گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
رشد ۳۷۰۰ درصدی تولیدپتروشیمی
صنعت پتروشیمی ایران درسال۱۳۳۷ با تأسیس بنگاه کود شیمیایی مرودشت پایهگذاری شد ودر سال ۱۳۴۲، با بهرهبرداری از مجتمع پتروشیمی شیراز، رسما به چرخه اقتصاد ملی پیوست. توسعه این صنعت تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، با تعداد اندکی از مجتمعهای پتروشیمی با هدف تامین نیاز داخلی کشور به کود شیمیایی و برخی مواد پایه شیمیایی جدید نظیر دوده، گوگرد، گاز مایع، سود سوزآور(سدیم هیدروکسید)، کربنات و بیکربنات سدیم، پیویسی و مواد نرمکننده پلاستیک شکل گرفته بود.
صنعت پتروشیمی تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷ بسیار محدود بود. این صنعت در آن زمان نهتنها از نظر ظرفیت تولید بسیار کوچک بود، بلکه در تنوع محصولات نیز حرفی برای گفتن نداشت. ازجمله دستاوردهای صنعت پتروشیمی ایران پس از انقلاب اسلامی میتوان به تنوع محصولات پتروشیمی و صادرات آن به کشورهای مختلف اشاره کرد. «امروزه بیش از ۵۰۰ گرید از محصولات پتروشیمی و پلیمری در کشور تولید میشود و بر اساس برنامهریزیهای کلان، تا ۱۰ سال آینده کشور در تولید تمامی محصولات این حوزه به خودکفایی کامل خواهد رسید. بااینحال، صنعت پتروشیمی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از صنعتی خرد با واحدهایی انگشتشمار و ظرفیت تولید محدود، به یکی از ارکان بنیادین اقتصاد غیرنفتی تبدیل شده است. صنعت پتروشیمی درواقع حلقه اتصال میان منابع هیدروکربنی بالادستی و صنایع پاییندستی تولید کالاهای مصرفی است؛ این صنعت با تبدیل خوراک خام به محصولات با ارزشافزوده بالا، ضمن جلوگیری از خامفروشی، درآمد ارزی پایدارتری نسبت به فروش نفت خام ایجاد میکند. نگاهی به آمارها نشان میدهد که صنعت پتروشیمی ایران نهتنها در شاخصهای کمی مثل تعداد مجتمعها و حجم صادرات رشد چشمگیری داشته، بلکه با متنوعکردن سبد تولیدات خود، به یکی از ستونهای اصلی تابآوری اقتصادی کشور تبدیل شده است. هرچند باید گفت که پتروشیمی در ایران فقط یک صنعت تولیدی نیست؛ بلکه سازوکارتبدیل مزیتهای طبیعی(نفت و گاز)به مزیتهای اقتصادی (ارزشافزوده، اشتغال، صادرات و توسعه صنعتی) است. هر واحد ظرفیت جدید در این صنعت سبب افزایش ارزشافزوده داخلی، ایجاد زنجیرههای پاییندستی و کاهش شکنندگی ارزی میشود.
