کلیک‌هایی که جیب‌تان را خالی می‌کند

رسیدگی به این پرونده زمانی آغاز شد که شکایت‌های مشابهی از سوی شهروندان در پلیس فتا ثبت شد؛ شکایت‌هایی که همگی یک نقطه مشترک داشتند: کلیک روی یک لینک ناشناس و از دست رفتن ناگهانی موجودی حساب بانکی. بررسی‌های فنی نشان داد متهم با ارسال بدافزار در قالب لینک‌های فریبنده، به تلفن همراه قربانیان نفوذ کرده و پس از دسترسی به اطلاعات بانکی، اقدام به برداشت غیرمجاز از حساب آنان کرده است.
یکی از مالباختگان در تشریح ماجرا گفت: «پیامی برایم ارسال شد با این مضمون که گروه دوستان قدیمی تشکیل شده و عکس‌های مشترک زیادی داخل آن قرار دارد. تصور کردم یکی از دوستان قدیمی‌ام این پیام را فرستاده است. روی لینک کلیک کردم اما صفحه‌ای باز نشد و نتوانستم وارد شوم. موضوع را جدی نگرفتم تا این‌که همان شب با صدای پیامک‌های متوالی از خواب پریدم. برداشت از حسابم آغاز شده بود. تا خواستم با کارشناس بانک تماس بگیرم، ۲۰۰ میلیون تومان از حسابم خارج شده بود.»
شاکی دیگری، زن جوانی که ۱۲۰ میلیون تومان از موجودی حسابش به سرقت رفته، روایت مشابهی دارد اما با سناریویی متفاوت: «پیامی دریافت کردم مبنی بر این‌که شکایتی کیفری علیه من در دادسرا ثبت شده است. وحشت‌زده شدم و بدون فکر کردن، روی لینک زیر پیام کلیک کردم تا ببینم موضوع چیست. وارد صفحه‌ای شدم که ظاهرا درگاه بانکی بود و از من خواسته شد برای مشاهده ابلاغیه ۳۰ هزار تومان پرداخت کنم. مبلغ را واریز کردم اما سایت از دسترس خارج شد. چند ساعت بعد، برداشت‌های غیرمجاز از حسابم شروع شد.»
بررسی‌ها نشان می‌دهد متهم با این شیوه از ده‌ها نفر سرقت کرده و در برخی موارد، تمامی موجودی حساب قربانیان را تخلیه کرده است؛ مبالغی که گاه به چند صد میلیون و حتی میلیارد تومان می‌رسید.
او در بخشی از اعترافاتش مدعی شد نقش «پولشویی» را برعهده داشته است: «من وظیفه پولشویی را برعهده داشتم. پول‌های برداشت‌شده را به کارت‌های اجاره‌ای منتقل می‌کردم و بعد با آن طلا، دلار و گوشی موبایل می‌خریدم. چند روز بعد آنها را می‌فروختم و پول را به صورت نقد دریافت می‌کردم.»
متهم درباره کارت‌های اجاره‌ای نیز گفت: «اغلب کارت‌ها را از معتادان و کارتن‌خواب‌هایی که وضعیت مالی مناسبی نداشتند، می‌خریدم. هر کارت حدود ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد. مدتی است واسطه‌هایی هم وارد این کار شده‌اند که خرید کارت‌ها راحت‌تر انجام می‌شود.»
اما این تنها روش او برای ردگم‌کنی نبود. متهم درباره شیوه دیگر پولشویی‌اش توضیح داد: «تمامی مبالغ به‌دست‌آمده مستقیما وارد کیف پول دیجیتالی می‌شد و به‌سرعت به ارز دیجیتال تبدیل می‌کردم. برای محو کردن مسیر انتقال، با مشخصات قربانیان از فروشگاه‌های آنلاین گوشی موبایل می‌خریدم و بلافاصله آن را می‌فروختم. پول حاصل دوباره به رمزارز تبدیل می‌شد. هرگز مستقیم خرج نمی‌کردم؛ با پول بازی می‌کردم تا ردش گم شود.»
