گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
جبهه از دفاع مقدس اول تا دفاع مقدس دوم
در شرایطی که موقعیتهای بحرانی مانند جنگ نهتنها تهدیدی برای امنیت ملی است بلکه فرصتی برای بازنمایی روایتهای مردمی، ایثار، مقاومت و انسجام جامعه بهشمار میروند، برنامهسازی رسانهای پیرامون این رویدادها ضرورتی دوچندان پیدا میکند. چنین برنامههایی میتوانند خاطرات زنده را حفظ کرده، درسهای تاریخی را منتقل نموده، روحیه ملی را تقویت کنند و از تبدیل شدن روایتهای واقعی به افسانه جلوگیری نمایند.
برنامه «جبهه» شبکه یک سیما نمونهای موفق از این ضرورت است که در فصل دوم خود (ویژهبرنامه افطار ماه رمضان ۱۴۰۴) با تمرکز بر روایتهای مردمی از جنگ تحمیلی هشت ساله و جنگ ۱۲روزه روی آنتن رفته. جامجم با محمدعلی صمدی (مجری فصل دوم و مدیر گروه حماسه و مقاومت شبکه یک) و سیداحمد موسویان (تهیهکننده برنامه) گفتوگوی اختصاصی داشته تا جزئیات تغییرات فصل جدید، فرآیند یافتن مهمانان، اهمیت بخش نمایش، شباهتهای قهرمانی نسل جدید با دوران دفاع مقدس و دلایل تمدید پیشتولید بهخاطر جنگ ۱۲روزه را بررسی کند.
نسل امروز، ادامه همان حماسه دیروز
محمدعلی صمدی مجری فصل دوم برنامه جبهه درباره تجربه میزبانیاش به جامجم گفت: اجرای برنامه جبهه در فصل جدید برای من افتخاری بود که در فصل قبل نصیبم نشد. در فصل دوم تصمیم گرفته شد میزبانان چهارگانه حذف شوند و فقط یک نفر مسئولیت میزبانی را برعهده بگیرد. با توجه به تجربه پژوهشیام در زمینه دفاع مقدس، به پیشنهاد مدیر شبکه این فرصت برایم فراهم شد که این بار بهعنوان میزبان انتخاب شوم. صمدی با اشاره به شباهت تجربیات نسل جدید با دوران دفاع مقدس ادامه داد: نمیتوانم بگویم تجربیات کاملا جدیدی بهدست آوردم. درواقع آنچه نسل جدید در مواجهه با جنگ تجربه کرد، شباهت بسیار زیادی به تجربههای دوران دفاع مقدس داشت. بهنظرم نوع قهرمانی مردم در جنگ هشت ساله و در این ۱۲روز از یک جنس است. فقط زمان تغییر کرده. برخی معتقدند نسل جدید متفاوت شده اما من چنین تغییری ندیدم. آنچه بیشتر به چشمم آمد، شباهتهای عمیق بود. او که مدیر گروه حماسه و مقاومت شبکه یک نیز هست با بیان اینکه ماهیت جنگ و واکنش مردم تغییر نکرده، عنوان کرد: ماهیت جنگ یکی است و مردم نیز از همان اقلیم و فرهنگند. در تجربهای که بهواسطه جبهه کسب کردم این افراد در قهرمانی، ازخودگذشتگی، دفاع از اعتقادات و سرزمین، همان واکنشهایی را نشان دادند که در جنگ هشت ساله دیده میشد. تفاوت در این است که در آن دوره، این ویژگیها در طول هشت سال پراکنده بودند اما اینجا در تنها ۱۲روز به اوج خود رسیدند. این نشان میدهد این نسل چنان پخته شده که نیازی به زمان طولانی ندارد. همان صفات ایثار و قهرمانی در مدت کوتاهی آشکارا خود را نشان داد و همین باعث شد برخی خاطرات کاملا شبیه به روایتهای دفاع مقدس باشد.