به بیان دیگر، پتروشیمی یکی از ابزارهای اصلی تحقق اقتصاد درونزا در راستای اقتصاد مقاومتی و کاهش خامفروشی است.آنچه مسلم است، صنعت پتروشیمی تا پیش از انقلاب اسلامی روند رشد محسوسی نداشت؛ از این رو، آن آهنگ کند توسعه با شتاب رشد و شکوفایی پس از انقلاب، بههیچوجه قابل مقایسه نیست. در دوره پس از انقلاب و به فاصله سالهایی که کشور درگیر جنگ تحمیلی بود فعالیت خیرهکنندهای در این صنعت رخ نداد اما پس از آن پتروشیمی به صنعتی اثرگذار در اقتصاد ایران بدل شد. بنابراین پتروشیمی ایران در ۴۷ سال گذشته با عبور تدریجی از خامفروشی، به یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد غیرنفتی کشور تبدیل شده که با افزایش بیش از ۳۳برابری ظرفیت تولید، رشد چشمگیر صادرات و جهش ۱۹۴برابری ارزش صادراتی، نقشی کلیدی در ایجاد درآمد ارزی و افزایش تابآوری اقتصاد ملی ایفا میکند. بررسیها نشان میدهد که پتروشیمی ایران از سال ۱۳۵۷ تاکنون، با عبور از مقیاسهای کوچک، به صنعتی استراتژیک و صادراتمحور تبدیل شده و جایگاه خود را از یک تولیدکننده ساده به یک قدرت منطقهای ارتقا داده است. بر اساس گزارشهای رسمی، ظرفیت اسمی تولید پتروشیمی ایران که در سال ۱۳۵۷ تنها سهمیلیون تن بود، با جهشی ۳۳برابری در آستانه صدمیلیون تن قرار گرفت. درنهایت، با بهرهبرداری از فاز دوم پتروشیمی بوشهر در روزهای اخیر، این صنعت رسما از مرز تولید صدمیلیون تن در سال عبور کرد. همچنین، تعداد واحدهای پتروشیمی از شش مجتمع فعال در سال ۱۳۵۷، به ۷۹ مجتمع اصلی به همراه سه واحد «یوتیلیتی» (تأسیسات جانبی) تا پایان آذر ۱۴۰۴ افزایش یافته است. افزایش تعداد مجتمعها، فقط زیادشدن کارخانهها نیست؛ بلکه افزایش ظرفیت مدیریتی، بهرهبرداری، رشد شرکتهای پیمانکاری و خدمات فنی و بزرگتر شدن زنجیره تامین داخلی را هم نشان میدهد؛ شبکهای که در صنعت پتروشیمی، مزیت رقابتی بلندمدت میسازد. یکی از شاخصترین ابعاد این مقایسه، رشد تولید واقعی است؛ آمارها حکایت از آن دارد که حجم تولید از ۱.۶میلیون تن در سال ۱۳۵۷، به ۶۰.۲میلیون تن در پایان ۹ماهه سال ۱۴۰۴ رسیده است. تولید واقعی، برخلاف ظرفیت اسمی، مستقیما به خوراک پایدار، تعمیرات و نگهداشت، بهرهوری، دسترسی به کاتالیستها و قطعات، و مدیریت بازار فروش وابسته است؛ بنابراین جهش تولید واقعی نشان میدهد صنعت نهتنها بزرگتر شده، بلکه توانسته در مقیاس بالا نیز تولید را محقق کند. بااینحال تولید محصولات پتروشیمی پس از پیروزی انقلاب اسلامی جهش ۳۷۰۰ درصدی داشته است. البته باید توجه داشت که عملکرد ۹ماهه لزوما معادل عملکرد سالانه نیست و برای مقایسه دقیقتر سال به سال، باید دادههای ۱۲ماهه ۱۴۰۴ نیز منتشر شود؛ بااینحال همین آمار ۹ ماهه، بزرگی مقیاس فعلی را بهروشنی نشان میدهد.