به گفته خودش، دانش فنی لازم برای اجرای این عملیات‌های سایبری را از طریق ارتباط با گروه‌های خاص در تلگرام و همچنین «استعداد ذاتی» به دست آورده است. او درباره شگرد فریب قربانیان نیز گفت: «کارماگروهی وتیمی است. بدافزار را در قالب یک لینک طراحی می‌کردیم و به‌صورت تصادفی برای شماره‌های مختلف می‌فرستادیم. متن پیام‌ها طوری نوشته می‌شد که در یک لحظه قدرت فکر کردن را از مخاطب بگیرد؛ یا حس کنجکاوی، ترس یا هیجان را تحریک کند. به محض این‌که فرد روی لینک کلیک می‌کرد، به اطلاعات گوشی دسترسی پیدا می‌کردیم؛ از اطلاعات بانکی گرفته تا عکس‌های خصوصی. بعد هم در ساعاتی که بانک‌ها تعطیل بودند،برداشت راآغاز می‌کردیم تافرصت مسدودسازی حساب کمتر باشد.»
او درباره سابقه قبلی خود نیز گفت که بیش از پنج سال به دلیل سرقت‌های سایبری در زندان بوده است: «زندان بعضی‌ها را اصلاح می‌کند و بعضی‌ها را ارتقا می‌دهد. من نمی‌خواستم در زندان بمانم؛ می‌خواستم با ترفندهای جدید و با درآمد دلاری بالا، موقعیتم را تثبیت کنم.»
ماموران پلیس فتا در بازرسی از مخفیگاه متهم، تعداد زیادی سیم‌کارت، گوشی تلفن همراه و کارت بانکی کشف کردند. بررسی‌های تکمیلی درباره ابعاد دیگر این پرونده و احتمال افزایش شمار شاکیان وجود دارد.
تحقیقات پلیس فتا نشان می‌دهد این مجرمان سایبری پس از دسترسی به حساب‌های بانکی، بدون درنگ تمام موجودی حساب را برداشت می‌کنند و در برخی پرونده‌ها مبالغ سرقت‌شده به میلیاردها تومان رسیده است؛ سرقت‌هایی که تنها با یک کلیک ساده آغاز شده‌اند.

​​​​​​​بدافزار در قالب‌های مختلف
سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتای فراجا، در این باره هشدار داد: یکی از روش‌های مجرمان سایبری برای هک گوشی‌های تلفن همراه و حساب‌های بانکی افراد، ارسال بدافزار در قالب‌های مختلف است. بارها هشدار داده‌ایم روی لینک‌های ناشناس ارسالی به صورت پیامک کلیک نکنید اما برخی تحت‌تاثیر پیام روی لینک زده و خود را به دردسر می‌اندازند.
وی با اشاره به چند شگرد مجرمان سایبری افزود: یکی از شگردهای هکرها، برنامه‌ای با عنوان «عکس یادگاری با هوش مصنوعی» است. مجرمان سایبری با ارسال فایل‌هایی که در ظاهر برنامه یا تصویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی هستند، درواقع بدافزار‌های بانکی را روی تلفن همراه کاربران نصب می‌کنند. این بدافزار‌ها پس از اجرا، اطلاعات شخصی، داده‌های بانکی و موجودی حساب افراد را سرقت کرده و در موارد متعدد منجر به برداشت غیرمجاز از حساب کاربران شده است. افرادی که چنین فایل‌هایی را ارسال می‌کنند، معمولا خودشان نیز قربانی حملات مشابه شده و دستگاه‌شان آلوده است.کاربران به هیچ عنوان نباید این‌گونه فایل‌ها را نصب کنند و باید بلافاصله آنها را حذف کرده و دیگران را آگاه سازند.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتای فراجا ادامه داد: مجرمان سایبری همچنین با ارسال پیام‌هایی ظاهرا رسمی و اداری مانند: «سلام، PDF  سند قولنامه برای شماست، اشتباها برای بنده ارسال شده، لطفا بررسی کنید به اسم شما ثبت شده» و الصاق یک فایل جعلی، کاربران را ترغیب به دانلود و نصب آن می‌کنند.
