اکنون در شرایطی که یک سال از شیوع ویروس کرونا گذشته و ارزش پول ملی به شدت کاهش یافته باید دید چه نرخی برای کارگران محاسبه خواهد شد. نمایندگان کارگری میگویند رقمی که تعیین میشود در بهار سال بعد ارزش خود را از دست میدهد و نمایندگان کارفرمایی معتقدند فشار به بخش تولید موجب افزایش هزینهها و تعطیلی کارخانهها خواهد شد، از این رو جامجم گزارشی تهیه کرده که مشخص می کند یک خانوار ۳ نفره در یک ماه چقدر هزینه دارد.
کدام کالاها در محاسبه نرخ سبد معیشت محاسبه میشود؟
خوراکیها و آشامیدنیها، دخانیات، پوشاک و کفش، آب، برق، گاز و سایر سوختها، لوازم، اثاث و خدمات مورد استفاده در خانه، بهداشت و درمان، حمل و نقل، ارتباطات، تفریح و امور فرهنگی، تحصیل، رستوران و هتل، کالاها و خدمات متفرقه است. آنچه در جدول مقابل میخوانید حداقل مواردی است که ذکر شده و در تعیین نرخ سبد معیشت خانوار تاثیر دارد. ارقام محاسبه شده در جدول برای خانوارهای ۳/۳ نفری در یک ماه است.
در جدول مقابل مواردی مانند رستوران، تفریح، امور فرهنگی و دخانیات صفر در نظر گرفته شده که نقش موثری در هزینه خانوار دارد اما با توجه به کاهش قدرت خرید مردم مواردی مانند تفریح، رستوران و هتل عملا حذف میشود و در این محاسبه هم نیامده است. از سوی دیگر باید توجه داشت که نرخ سبد معیشت، شش میلیون و ۸۹۵ هزار تومان اعلام شد. رقمی که کارفرمایان، کارگران و دولت آن را قبول کردند و امضای آنها پای این گزارش کمیته دستمزد شورایعالی کار نقش بسته است.
نکته مهم اینجاست که تا اینجای کار هنوز هزینه مسکن در محاسبه هزینههای خانوار نیامده است. اگر رقم سه میلیون و سیصدهزار تومان خوراکیها را با سه میلیون تومان هزینههای دیگر جمع کنیم، رقم شش میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به دست میآید. از آنجایی که در کلانشهرها سهم مسکن در سبد هزینه خانوار حدود ۴۷ درصد است رقمی که برای کارگران در نظر گرفته میشود باید رقمی مطابق حدود ۱۰ میلیون تومان باشد. اما واقعا این امکان فراهم نیست. امسال سال خوبی برای کارفرمایان و کارگران نبود و شیوع ویروس کرونا به بخشهای مختلفی از اقتصاد آسیب زد. آنطور که نمایندگان کارگری میگویند باید حداقل پرداختی مطابق نرخ سبد معیشت باشد اما نمایندگان کارفرمایی میگویند افزایش هزینههای تولید منجر به کاهش تولید ناخالص داخلی و در نهایت تولید خواهد شد.
پیشنهاد حقوقی کارفرمایان
آنطور که خبرنگار جامجم کسب اطلاع کرده رقمی که کارفرمایان برای تعیین دستمزد پیشنهاد دادند سه میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است که دریافتی کارگر باشد اما نمایندگان کارگری با این موضوع مخالفت کردند و خواستار اجرای قانون و اعمال کردن نرخ سبد معیشت در تعیین نرخ دستمزد شدند. یکی از اختلافات نمایندگان کارگری و کارفرمایی بر سر حداقل نرخ دستمزد است.
نمایندگان کارفرمایی میگویند نرخ دستمزد پایینتر باشد و به جای آن حق مسکن، حق بن و حق خواربار کارگر افزایش یابد که مجموعا منجر به دریافتی بیشتر کارگر خواهد شد اما نمایندگان کارگری معتقدند به دلیل اینکه برخی کارفرمایان فقط حداقل حقوق را پرداخت میکنند و کارگر از حقوق دیگر محروم میشود باید افزایش نرخ در حداقل دستمزد اتفاق بیفتد.
چرا خانوارهای ۳/۳ نفری؟
ترکیب خانواده در هر استان متفاوت است. برخی خانوارها یک نفری تعریف شده و برخی دیگر حدود ۵ نفر هستند. به این ترتیب میانگین ترکیب خانوار در کشور ۳/۳ نفر در نظر گرفته شدهاست. تهران کمترین جمعیت خانواده و سیستان و بلوچستان بیشترین جمعیت را دارند. اما نکته جالب اینجاست که در استان تهران که جمعیت خانوار کمترین در کشور است بیشترین هزینهها را به خود اختصاص داده است. به طوریکه نرخ سبد معیشت در استان تهران ۹ میلیون و ۹۹۴ هزار تومان برآورد شده است. همچنین سیستان و بلوچستان که بیشترین جمعیت را دارد سبد معیشت این استان ۶ میلیون و ۳۹۹ هزار تومان محاسبه شده که میانگین این ارقام ۸ میلیون و ۱۹۶ هزار تومان خواهد شد اما رقم ۶ میلیون و ۸۹۵ هزار تومان در شورایعالی کار مورد تایید قرار گرفته است.
محمدحسین علی اکبری - روزنامه جام جم