رونق صنایع پاییندستی
جهش صنعت پتروشیمی درحالی پس ازانقلاب رخداد که پیش از آن صنایع تولیدی به واردات وشرکتهای خارجی(از لحاظ احداث و مدیریت) وابسته بود، ولی امروز این صنعت با تکیه بر توان ایرانی رشد کرد. بااینحال در کنار آن باید به توسعه صنایع پاییندستی پتروشیمی هم اشاره کرد؛ زیرا در کنار صادرات، توسعه بازار داخلی نیز اهمیت دارد. ارزشافزوده واقعی زمانی حداکثر میشود که بخش بیشتری از محصولات پایه در داخل به محصولات میانی و نهایی تبدیل شود. فروش داخلی از ۵۷۰ هزار تن در سال ۱۳۵۷ به ۱۰میلیون و ۷۰۰هزار تن در ۹ماهه ۱۴۰۴ رسیده و ارزش فروش داخلی از ۱۱میلیارد ریال در سال ۱۳۵۷ به حدود ۷.۸میلیارد دلار در ۹ماهه ۱۴۰۴ افزایش یافته است. «این آمارها نشان میدهد که رونق بازار داخلی، ارتباط مستقیمی با رشد صنایع تکمیلی دارد. درواقع، توسعه پتروشیمی باعث شده تا نقش این صنعت در اشتغالزایی، انتقال فناوری و بینیازی از واردات پررنگتر از گذشته شود. صنعت پتروشیمی ایران در مجموع، مسیری راهبردی را برای جایگزینی درآمدهای نفتی با درآمدهای پایدار و با ارزشافزوده بالا طی کرده و بهعنوان عاملی کلیدی در افزایش تابآوری اقتصادی و شکستن الگوی وابسته به خامفروشی نقشآفرینی میکند. کشورمان با تکیه بر توان داخلی درحالیکه هر روز با یک تحریم جدید روبهرو میشد، توانست ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی را به ۱۰۰میلیون تن در سال برساند. اکنون معادل ۱.۱میلیون بشکه نفت خوراک واحدهای پتروشیمی است که تا ۱۰ سال آینده به ۲.۶میلیون بشکه معادل نفت خام افزایش خواهد یافت. مسیر ۴۷ساله صنعت پتروشیمی ایران از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴، نشاندهنده یک جهش در این صنعت است.این صنعت امروز یکی ازمهمترین اهرمهای کشور برای خلق ارزشافزوده ازمنابع هیدروکربنی، تامین ارز و توسعه صنایع داخلی است. صنعت پتروشیمی اکنون بهعنوان یکی از بخشهای اصلی صنعت نفت کشور، طلایهدار ایجاد ارزشافزوده و رشد اقتصادی در کشور است که محصولات آن مقام اول صادرات غیرنفتی را در سبد تجاری اقتصاد ایران به عهده دارد. این صنعت همچنین بهعنوان عاملی اثرگذار در توسعه پایدار و ایجاد اشتغال در کشور نقشی تعیینکننده دارد که بارها از سوی مسئولان به آن تاکید شده است.
موتور درآمدزایی و حضور در بازارهای جهانی
فروش کل محصولات پتروشیمی از ۱.۱۷میلیون تن در سال ۱۳۵۷ به ۳۵.۳میلیون تن در۹ماهه۱۴۰۴رسیده است. افزایش فروش کل، هم بیانگر رشد تولید است و هم نشانه گسترش کانالهای توزیع داخلی وصادراتی. البته در سال ۱۳۵۷ صادرات محصولات پتروشیمی ۰.۶میلیون تن گزارش شده، که این رقم در ۹ ماهه ۱۴۰۴ به ۲۴.۷میلیون تن رسیده است. مهمتر از آن، ارزش صادرات از ۵۰میلیون دلار به ۹.۷میلیارد دلار افزایش یافته است. این جهش ارزش، نتیجه افزایش مقیاس تولید، تنوع محصول، توسعه بازارها و در برخی مقاطع متاثر از قیمتهای جهانی محصولات پتروشیمی است. این ارقام یک پیام روشن را نشان میدهد و آن این است که پتروشیمی به یکی از کانالهای اصلی تامین ارز کشور و تثبیت نسبی تراز خارجی در کنار سایر صادرات غیرنفتی تبدیل شده است؛ بهویژه در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیتهای تجارت خارجی و ریسکهای تحریمی مواجه بوده و هست.