به گفته این مقام انتظامی، بررسی‌ها نشان می‌دهد فایلی که برای کاربران ارسال می‌شود، برخلاف ظاهر پیام، سند PDF نیست بلکه یک فایل مخرب با پسوند ‎APK‎ است که پس از نصب، دسترسی کامل به تلفن همراه قربانی پیدا می‌کند.
وی با تأکید بر این‌که هیچ پیام‌رسانی از طریق فایل APK اسناد رسمی ارسال نمی‌کند، تصریح کرد: هرگونه فایل با عنوان PDF، قولنامه، قرارداد، حکم قضایی یا ابلاغیه که از طریق پیام‌رسان‌ها ارسال شده و کاربر را به نصب برنامه هدایت کند، کاملا مشکوک و خطرناک است.
معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا در ادامه به شهروندان توصیه کرد: از دانلود و نصب هرگونه فایل ناشناس، به‌ویژه با پسوند APK، خودداری کنند. صرف آشنایی با فرستنده پیام، موجب اعتماد به فایل‌های ارسالی نشود. در صورت دریافت چنین پیام‌هایی، بدون باز کردن فایل، آن را حذف کنند. در صورت نصب ناخواسته، فورا اینترنت گوشی را قطع کرده، برنامه را حذف و موضوع را سریعا به پلیس فتا اطلاع دهند.
پلیس فتا از شهروندان خواست در صورت مشاهده موارد مشکوک یا برای دریافت مشاوره امنیتی، از طریق شماره ۰۹۶۳۸۰ و وبسایت رسمی fata.gov.ir اقدام کنند.
در پایان این هشدار آمده است: یک فایل جعلی با ظاهر یک سند ساده می‌تواند در چند ثانیه امنیت گوشی و حساب بانکی شما را به خطر بیندازد؛ هوشیاری کاربران، مهم‌ترین راه مقابله با کلاهبرداری‌های سایبری است.

هشدارهایی  که باید جدی  گرفت
یک کلیک ساده کافی است تا همه چیز در چند ثانیه تغییر کند؛ از دسترسی به اطلاعات شخصی گرفته تا خالی شدن حساب بانکی. حالا پلیس فتا هشدار داده بیشتر قربانیان نه با حملات پیچیده بلکه با بی‌احتیاطی و اعتماد به لینک‌های جعلی گرفتار دام کلاهبرداران سایبری می‌شوند.  
گسترش استفاده از اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و خدمات آنلاین در سال‌های اخیر، اگرچه زندگی روزمره را ساده‌تر کرده اما همزمان زمینه افزایش جرائم سایبری را نیز فراهم کرده است؛ جرائمی که امروز دیگر محدود به هک‌های پیچیده نیست و اغلب با ساده‌ترین شگردها و از طریق بی‌احتیاطی کاربران رخ می‌دهد. از پیامک‌های جعلی گرفته تا آگهی‌های وسوسه‌انگیز فروش و وام‌های فوری، همگی به ابزارهای رایج کلاهبرداران در فضای مجازی تبدیل شده‌اند. 
در این میان، کارشناسان بارها تأکید کرده‌اند که بخش قابل توجهی از قربانیان جرائم سایبری نه به‌دلیل ضعف فناوری بلکه به علت نبود آگاهی کافی، اعتماد بی‌جا و سهل‌انگاری در رعایت نکات امنیتی گرفتار می‌شوند؛ واقعیتی که نشان می‌دهد مقابله با این جرائم صرفا با اقدامات فنی و پلیسی ممکن نیست و نیازمند ارتقای سواد دیجیتال عمومی است. 
در چنین شرایطی، آگاهی‌بخشی عمومی، آموزش خانواده‌ها و افزایش حساسیت کاربران نسبت به تهدیدات فضای مجازی، به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نهادهای مسئول تبدیل شده است چراکه پیشگیری همچنان مؤثرترین راه مقابله با جرائم سایبری محسوب می‌شود. 
