشناسی میگوید: «حتی اگر بارشها به نرمال هم برسد، تا زمانی که تالابها حقابه زیستمحیطی نداشته باشند، بحران باقی میماند. تالابها بخشی از چرخه بارش هستند.»
محمد درویش،کارشناس محیطزیست هم تأکیدمیکند:«هرسال از بارشها خوشحال میشویم امابهسرعت آن رادر کشاورزی ناپایدار مصرف میکنیم. این یعنی بازتولید بحران.»وی در رابطه با نحوه زنده نگهداشتن تالابها بعد از بارشها توضیح میدهد: «تثبیت حقابه زیستمحیطی در قوانین اجرایی، کاهش برداشت بیرویه آب کشاورزی، اصلاح الگوی کشت در حوضههای آبریز، مدیریت علمی سدها بهنفع تالابها و جلوگیری از ورود فاضلاب و آلایندهها به تالاب از مهمترین اقدامات است که سالهاست در مورد آنها صحبت میشود اما هیچکس احساس مسئولیت نمیکند و در مقابل کمکاریها هم توضیحاتی ارائه نمیشود.»
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