به بیان دیگر، پتروشیمی یکی از ابزارهای اصلی تحقق اقتصاد درونزا در راستای اقتصاد مقاومتی و کاهش خامفروشی است.آنچه مسلم است، صنعت پتروشیمی تا پیش از انقلاب اسلامی روند رشد محسوسی نداشت؛ از این رو، آن آهنگ کند توسعه با شتاب رشد و شکوفایی پس از انقلاب، بههیچوجه قابل مقایسه نیست. در دوره پس از انقلاب و به فاصله سالهایی که کشور درگیر جنگ تحمیلی بود فعالیت خیرهکنندهای در این صنعت رخ نداد اما پس از آن پتروشیمی به صنعتی اثرگذار در اقتصاد ایران بدل شد. بنابراین پتروشیمی ایران در ۴۷ سال گذشته با عبور تدریجی از خامفروشی، به یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد غیرنفتی کشور تبدیل شده که با افزایش بیش از ۳۳برابری ظرفیت تولید، رشد چشمگیر صادرات و جهش ۱۹۴برابری ارزش صادراتی، نقشی کلیدی در ایجاد درآمد ارزی و افزایش تابآوری اقتصاد ملی ایفا میکند. بررسیها نشان میدهد که پتروشیمی ایران از سال ۱۳۵۷ تاکنون، با عبور از مقیاسهای کوچک، به صنعتی استراتژیک و صادراتمحور تبدیل شده و جایگاه خود را از یک تولیدکننده ساده به یک قدرت منطقهای ارتقا داده است. بر اساس گزارشهای رسمی، ظرفیت اسمی تولید پتروشیمی ایران که در سال ۱۳۵۷ تنها سهمیلیون تن بود، با جهشی ۳۳برابری در آستانه صدمیلیون تن قرار گرفت. درنهایت، با بهرهبرداری از فاز دوم پتروشیمی بوشهر در روزهای اخیر، این صنعت رسما از مرز تولید صدمیلیون تن در سال عبور کرد. همچنین، تعداد واحدهای پتروشیمی از شش مجتمع فعال در سال ۱۳۵۷، به ۷۹ مجتمع اصلی به همراه سه واحد «یوتیلیتی» (تأسیسات جانبی) تا پایان آذر ۱۴۰۴ افزایش یافته است. افزایش تعداد مجتمعها، فقط زیادشدن کارخانهها نیست؛ بلکه افزایش ظرفیت مدیریتی، بهرهبرداری، رشد شرکتهای پیمانکاری و خدمات فنی و بزرگتر شدن زنجیره تامین داخلی را هم نشان میدهد؛ شبکهای که در صنعت پتروشیمی، مزیت رقابتی بلندمدت میسازد. یکی از شاخصترین ابعاد این مقایسه، رشد تولید واقعی است؛ آمارها حکایت از آن دارد که حجم تولید از ۱.۶میلیون تن در سال ۱۳۵۷، به ۶۰.۲میلیون تن در پایان ۹ماهه سال ۱۴۰۴ رسیده است. تولید واقعی، برخلاف ظرفیت اسمی، مستقیما به خوراک پایدار، تعمیرات و نگهداشت، بهرهوری، دسترسی به کاتالیستها و قطعات، و مدیریت بازار فروش وابسته است؛ بنابراین جهش تولید واقعی نشان میدهد صنعت نهتنها بزرگتر شده، بلکه توانسته در مقیاس بالا نیز تولید را محقق کند. بااینحال تولید محصولات پتروشیمی پس از پیروزی انقلاب اسلامی جهش ۳۷۰۰ درصدی داشته است. البته باید توجه داشت که عملکرد ۹ماهه لزوما معادل عملکرد سالانه نیست و برای مقایسه دقیقتر سال به سال، باید دادههای ۱۲ماهه ۱۴۰۴ نیز منتشر شود؛ بااینحال همین آمار ۹ ماهه، بزرگی مقیاس فعلی را بهروشنی نشان میدهد.