قهرمانی تمدنی ایرانیان
وی با اشاره به ۲۵سال پژوهش در حوزه دفاع مقدس، این قهرمانی را ویژگی تمدنی مردم ایران دانست و اضافه کرد: حدود ۲۵سال است که درباره دفاع مقدس پژوهش میکنم. وقتی با روایتگران جنگ ۱۲روزه روبهرو میشدم، چیزی مرا شگفتزده نکرد. به این باور ندارم که مردم تغییر کردهاند یا نسل جدید کاملا متفاوت است. این قهرمانی و ازخودگذشتگی در خوی و ذات مردم این سرزمین ریشه دارد؛ ویژگیای تمدنی است که فقط به امروز و ۴۰ سال پیش محدود نمیشود. هزار سال پیش هم در جنگهای ایران و روس یا در نبرد چالدران، نمونههای مشابهی از آن را میبینیم. صمدی با تاکید بر پختگی بیشتر این ویژگیها در گذر زمان، توضیح داد: هرچه زمان پیش رفته، این ویژگیها پختهتر و زیباتر شده است.
محدودیت زمانی؛ دلیل اصلی تکمجری شدن جبهه
سیداحمد موسویان، تهیهکننده برنامه جبهه نیز در همین رابطه با اشاره به استقبال گسترده مخاطبان به جامجم، گفت: نکته دیگر اینکه پس از پخش فصل اول، مخاطبان استقبال گستردهای نشان دادند؛ چه از طریق تماس با سامانه ۱۶۲ و چه در شبکههای اجتماعی، بسیاری از مردم داوطلب شدند تا خاطرات خود از دوران دفاعمقدس را بازگو کنند. در میانه پیشتولید فصل دوم بودیم که جنگ ۱۲ روزه رخ داد. همین اتفاق باعث شد مدیران شبکه تصمیم بگیرند فرآیند پیشتولید را تمدید کنند تا بتوانیم میزبان خاطرات و گفتوگو با افرادی باشیم که در این رویداد نیز درگیر بودند. به این ترتیب، مسیر تولید فصل دوم جبهه شکل نهایی خود را پیدا کرد. تهیهکننده جبهه با بیان تغییرات اساسی در طراحی بصری و ساختار اجرایی عنوان کرد: در فصل دوم برنامه جبهه، تغییرات اساسی در طراحی بصری و ساختار اجرایی ایجاد شده است. محور اصلی این تحول، تمرکز بر دستاوردهای راهبردی نیروهای مسلح، بهویژه شهرهای موشکی و پهپادی است. به همین دلیل، دکور برنامه که در فصل پیشین در فضایی نزدیک به اروندرود طراحی شده بود، حالا بهطور کامل به نمادهایی از این دستاوردها اختصاص یافته و دکور جبهه، شهری موشکی و پهپادی را بازنمایی میکند. از سوی دیگر، بهدلیل کاهش تعداد تماشاگران، فضای حضور آنها نیز محدودتر شده اما یکی از مهمترین تغییرات فصل جدید، جداسازی فضای بصری بخش نمایش از دکور اصلی برنامه است. در فصل گذشته، نمایش در همان دکور اصلی اجرا میشد اما اکنون این دو بخش تفکیک شدهاند. با وجود این تغییر، همچنان قصه و روایت بهعنوان بنمایه اصلی جبهه در اولویت قرار دارد و تلاش شده تا فرم جدید نیز در خدمت جذابیتهای روایی برنامه باشد.
ظرفیت نمایش برای روایتهای کمترشنیدهشده
وی بخش نمایش را یکی از ارکان اصلی و منحصربهفرد برنامه دانست و خاطرنشان کرد: بخش نمایش برای مخاطبان برنامه به یک عنصر آشنا و جداییناپذیر تبدیل شده است.ویژگی منحصربهفرد این بخش،امکان پرداختن به موضوعات و روایتهایی است که گاه در ساختارهای معمول رسانهای بهدلیل خطقرمزهای سازمانی کمتربه آنها پرداخته میشود. در قالب نمایش، ظرفیتی فراهم میشود تا ناگفتهها و ناشنیدههای بسیاری به مخاطب منتقل شود؛ از اینرو این بخش همچنان یکی از ارکان اصلی برنامه باقی مانده است. در برنامه جبهه، تمامی نمایشهایی که به روی آنتن میرود ــ چه در بستر هشت سال دفاعمقدس و چه در ارتباط با ۱۲روزجنگ تحمیلی اخیر ـ پیش از اجرا،مرجع ومنبع روایی آنهابهصراحت معرفی میشود.