سرهنگ فیض‌الله منصوری، رئیس پلیس فتای استان کردستان دراین باره به ایسنا گفت:با وجود اقدامات گسترده پیشگیرانه و آموزشی،همچنان بی‌توجهی،اعتماد بی‌جا وسهل‌انگاری کاربران مهم‌ترین عامل‌قربانی‌شدن شهروندان درفضای‌مجازی است. 
بررسی پرونده‌های استان نشان می‌دهد بیشترین فراوانی جرائم مربوط به حوزه مالی است که حدود ۷۵درصد کل پرونده‌ها را تشکیل می‌دهد. پس از آن سایر جرائم با ۱۴درصد و جرائم اخلاقی و اجتماعی با ۱۱درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. مهم‌ترین مصادیق جرائم مالی، کلاهبرداری‌های اینترنتی در قالب درج آگهی‌های جعلی فروش کالا در سایت‌های آگهی‌محور و شبکه‌های اجتماعی است. دربسیاری از این موارد مجرمان با ارائه قیمت‌های پایین‌تر از عرف بازار، کاربران را ترغیب به پرداخت بیعانه کرده و پس از دریافت وجه، ارتباط خود را قطع می‌کنند. شهروندان باید توجه داشته باشند تا زمانی که کالا را دریافت نکرده‌اند از پرداخت هرگونه وجه خودداری کنند و در صورت خرید از سایت‌های آگهی، فقط از درگاه‌های پرداخت امن داخل همان پلتفرم استفاده کنند. 
یکی دیگر از شگردهای رایج، تبلیغات دروغین درباره اعطای وام فوری، کم‌بهره یا بدون بهره در شبکه‌های اجتماعی است. در این روش کلاهبرداران با دریافت مبالغی تحت عنوان کارمزد یا پیش‌پرداخت اقدام به سرقت پول کاربران می‌کنند. همچنین فروش مدارک تحصیلی، گواهینامه رانندگی یا کارت پایان خدمت از دیگر ترفندهای متداول مجرمان است که علاوه بر غیرقانونی بودن، اغلب منجر به کلاهبرداری و از دست رفتن مبالغ قابل توجهی از شهروندان می‌شود. 
در خصوص پرونده برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی، بخش زیادی از این پرونده‌ها ناشی از کلیک کاربران روی لینک‌های آلوده‌ای است که از طریق پیامک یا شبکه‌های اجتماعی ارسال می‌شود. این پیام‌ها معمولا با عناوینی مانند ابلاغیه قضایی، بسته معیشتی، یارانه حمایتی یا ثبت شکایت طراحی می‌شوند. به محض کلیک روی این لینک‌ها، بدافزار روی گوشی نصب می‌شود و مجرمان می‌توانند به اطلاعات بانکی، پیامک‌ها و مخاطبان دسترسی پیدا کرده و حتی پیام‌های جعلی را از طرف قربانی برای دیگران ارسال کنند. ابلاغیه‌های قضایی واقعی هرگزحاوی لینک مستقیم نیستند و کاربران باید هر پیام حاوی لینک از شماره‌های شخصی یا ناشناس را جعلی تلقی کنند. سه عامل اصلی شامل کمبود آگاهی، سهل‌انگاری و اعتماد بی‌جا باعث می‌شود حتی افراد تحصیلکرده نیز در دام مجرمان سایبری گرفتار شوند. برخی افراد با وجود اطلاع از هشدارها به‌دلیل عجله یا وسوسه سودهای غیرواقعی، نکات ایمنی را رعایت نمی‌کنند. در مواردی نیز کاربران به تماس‌های تلفنی یا پیام‌های ظاهرا معتبر اعتماد می‌کنند و اطلاعات بانکی خود را در اختیار کلاهبرداران قرار می‌دهند. در صورت کلیک روی لینک مشکوک، کاربران باید بلافاصله اینترنت گوشی را قطع یا دستگاه را در حالت پرواز قرار دهند، به مخاطبان خود درباره هک اطلاع دهند، برنامه‌های ناشناس را حذف کنند، رمزهای بانکی را تغییر دهند و در نهایت گوشی را به تنظیمات کارخانه بازگردانند.