بدن انسان برای گرم ماندن به سه عامل اصلی وابسته است:سوختوساز مناسب، گردش خون کافی و عضلات و چربیهای زیر پوست. هر عاملی که یکی از این بخشها را تضعیف کند میتواند باعث شود فرد زودتر و شدیدتر احساس سرما کند.
سرمایی بودن چه زمانی طبیعی است؟
یکی از شایعترین علتهای سرمایی بودن، کمخونی بهویژه کمخونی فقر آهن است. آهن نقش اساسی در ساخت هموگلوبین دارد؛ مادهای که اکسیژن را به سلولها میرساند. وقتی اکسیژنرسانی کاهش مییابد، سلولها انرژی و گرمای کمتری تولید میکنند.به همیندلیل افرادکمخون اغلبعلاوه براحساس سرما،دچارخستگی،رنگپریدگی،ضعف وگاهی تپش قلب میشوند.
دلیل مهم دیگر کمکاری تیروئید است. هورمونهای تیروئید تنظیمکننده سرعت متابولیسم بدن هستند. اگر این هورمونها کاهش پیدا کنند، بدن مثل بخاریای میشود که شعلهاش کم شده، انرژی کمتر تولید میشود و فرد حتی در محیطهای نسبتا گرم هم احساس سرما میکند. خوابآلودگی، افزایش وزن، خشکی پوست و یبوست میتوانند از علائم همراه باشند.
لاغری شدید یا کاهش وزن ناگهانی هم میتواند سرمایی بودن را تشدید کند. چربی زیرپوستی نقش عایق دارد و نبود آن باعث میشود گرما سریعتر از دست برود. علاوه بر این، رژیمهای کمکالری و حذف وعدههای غذایی، متابولیسم را کند و بدن را وارد حالت صرفهجویی در انرژی میکند.
در برخی افراد مشکل اصلی کاهش گردش خون محیطی است. فشارخون پایین، کمآبی بدن یاحتی استرس واضطراب مزمن میتوانند باعث انقباض عروق شوندوخون کمتری به دست وپا برسد. در این شرایط، سردی اندامها بیشتر احساس میشود.
اگر سرمایی بودن شدید، جدید یا همراه با علائمی مانند خستگی مداوم، سرگیجه، تغییر وزن یا ریزش مو باشد، بررسی پزشکی و آزمایشهای ساده خون میتواند علت را مشخص کند.
تغذیه مناسب برای سرماییها
اولین اصل برای افراد سرمایی، دریافت انرژی کافی و منظم است. حذف صبحانه یا فاصله طولانی بین وعدهها باعث افت قند خون و کاهش تولید گرما میشود. یک صبحانه کامل که ترکیبی از نان، پروتئین و کمی چربی سالم باشد میتواند تفاوت محسوسی در احساس گرما ایجاد کند.
ازنظر تغذیهای، آهن نقش کلیدی دارد. مصرف منابع آهن مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، جگر، عدس، لوبیا و سبزیهای سبز تیره اهمیت زیادی دارد. برای جذب بهتر آهن گیاهی، همراه غذا از منابع ویتامین C مثل لیمو یا پرتقال استفاده شود و مصرف چای و قهوه بلافاصله بعد از غذا به حداقل برسد.
پروتئین کافی هم بسیار مهم است. پروتئین به حفظ عضلات کمک میکند و عضلات فعال، گرمای بیشتری تولید میکنند. تخممرغ، لبنیات، گوشت سفید، حبوبات و مغزها منابع مناسبی هستند. در افراد لاغر، استفاده متعادل از چربیهای سالم مانند روغن زیتون، گردو، بادام و کنجد میتواند هم انرژی بدن را افزایش دهد و هم به گرمتر ماندن کمک کند.
نوشیدن مایعات گرم و استفاده ملایم از ادویههایی مثل زنجبیل و دارچین میتواند جریان خون محیطی را بهترکند و احساس گرما ایجاد کند. البته زیادهروی در این مواد توصیه نمیشود؛ بهویژه در افرادی که مشکلات گوارشی دارند. در کنار تغذیه، سبک زندگی نقش تعیینکنندهای دارد. خواب ناکافی، تحرک کم واسترس مزمن همگی احساس سرماراتشدید میکنند. پیادهروی منظم، ورزش سبک، خواب کافی و مدیریت استرس به بهبود گردش خون و تعادل حرارتی بدن کمک میکند.
سرمایی بودن در بسیاری از موارد، با اصلاح تغذیه، منظم شدن وعدهها، خواب و تحرک کافی کنترل می شود اما اگر احساس سرما شدید یا مداوم باشد، بررسی پزشکی ضروری است تا علت اصلی شناسایی و درمان شود.