نقش محوری مردم در دفاع
تهیهکننده جبهه تأکید کرد که تلفیق روایتهای دفاعمقدس و جنگ تحمیلی ۱۲روزه الزامی نیست و ادامه داد: در فصل جدید برنامه، هیچ الزامی برای تلفیق روایتهای مربوط به دو دوران هشتسال دفاعمقدس و جنگ تحمیلی ۱۲روزه وجود نداشته است. بااینحال، بخشهایی از برنامه به گونهای طراحی شده که راویان در دو قسمت مجزا، روایت خود را بهشکلی منسجم به یکدیگر پیوند میدهند. اما آنچه بهعنوان خطمشی اصلی برنامه دنبال میشود، تأکید بر نقش محوری مردم بهعنوان قهرمانان هر دو عرصه است. همین نگاه باعث شده بیشتر مهمانان برنامه کسانی باشند که برای نخستینبار دربرابر دوربین قرار میگیرند وخاطرات خودرابازگو میکنند.چه شاهدعینی باشندوچه بهعنوان یکی ازنزدیکان درگیر درجنگ، این مردمند که محور روایت قرار میگیرند. برای نمونه، در دوران دفاع مقدس، جهادگران و سنگرسازان نقشی تعیینکننده داشتند و امروز نیز در بحرانهایی نظیر جنگ تحمیلی ۱۲روزه، همان نیروهای جهادی داوطلبانه برای آواربرداری وارد میدان میشوند. این تداوم حضور مردمی، خط اصلی برنامه را شکل میدهد. موسویان در توضیح معیار انتخاب میزبان فصل جدید گفت: در انتخاب میزبان برای فصل جدید برنامه جبهه، معیار اصلی شناخت عمیق از دو دوران روایی برنامه، یعنی هشتسال دفاعمقدس و جنگتحمیلی ۱۲روزه، همچنین آشنایی با رخدادهایی چون واقعه ۱۸ و ۱۹ دیماه بود. از این رو، حضور فردی که بتواند ملاحظات محتوایی هر دوره را درک کرده و روایتها را باحساسیتهای روز پیوند بزند، ضروری به نظر میرسید. گزینه اصلی این انتخاب محمدعلی صمدی بود؛ پژوهشگر توانمندی که بهخاطر تسلط زیاد بر منابع مکتوب و تصویری دفاعمقدس، چهرهای شاخص در این حوزه به شمار میرود، بهگونهای که بسیاری از فعالان این عرصه، پیشینه و دانش او را میشناسند.
نسل امروز، ادامه همان حماسه دیروز
محمدعلی صمدی مجری فصل دوم برنامه جبهه درباره تجربه میزبانیاش به جامجم گفت: اجرای برنامه جبهه در فصل جدید برای من افتخاری بود که در فصل قبل نصیبم نشد. در فصل دوم تصمیم گرفته شد میزبانان چهارگانه حذف شوند و فقط یک نفر مسئولیت میزبانی را برعهده بگیرد. با توجه به تجربه پژوهشیام در زمینه دفاع مقدس، به پیشنهاد مدیر شبکه این فرصت برایم فراهم شد که این بار بهعنوان میزبان انتخاب شوم. صمدی با اشاره به شباهت تجربیات نسل جدید با دوران دفاع مقدس ادامه داد: نمیتوانم بگویم تجربیات کاملا جدیدی بهدست آوردم. درواقع آنچه نسل جدید در مواجهه با جنگ تجربه کرد، شباهت بسیار زیادی به تجربههای دوران دفاع مقدس داشت. بهنظرم نوع قهرمانی مردم در جنگ هشت ساله و در این ۱۲روز از یک جنس است. فقط زمان تغییر کرده. برخی معتقدند نسل جدید متفاوت شده اما من چنین تغییری ندیدم. آنچه بیشتر به چشمم آمد، شباهتهای عمیق بود. او که مدیر گروه حماسه و مقاومت شبکه یک نیز هست با بیان اینکه ماهیت جنگ و واکنش مردم تغییر نکرده، عنوان کرد: ماهیت جنگ یکی است و مردم نیز از همان اقلیم و فرهنگند. در تجربهای که بهواسطه جبهه کسب کردم این افراد در قهرمانی، ازخودگذشتگی، دفاع از اعتقادات و سرزمین، همان واکنشهایی را نشان دادند که در جنگ هشت ساله دیده میشد. تفاوت در این است که در آن دوره، این ویژگیها در طول هشت سال پراکنده بودند اما اینجا در تنها ۱۲روز به اوج خود رسیدند. این نشان میدهد این نسل چنان پخته شده که نیازی به زمان طولانی ندارد. همان صفات ایثار و قهرمانی در مدت کوتاهی آشکارا خود را نشان داد و همین باعث شد برخی خاطرات کاملا شبیه به روایتهای دفاع مقدس باشد.