رونق صنایع پاییندستی
جهش صنعت پتروشیمی درحالی پس ازانقلاب رخداد که پیش از آن صنایع تولیدی به واردات وشرکتهای خارجی(از لحاظ احداث و مدیریت) وابسته بود، ولی امروز این صنعت با تکیه بر توان ایرانی رشد کرد. بااینحال در کنار آن باید به توسعه صنایع پاییندستی پتروشیمی هم اشاره کرد؛ زیرا در کنار صادرات، توسعه بازار داخلی نیز اهمیت دارد. ارزشافزوده واقعی زمانی حداکثر میشود که بخش بیشتری از محصولات پایه در داخل به محصولات میانی و نهایی تبدیل شود. فروش داخلی از ۵۷۰ هزار تن در سال ۱۳۵۷ به ۱۰میلیون و ۷۰۰هزار تن در ۹ماهه ۱۴۰۴ رسیده و ارزش فروش داخلی از ۱۱میلیارد ریال در سال ۱۳۵۷ به حدود ۷.۸میلیارد دلار در ۹ماهه ۱۴۰۴ افزایش یافته است. «این آمارها نشان میدهد که رونق بازار داخلی، ارتباط مستقیمی با رشد صنایع تکمیلی دارد. درواقع، توسعه پتروشیمی باعث شده تا نقش این صنعت در اشتغالزایی، انتقال فناوری و بینیازی از واردات پررنگتر از گذشته شود. صنعت پتروشیمی ایران در مجموع، مسیری راهبردی را برای جایگزینی درآمدهای نفتی با درآمدهای پایدار و با ارزشافزوده بالا طی کرده و بهعنوان عاملی کلیدی در افزایش تابآوری اقتصادی و شکستن الگوی وابسته به خامفروشی نقشآفرینی میکند. کشورمان با تکیه بر توان داخلی درحالیکه هر روز با یک تحریم جدید روبهرو میشد، توانست ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی را به ۱۰۰میلیون تن در سال برساند. اکنون معادل ۱.۱میلیون بشکه نفت خوراک واحدهای پتروشیمی است که تا ۱۰ سال آینده به ۲.۶میلیون بشکه معادل نفت خام افزایش خواهد یافت. مسیر ۴۷ساله صنعت پتروشیمی ایران از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴، نشاندهنده یک جهش در این صنعت است.این صنعت امروز یکی ازمهمترین اهرمهای کشور برای خلق ارزشافزوده ازمنابع هیدروکربنی، تامین ارز و توسعه صنایع داخلی است. صنعت پتروشیمی اکنون بهعنوان یکی از بخشهای اصلی صنعت نفت کشور، طلایهدار ایجاد ارزشافزوده و رشد اقتصادی در کشور است که محصولات آن مقام اول صادرات غیرنفتی را در سبد تجاری اقتصاد ایران به عهده دارد. این صنعت همچنین بهعنوان عاملی اثرگذار در توسعه پایدار و ایجاد اشتغال در کشور نقشی تعیینکننده دارد که بارها از سوی مسئولان به آن تاکید شده است.
موتور درآمدزایی و حضور در بازارهای جهانی
فروش کل محصولات پتروشیمی از ۱.۱۷میلیون تن در سال ۱۳۵۷ به ۳۵.۳میلیون تن در۹ماهه۱۴۰۴رسیده است. افزایش فروش کل، هم بیانگر رشد تولید است و هم نشانه گسترش کانالهای توزیع داخلی وصادراتی. البته در سال ۱۳۵۷ صادرات محصولات پتروشیمی ۰.۶میلیون تن گزارش شده، که این رقم در ۹ ماهه ۱۴۰۴ به ۲۴.۷میلیون تن رسیده است. مهمتر از آن، ارزش صادرات از ۵۰میلیون دلار به ۹.۷میلیارد دلار افزایش یافته است. این جهش ارزش، نتیجه افزایش مقیاس تولید، تنوع محصول، توسعه بازارها و در برخی مقاطع متاثر از قیمتهای جهانی محصولات پتروشیمی است. این ارقام یک پیام روشن را نشان میدهد و آن این است که پتروشیمی به یکی از کانالهای اصلی تامین ارز کشور و تثبیت نسبی تراز خارجی در کنار سایر صادرات غیرنفتی تبدیل شده است؛ بهویژه در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیتهای تجارت خارجی و ریسکهای تحریمی مواجه بوده و هست.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