قهرمانی تمدنی ایرانیان
وی با اشاره به ۲۵سال پژوهش در حوزه دفاع مقدس، این قهرمانی را ویژگی تمدنی مردم ایران دانست و اضافه کرد: حدود ۲۵سال است که درباره دفاع مقدس پژوهش میکنم. وقتی با روایتگران جنگ ۱۲روزه روبهرو میشدم، چیزی مرا شگفتزده نکرد. به این باور ندارم که مردم تغییر کردهاند یا نسل جدید کاملا متفاوت است. این قهرمانی و ازخودگذشتگی در خوی و ذات مردم این سرزمین ریشه دارد؛ ویژگیای تمدنی است که فقط به امروز و ۴۰ سال پیش محدود نمیشود. هزار سال پیش هم در جنگهای ایران و روس یا در نبرد چالدران، نمونههای مشابهی از آن را میبینیم. صمدی با تاکید بر پختگی بیشتر این ویژگیها در گذر زمان، توضیح داد: هرچه زمان پیش رفته، این ویژگیها پختهتر و زیباتر شده است.
محدودیت زمانی؛ دلیل اصلی تکمجری شدن جبهه
سیداحمد موسویان، تهیهکننده برنامه جبهه نیز در همین رابطه با اشاره به استقبال گسترده مخاطبان به جامجم، گفت: نکته دیگر اینکه پس از پخش فصل اول، مخاطبان استقبال گستردهای نشان دادند؛ چه از طریق تماس با سامانه ۱۶۲ و چه در شبکههای اجتماعی، بسیاری از مردم داوطلب شدند تا خاطرات خود از دوران دفاعمقدس را بازگو کنند. در میانه پیشتولید فصل دوم بودیم که جنگ ۱۲ روزه رخ داد. همین اتفاق باعث شد مدیران شبکه تصمیم بگیرند فرآیند پیشتولید را تمدید کنند تا بتوانیم میزبان خاطرات و گفتوگو با افرادی باشیم که در این رویداد نیز درگیر بودند. به این ترتیب، مسیر تولید فصل دوم جبهه شکل نهایی خود را پیدا کرد. تهیهکننده جبهه با بیان تغییرات اساسی در طراحی بصری و ساختار اجرایی عنوان کرد: در فصل دوم برنامه جبهه، تغییرات اساسی در طراحی بصری و ساختار اجرایی ایجاد شده است. محور اصلی این تحول، تمرکز بر دستاوردهای راهبردی نیروهای مسلح، بهویژه شهرهای موشکی و پهپادی است. به همین دلیل، دکور برنامه که در فصل پیشین در فضایی نزدیک به اروندرود طراحی شده بود، حالا بهطور کامل به نمادهایی از این دستاوردها اختصاص یافته و دکور جبهه، شهری موشکی و پهپادی را بازنمایی میکند. از سوی دیگر، بهدلیل کاهش تعداد تماشاگران، فضای حضور آنها نیز محدودتر شده اما یکی از مهمترین تغییرات فصل جدید، جداسازی فضای بصری بخش نمایش از دکور اصلی برنامه است. در فصل گذشته، نمایش در همان دکور اصلی اجرا میشد اما اکنون این دو بخش تفکیک شدهاند. با وجود این تغییر، همچنان قصه و روایت بهعنوان بنمایه اصلی جبهه در اولویت قرار دارد و تلاش شده تا فرم جدید نیز در خدمت جذابیتهای روایی برنامه باشد.
ظرفیت نمایش برای روایتهای کمترشنیدهشده
وی بخش نمایش را یکی از ارکان اصلی و منحصربهفرد برنامه دانست و خاطرنشان کرد: بخش نمایش برای مخاطبان برنامه به یک عنصر آشنا و جداییناپذیر تبدیل شده است.ویژگی منحصربهفرد این بخش،امکان پرداختن به موضوعات و روایتهایی است که گاه در ساختارهای معمول رسانهای بهدلیل خطقرمزهای سازمانی کمتربه آنها پرداخته میشود. در قالب نمایش، ظرفیتی فراهم میشود تا ناگفتهها و ناشنیدههای بسیاری به مخاطب منتقل شود؛ از اینرو این بخش همچنان یکی از ارکان اصلی برنامه باقی مانده است. در برنامه جبهه، تمامی نمایشهایی که به روی آنتن میرود ــ چه در بستر هشت سال دفاعمقدس و چه در ارتباط با ۱۲روزجنگ تحمیلی اخیر ـ پیش از اجرا،مرجع ومنبع روایی آنهابهصراحت معرفی میشود.
نقش محوری مردم در دفاع
تهیهکننده جبهه تأکید کرد که تلفیق روایتهای دفاعمقدس و جنگ تحمیلی ۱۲روزه الزامی نیست و ادامه داد: در فصل جدید برنامه، هیچ الزامی برای تلفیق روایتهای مربوط به دو دوران هشتسال دفاعمقدس و جنگ تحمیلی ۱۲روزه وجود نداشته است. بااینحال، بخشهایی از برنامه به گونهای طراحی شده که راویان در دو قسمت مجزا، روایت خود را بهشکلی منسجم به یکدیگر پیوند میدهند. اما آنچه بهعنوان خطمشی اصلی برنامه دنبال میشود، تأکید بر نقش محوری مردم بهعنوان قهرمانان هر دو عرصه است. همین نگاه باعث شده بیشتر مهمانان برنامه کسانی باشند که برای نخستینبار دربرابر دوربین قرار میگیرند وخاطرات خودرابازگو میکنند.چه شاهدعینی باشندوچه بهعنوان یکی ازنزدیکان درگیر درجنگ، این مردمند که محور روایت قرار میگیرند. برای نمونه، در دوران دفاع مقدس، جهادگران و سنگرسازان نقشی تعیینکننده داشتند و امروز نیز در بحرانهایی نظیر جنگ تحمیلی ۱۲روزه، همان نیروهای جهادی داوطلبانه برای آواربرداری وارد میدان میشوند. این تداوم حضور مردمی، خط اصلی برنامه را شکل میدهد. موسویان در توضیح معیار انتخاب میزبان فصل جدید گفت: در انتخاب میزبان برای فصل جدید برنامه جبهه، معیار اصلی شناخت عمیق از دو دوران روایی برنامه، یعنی هشتسال دفاعمقدس و جنگتحمیلی ۱۲روزه، همچنین آشنایی با رخدادهایی چون واقعه ۱۸ و ۱۹ دیماه بود. از این رو، حضور فردی که بتواند ملاحظات محتوایی هر دوره را درک کرده و روایتها را باحساسیتهای روز پیوند بزند، ضروری به نظر میرسید. گزینه اصلی این انتخاب محمدعلی صمدی بود؛ پژوهشگر توانمندی که بهخاطر تسلط زیاد بر منابع مکتوب و تصویری دفاعمقدس، چهرهای شاخص در این حوزه به شمار میرود، بهگونهای که بسیاری از فعالان این عرصه، پیشینه و دانش او را میشناسند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
دستبرد تخصصی به حیات وحش
گفت و گو
در گفتوگوی جام جم آنلاین با حجتالاسلام دکتر قاسم خانجانی بررسی شد